Ước mơ về Bảo tàng Đội 5 Biệt động Sài Gòn

Ông Năm Lai sinh năm 1920, trong một gia đình nông dân nghèo ở huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình, 13 tuổi phải đi ở đợ cho một ông chủ người Pháp, rồi dần dần Nam tiến lập nghiệp và từng bước tham gia tích cực vào hoạt động cách mạng. 

Nhờ sự nhanh nhẹn, tháo vát, thông minh hiếm có, cộng với sự chỉ đạo tài tình của cấp trên và sự hy sinh to lớn, thầm lặng của hai người vợ cùng chí hướng, ông Năm Lai đã “hóa thân”, “vào vai” một cách tròn trịa nhà thầu khoán nổi tiếng Mai Hồng Quế, chuyên trang trí nội thất cho Phủ Tổng thống chính quyền Sài Gòn và vào làm việc tại cơ quan Viện trợ U.Som của Mỹ.

 Với “vỏ bọc” hoàn hảo này, ông Năm Lai đã nhiều lần chở trên 2 tấn vũ khí gồm B.40, B.41, lựu đạn, súng AK, thuốc nổ TNT… về và một mình đưa xuống hầm ngầm nói trên cất giấu chờ ngày đánh địch. Ngoài ra, ông còn tích cực giúp sức cho các chiến sĩ nằm vùng trong lòng địch cũng như tiếp tế tiền của phục vụ cho cuộc chiến tranh vệ quốc lâu dài của cách mạng.

Anh Trần Vũ Bình, hiện là Trưởng đại diện Văn phòng Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao tại TPHCM, con thứ ba của ông Năm Lai, chia sẻ: “Bố tôi chọn tên Mai Hồng Quế là đặc trưng của ba miền đất nước. Hoa mai của miền Nam, hồng là màu của hoa đào miền Bắc, còn quế là cây đặc trưng của miền Trung. Những năm cuối đời, bố tôi thường về sống tại căn hầm trên, thờ cúng cho các đồng đội đã xuất phát từ đây đi đánh giặc rồi hy sinh.

Anh Trần Vũ Bình thắp nhang cho các đồng đội của ông Trần Văn Lai tại bia tưởng niệm các chiến sĩ BĐSG hy sinh trong trận tấn công vào Dinh Độc lập Tết Mậu Thân 1968. Ảnh: Trường Sơn.

Do đặc thù của BĐSG, nhiều người khi tập trung về đây chỉ dùng tên giả, nên khi họ hy sinh, cũng không có tên, tuổi, địa chỉ thật để tìm gia đình, vì thế cũng chẳng có một tấm hình để thờ cúng. Ước nguyện cuối đời của ba tôi (ông Năm Lai mất năm 2002) và các đồng đội là xây dựng được tấm bia tưởng niệm các chiến sĩ BĐSG ngay tại nơi đã hy sinh khi tấn công vào Dinh Độc Lập Tết Mậu Thân 1968. Dù có nhiều khó khăn, nhưng cuối cùng, tấm bia đó cũng được hoàn thành. Ngày 5.12.2017 vừa qua, các đồng đội của ba tôi đã chính thức làm lễ mời vong linh các chú, bác đã hy sinh về nơi thờ cúng mới”.

Với sự thương yêu, kính trọng bố và các đồng đội của ba, từ nhiều năm qua, bằng tài sản riêng của gia đình và rất nhiều công sức, anh Bình đã sưu tầm được hàng trăm tài liệu, vật dụng, xe cộ… nhằm góp phần xây dựng một Bảo tàng về Đội 5 BĐSG ngay tại căn hầm bí mật xưa để giáo dục truyền thống cho thế hệ sau.

50 năm đã qua đi từ ngày Tết Mậu Thân đầy bi hùng khi đó. Đến thăm căn hầm này nhiều lần, nhưng chúng tôi vẫn không thể lý giải được vì sao một mình ông Năm Lai có thể tự đào bới, đưa hàng chục mét khối  đất đá ra khỏi căn nhà, xây dựng hầm một cách bí mật trước sự soi mói của kẻ thù, rồi một mình lại đưa hàng tấn vũ khí về cất giấu an toàn. Phải chăng, chỉ có lòng yêu nước nồng nàn, một sự khéo léo, tinh thần tận tụy, hy sinh cao cả của người chiến sĩ BĐSG mới giúp ông hoàn thành nhiệm vụ xuất sắc như thế?