Tướng Nguyễn Sơn (1908 - 1956)

Tướng Nguyễn Sơn (1908 - 1956), tên thật là Vũ Nguyên Bác. Quê gốc của ông ở làng Kiêu Kỵ, Gia Lâm nhưng sinh ra và lớn lên ở phố Yên Ninh, Hà Nội. Được luyện rèn, dạy bảo trong một gia đình có truyền thống hiếu học và tinh thần yêu nước nên Vũ Nguyên Bác được giác ngộ cách mạng từ khá sớm. Năm 1925, vừa bước vào tuổi 17, Nguyên Bác đã được người của Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên ở Hà Nội lựa chọn và bí mật đưa sang Quảng Châu (Trung Quốc). Tại đây, Nguyên Bác được đổi tên là Lý Anh Tự và được tham dự khóa học chính trị do Nguyễn Ái Quốc tổ chức và trực tiếp giảng dạy. Mùa xuân năm 1927, khóa học kết thúc, Lý Anh Tự được Nguyễn Ái Quốc gửi vào học ở Trường Quân sự Hoàng Phố - một ngôi trường đào tạo cán bộ quân sự khá nổi tiếng của Quốc dân Đảng lúc bấy giờ. Tại đây, ông gia nhập Đảng Cộng sản Trung Quốc và lấy bí danh là Hồng Thủy. Ông là người Việt Nam duy nhất tham gia trọn vẹn cuộc Vạn lý Trường chinh (1934 - 1936), trải qua những giai đoạn gian khổ nhất của Hồng quân Trung Quốc, từ đó rèn luyện tư duy chiến lược và bản lĩnh trận mạc dày dạn. Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, ông trở về Việt Nam và đảm nhiệm các chức vụ quan trọng như Chủ tịch Ủy ban Kháng chiến miền Nam Việt Nam, Tư lệnh Liên khu 4 và Liên khu 5. Với kiến thức quân sự bài bản, ông là người đặt nền móng cho việc xây dựng quân đội chính quy, chú trọng đào tạo cán bộ và kết hợp nhuần nhuyễn giữa tác chiến quân sự với vận động văn hóa. Năm 1948, trong đợt phong hàm đầu tiên của Quân đội Nhân dân Việt Nam, ông được Chủ tịch Hồ Chí Minh ký sắc lệnh phong hàm Thiếu tướng. Đến năm 1950, theo yêu cầu phối hợp giữa hai Đảng, ông quay trở lại Trung Quốc công tác tại Bộ Tổng tham mưu Giải phóng quân nhân dân Trung Quốc. Tại đây, vào năm 1955, ông tiếp tục được Nhà nước Trung Quốc phong hàm Thiếu tướng cùng các huân chương cao quý như Huân chương Bát Nhất, Huân chương Độc lập và Huân chương Giải phóng hạng Nhất. Cuộc đời của tướng Nguyễn Sơn không chỉ gắn liền với những chiến công trên chiến trường mà còn ghi dấu ấn bởi một cá tính thẳng thắn, bộc trực và tư duy quân sự hiện đại. Ông được đánh giá là một nhà quân sự có tầm nhìn, luôn ưu tiên hiệu quả thực tế và sự tinh nhuệ của quân đội. Năm 1956, khi mắc bệnh nan y, ông trở về Việt Nam và qua đời tại Hà Nội ở tuổi 48. Sự nghiệp của ông không chỉ là niềm tự hào của gia đình mà còn là minh chứng lịch sử cho tinh thần quốc tế vô sản và mối quan hệ gắn bó giữa cách mạng hai nước Việt Nam - Trung Quốc. Di sản ông để lại vẫn được các thế hệ sau nghiên cứu và trân trọng như một biểu tượng của sự tận tụy và tài năng quân sự xuất chúng. Hiện tại có nhiều con đường ở các tỉnh, thành lớn được đặt theo tên ông để tưởng nhớ công ơn của vị tướng tài năng xuất chúng.