Tuổi thơ thời chiến của bà Nẹ

Vào khoảng năm 1942, khi mới là cô bé 10 tuổi. Thời đấy đói khát, bà thường hay kiếm rau, hạt đỗ đi đổi muối ở đồn bộ đội Búng Sổm, mỗi lần đến các chú bộ đội thường xoa đầu và đổi cho ít muối. Vì chăm chỉ, chịu khó nên có thời điểm bà được các chú bộ đội thuê để chăm vợ con các chú, giặt quần áo. Thời đấy khổ lắm, con gái thì có những đứa lớn nhanh, xinh gái thì bị giặc bắt đi làm vợ, còn đàn ông, con trai thì giặc bắt đi làm lính, làm tù binh, bắt lên tận Sơn La, nhiều người chạy trốn trên đỉnh đèo Khau Phạ, người thoát thì được về, người không thoát lại bị đánh đập. Những năm giải phóng 1945, giặc cho quân nhảy dù xuống thung lũng Khau Phạ để chiếm đóng nơi này, tuy nhiên bị quân và dân ta chặn đánh bà chạy lên Sơn La, tuy nhiên bị đội du kích chặn đánh và tiêu diệt tại đèo Khau Phạ. Sau ngày giải phóng, nhân dân được chia lại ruộng đất, tuy nhiên phải đóng thuế nhiều, đóng 50% thu hoạch được. Người dân thì con cháu đông nên đói kém, không có gạo đủ ăn, phải ăn sắn, ăn củ mài. Sắn còn phải đi gánh tận Nghĩa Lộ lên mới có cây giống trồng.

Đến khi bà 16 tuổi thì bà lấy chồng, lúc ấy chồng cũng gia nhập đội dân quân hoả tiến. Đi khắp nơi để mở đường, để vận chuyển hàng hoá, xăng dầu phục vụ cho bộ đội tiếp tục đánh đuổi giặc. Bà ở nhà 1 mình nuôi con nhỏ, ngày ngày đi làm tích điểm lấy công cho ruộng hợp tác. Sau giải phóng thì lại có Phỉ, thi thoảng chúng lại đến cướp bóc, bắn giết dân, mục đích của chúng là muốn chiếm đóng thung lũng Khau Phạ này, có những ngày đang làm nương, Phỉ đến mấy mẹ con bà bị bắn, đạn bay tung toé, may không bị bắn trúng, khống là cũng không có bà đến tận giờ. Phải sau 20 năm, lúc ấy giải phóng hoàn toàn đất nước, ruộng nương được chia hẳn cho dân cày làm, không phải đóng thuế, thì lúc đấy đời sống nhân dân mới bắt đầu khá lên, có cơm ăn, cơm độn sắn nhưng gọi là có cơm để ăn no, không lo có giặc đến nữa. Đến bà đã 93 tuổi rồi, cuộc sống ngày càng hiện đại phát triển, bà vẫn nhớ như in thời ấy. Các cháu bây giờ được ấm no, hạnh phúc là bà mừng lắm.