Út Tịch – "Còn cái lai quần cũng đánh"

Út Tịch (1931–1968), tên thật là Nguyễn Thị Út, quê ở làng Tích Thiện, tổng Thạnh Trị, quận Cầu Kè, tỉnh Cần Thơ (nay thuộc xã Tam Ngãi, tỉnh Vĩnh Long), là một nữ du kích kiên cường của vùng đất Nam Bộ trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, được nhân dân cả nước biết đến qua câu nói bất hủ đã trở thành biểu tượng cho ý chí chiến đấu không khuất phục của người phụ nữ Việt Nam: "Còn cái lai quần cũng đánh".

Sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo ở vùng sông nước Cửu Long, từ nhỏ Út Tịch đã phải chịu cảnh áp bức, bất công dưới chế độ thực dân, phong kiến, sớm giác ngộ cách mạng và tham gia hoạt động du kích tại địa phương. Khi cuộc kháng chiến chống Mỹ ngày càng ác liệt, bà cùng chồng con tổ chức lực lượng du kích, trực tiếp cầm súng chiến đấu, bám trụ địa bàn, vừa sản xuất vừa đánh giặc, lập nên nhiều chiến công trong việc tiêu diệt sinh lực địch, bảo vệ xóm làng.

Câu nói "Còn cái lai quần cũng đánh" của Út Tịch ra đời trong một hoàn cảnh chiến đấu gian khổ, khi có người khuyên bà nên tránh đi vì chiến sự quá ác liệt, bà đã khẳng định quyết tâm chiến đấu đến cùng, dù chỉ còn lại tấm thân trần cũng nhất định không rời bỏ quê hương, không khuất phục trước kẻ thù. Câu nói giản dị nhưng đầy khí phách ấy đã nhanh chóng lan truyền rộng rãi, trở thành nguồn cổ vũ tinh thần to lớn cho quân và dân miền Nam trong những năm tháng kháng chiến gian khổ nhất.

Không chỉ là một chiến sĩ du kích dũng cảm, Út Tịch còn là hình ảnh tiêu biểu cho hàng triệu phụ nữ Việt Nam vừa đảm việc nước, vừa lo việc nhà, vừa trực tiếp cầm súng đánh giặc, vừa nuôi dạy con cái, thể hiện phẩm chất "Anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang" của người phụ nữ Việt Nam trong chiến tranh. Bà đã anh dũng hy sinh vào năm 1968, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ đang bước vào giai đoạn quyết liệt.

Tấm gương chiến đấu kiên cường cùng câu nói bất hủ của Út Tịch đã được ghi lại trong nhiều tác phẩm văn học, được đưa vào sách giáo khoa, trở thành biểu tượng bất tử về tinh thần yêu nước, ý chí quật cường của người phụ nữ miền Nam "thành đồng Tổ quốc", mãi mãi được các thế hệ người Việt Nam ghi nhớ và tự hào.