Tưởng nhớ Anh hùng liệt sĩ Trần Can với lá cờ trên nóc cứ điểm Him Lam

Liệt sĩ Trần Can sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo tại xã Sơn Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An. Từ thuở nhỏ, chứng kiến cảnh quê hương bị giặc chiếm đóng và đàn áp, trong lòng cậu thiếu niên nghèo đã sớm nung nấu khát khao được cầm súng đứng vào hàng ngũ vệ quốc để đánh giặc cứu nước.

Thế nhưng, con đường đến với quân ngũ của anh lại không hề dễ dàng. Vì vóc dáng nhỏ bé, thể lực gầy yếu và chưa đủ cân nặng theo tiêu chuẩn tuyển quân, anh đã ba lần nộp đơn rồi trốn mẹ theo đoàn tòng quân nhưng đều bị đơn vị từ chối, gửi trả về địa phương. Không nản lòng, Trần Can ngày đêm chăm chỉ rèn luyện sức bền, phụ giúp việc đồng áng nặng nhọc để cải thiện thể lực. Đến lần thứ tư vào năm 1951, nhận thấy ý chí tha thiết và sự kiên trì hiếm có của chàng trai trẻ xứ Nghệ, ban tuyển quân mới chính thức tiếp nhận anh vào bộ đội chủ lực thuộc Đại đoàn 312. Bước vào môi trường quân đội, dù thể hình không vượt trội, người lính trẻ ấy luôn xung kích trong mọi đợt hành quân mang vác nặng, nhanh chóng trở thành một cán bộ tiểu đội gương mẫu, can trường và giàu lòng thương yêu đồng đội.

Chiều ngày 13/3/1954, Chiến dịch Điện Biên Phủ chính thức mở màn bằng đòn pháo kích cấp tập vào cụm cứ điểm Him Lam. Trung đoàn 102 và Trung đoàn 141 (Đại đoàn 312) nhận nhiệm vụ đột phá đánh chiếm trung tâm cứ điểm kiên cố này.

Trần Can lúc bấy giờ là Tiểu đội phó thuộc Đại đội 366, Tiểu đoàn 130, Trung đoàn 209 (Đại đoàn 312), trực tiếp dẫn đầu tổ xung kích thọc sâu. Khi pháo binh ta chuyển làn, quân Pháp trong các boong-ke bê tông dày đặc điên cuồng dùng hỏa lực trung liên, đại liên quét rát mặt đất nhằm bịt kín cửa mở. Đất đá cày xới dữ dội, khói thuốc súng mịt mù bao phủ toàn bộ giao thông hào. Dưới làn mưa đạn của đối phương, Tiểu đội phó Trần Can dẫn đầu tổ xung kích mang theo bộc phá và cờ lệnh thoăn thoắt vượt qua từng lớp rào kẽm gai bị đánh sập. Khi tiếp cận được lô cốt chỉ huy trung tâm – nơi hỏa điểm kháng cự mạnh nhất của giặc, bất chấp mảnh pháo nổ sát bên sườn, anh dũng mãnh nhảy vọt lên khỏi giao thông hào, trèo lên nóc công sự kiên cố. Giữa khói lửa ngút trời, Trần Can đã tự tay cắm chặt lá cờ thêu dòng chữ "Quyết chiến, Quyết thắng" của Chủ tịch Hồ Chí Minh trao cho quân đội lên đỉnh cao nhất của lô cốt địch. Hình ảnh lá cờ đỏ tung bay trong gió chiều Him Lam không chỉ là tín hiệu báo tin vui cho toàn mặt trận, mà còn thổi bùng lên khí thế tiến công như vũ bão. Toàn bộ các mũi xung kích của ta đồng loạt xông lên tiêu diệt gọn cụm cứ điểm, mở màn thắng lợi rực rỡ cho toàn bộ chiến dịch.

Sau chiến công tại Him Lam, Trần Can tiếp tục được thăng chức lên Đại đội phó rồi Đại đội trưởng, trực tiếp chỉ huy đơn vị tham gia nhiều trận đánh cam go trên các dãy đồi phía Đông. Ngày 7/5/1954 – ngày cuối cùng của chiến dịch lịch sử, tại trận đánh chiếm điểm cao 507 nằm sát cầu Mường Thanh, Đại đội trưởng Trần Can đã chỉ huy tổ chốt giữ kiên cường bẻ gãy nhiều đợt phản kích của quân địch. Khi cứ điểm giặc bị đè bẹp và chỉ còn cách thời khắc tướng De Castries đầu hàng vài giờ đồng hồ, anh đã anh dũng hy sinh vì một mảnh đạn pháo cuối cùng của đối phương, khi tuổi đời vừa tròn 23. Năm 1956, liệt sĩ Trần Can đã được Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa truy tặng Huân chương Quân công hạng Nhì và danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Tên của anh ngày nay được đặt trang trọng cho nhiều trường học và tuyến đường tại Nghệ An, Điện Biên, Hà Nội và nhiều địa phương trên cả nước.

Nhìn lại mẩu chuyện về người lính trẻ Trần Can, điều để lại sự xúc động sâu lắng trong lòng người đời sau là lòng kiên trì và đức hy sinh thanh thản. Từ bốn lần trốn mẹ tìm đường nhập ngũ đến khoảnh khắc xả thân cắm lá cờ thắng lợi tại Him Lam, cuộc đời anh là một minh chứng chân thực cho lý tưởng sống cao đẹp của thế hệ thanh niên thời kỳ kháng chiến. Nhắc nhớ câu chuyện của Anh hùng Trần Can hôm nay là dịp để thế hệ trẻ thành kính tri ân những người con kiên trung đã ngã xuống ở ngưỡng cửa hòa bình, giữ cho non sông mãi trọn vẹn độc lập và tự do.