TƯỚNG LÊ QUẢNG BA VÀ ĐẠI ĐOÀN 316 CÚ ĐẤM THÉP ĐÁNH BẮT CÁC CỨ ĐIỂM PHÍA ĐÔNG VÀ TRẬN HUYỀN THOẠI ĐỒI A1
Trong bức tranh toàn cảnh của Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954, dải cao điểm phía Đông Mường Thanh được xem là "mạng sống" của tập đoàn cứ điểm Pháp. Nếu mất dãy cao điểm này, khu trung tâm Mường Thanh cùng hầm De Castries sẽ phơi mình trước hỏa lực của ta. Người được Bộ Chỉ huy tin tưởng giao phó nhiệm vụ đập tan dãy "lá chắn thép" này chính là Đại đoàn trưởng Lê Quảng Ba cùng Đại đoàn 316.
Vị tướng người Tày và trọng trách trên dải cao điểm phía Đông. Lê Quảng Ba – người con ưu tú của vùng đất Cao Bằng, một trong những người chiến sĩ tiền bối của Lực lượng Vũ trang Nhân dân Việt Nam – bước vào chiến dịch Điện Biên Phủ với tư duy tác chiến dũng cảm, kiên cường và khả năng chỉ huy tác chiến vùng núi cao cực kỳ sắc bén. Giai đoạn 2 của chiến dịch là thử thách cam go nhất đối với Đại đoàn 316. Đơn vị được giao nhiệm vụ tiến công dãy cao điểm phía Đông, bao gồm các đồi A1, C1, C2, D1, D2. Trong đó, đồi A1 (phía Pháp gọi là Eliane 2) là cứ điểm kiên cố nhất, được coi là "chìa khóa" sinh tử bảo vệ hầm De Castries.
Cuộc đụng độ nghẹt thở tại "cối xay thịt" A1. Trận đánh đồi A1 do Đại đoàn trưởng Lê Quảng Ba trực tiếp chỉ huy đã đi vào lịch sử như một trong những trận đánh giằng co, khốc liệt và đẫm máu nhất của Chiến dịch Điện Biên Phủ. Quân Pháp tại đây sở hữu hệ thống hầm ngầm kiên cố bằng bê tông cốt thép, hào giao thông dày đặc, lực lượng dù tinh nhuệ cùng sự hỗ trợ tối đa của xe tăng và pháo binh. Dưới sự chỉ đạo của Tướng Lê Quảng Ba, các chiến sĩ Trung đoàn 174 (Đại đoàn 316) đã phải giằng co với địch từng xẻng đất, từng đoạn giao thông hào:
- Tác chiến kiên nhẫn, dẻo dai: Lực lượng của ông liên tục tổ chức các đợt tiến công, đẩy lùi nhiều trận phản công có xe tăng yểm trợ của Pháp. Quân ta và quân Pháp có lúc giành giật nhau từng góc hầm, từng bờ lô cốt suốt nhiều ngày đêm.
- Sáng kiến đào hầm đặt khối bùng nổ: Để phá vỡ thế bế tắc khi hầm ngầm cố thủ của địch quá vững chắc, Tướng Lê Quảng Ba và Bộ Chỉ huy đại đoàn đã chỉ đạo lực lượng công binh đào một đường hầm ngầm xuyên vào lòng đồi A1, đưa gần 1 tấn thuốc nổ (960kg) vào áp sát đỉnh đồi.
Tiếng nổ rồng rắn đêm 6/5 và khúc khải hoàn. Đêm ngày 6/5/1954, khối thuốc nổ 960kg tại lòng đồi A1 phát nổ, làm rung chuyển toàn bộ lòng chảo Điện Biên. Cú đánh quyết định này không chỉ tiêu diệt một phần lớn lực lượng địch và phá hủy hầm ngầm cố thủ, mà còn giáng một đòn chí mạng vào ý chí kháng cự cuối cùng của quân Pháp trên đồi A1. Ngay sau tiếng nổ, các chiến sĩ Đại đoàn 316 dưới sự chỉ huy của Lê Quảng Ba đã đồng loạt xông lên, làm chủ hoàn toàn đồi A1 vào rạng sáng ngày 7/5/1954. Mất đồi A1, "cánh cửa thép" phía Đông bị sụp đổ hoàn toàn, mở đường cho quân ta tràn xuống lòng chảo Mường Thanh, bắt sống Tướng De Castries vào chiều cùng ngày.
Dưới sự chỉ huy kiệt xuất của Đại đoàn trưởng Lê Quảng Ba, Đại đoàn 316 đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ tại dải cao điểm phía Đông. Trận chiến ngoan cường tại đồi A1 không chỉ khẳng định bản lĩnh sắt đá của Tướng Lê Quảng Ba mà còn trở thành biểu tượng anh hùng bất tử về chí khí quật cường của Quân đội Nhân dân Việt Nam.
