văn thị thừa

Mẹ Văn Thị Thừa – Quảng Nam

Có những người mẹ đi qua chiến tranh bằng những năm tháng rất đỗi bình dị: làm ruộng, buôn bán, chăm lo gia đình. Nhưng phía sau dáng người mẹ quê ấy lại là một cuộc đời mà mỗi trang đều thấm đẫm mất mát và lòng kiên trung. Mẹ Văn Thị Thừa, quê xã Duy An, huyện Duy Xuyên, Quảng Nam, sinh năm 1915, là một trong những người mẹ như thế. Sau này, tên mẹ được ghi vào lịch sử quê hương với hai danh hiệu cao quý: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và Bà mẹ Việt Nam Anh hùng.

Những năm chiến tranh, gia đình mẹ Thừa vừa làm ăn sinh sống, vừa âm thầm giúp đỡ cách mạng. Căn nhà của mẹ ở khu vực Phước Mỹ 3, Nam Phước ngày nay, gần cánh đồng và bờ sông, trở thành nơi cán bộ, du kích có thể ẩn náu, đi lại. Mẹ đào hầm, nuôi giấu và tiếp tế cho cán bộ cách mạng. Trong những năm tháng địch thường xuyên càn quét, sự bình tĩnh và mưu trí của một người mẹ đôi khi có thể quyết định sự an toàn của cả một đoàn người.

Nhưng cũng chính nơi ấy, chiến tranh đã lần lượt cướp đi những người thân yêu nhất của mẹ.

Năm 1967 là năm đau thương nhất. Chỉ trong một năm, mẹ nhận cùng lúc ba cái tang. Chồng mẹ, ông Nguyễn Thừa, cùng hai người con trai là Nguyễn Thứ và Nguyễn Y hy sinh tại khu vực Bà Rén, xã Quế Xuân, huyện Quế Sơn. Ba người thân yêu lần lượt nằm lại giữa chiến trường, để lại người mẹ với nỗi đau tưởng như không thể nào gượng dậy.

Thế nhưng, chiến tranh không cho mẹ được phép dừng lại.

Sau những vành khăn tang, mẹ vẫn tiếp tục công việc của một người cơ sở cách mạng. Mẹ động viên các con tham gia du kích, tiếp tục đào hầm, nuôi giấu và tiếp tế cho cán bộ. Rồi năm 1968, nỗi đau lại một lần nữa tìm đến. Hai người con trai khác của mẹ là Nguyễn Nuôi và Nguyễn Yên cũng hy sinh. Chỉ trong hai năm, mẹ mất chồng và bốn người con trai.

Điều khiến câu chuyện về mẹ Văn Thị Thừa trở nên đặc biệt còn nằm ở một vật tưởng như rất bình thường trong mỗi gia đình Việt Nam: chiếc lư hương.

Nhà mẹ ở gần nơi bộ đội và du kích thường ẩn náu, trong khi địch liên tục lùng sục, càn quét. Mẹ đã nghĩ ra cách dùng hương làm tín hiệu báo động. Khi phát hiện quân địch, mẹ đốt hương và cắm vào lư hương theo quy ước để báo hiệu tình hình. Nhờ tín hiệu giản dị ấy, nhiều cán bộ, du kích có thêm thời gian tránh khỏi sự truy lùng của quân địch. Chiếc lư hương từ một vật quen thuộc trong đời sống gia đình đã trở thành một phương tiện cảnh giới âm thầm giữa thời chiến.

Có lẽ, chính từ những việc làm lặng thầm ấy mà người ta hiểu thêm về sức mạnh của một người mẹ. Mẹ không chỉ chịu đựng nỗi đau mất chồng, mất con; mẹ còn biến nỗi đau ấy thành sự bền gan để tiếp tục che chở cho cách mạng.

Sau ngày đất nước thống nhất, mẹ trở về với cuộc sống bình dị của một người nông dân. Mẹ vẫn làm ruộng, chăm sóc vườn tược và sống giữa bà con quê nhà. Những năm tháng cuối đời, mẹ được chính quyền, đoàn thể và thế hệ trẻ địa phương thăm hỏi, tri ân. Tên mẹ Văn Thị Thừa cũng được đặt cho một tuyến đường tại Nam Phước, như một cách để ký ức về người mẹ và những năm tháng chiến tranh không bị lãng quên.

Mẹ Văn Thị Thừa qua đời năm 1994. Cuộc đời mẹ khép lại, nhưng câu chuyện về mẹ vẫn còn ở lại với quê hương Quảng Nam.

Ở đó có một người mẹ đã mất chồng, mất bốn người con trai; có một mái nhà từng che chở cán bộ, du kích; có một chiếc lư hương từng âm thầm truyền đi tín hiệu giữa những đêm quân địch lùng sục.

Và trên hết, có hình bóng một người mẹ đã đi qua chiến tranh bằng sự hy sinh không lời.

Chiến tranh rồi cũng đi qua. Những tiếng súng đã lùi xa. Nhưng trong sự bình yên của hôm nay, khi nhớ về mẹ Văn Thị Thừa, người ta vẫn có thể hình dung một người mẹ bên dòng sông quê, lặng lẽ thắp một nén hương. Nén hương ấy không chỉ dành cho những người đã nằm xuống, mà còn như một lời nhắc nhở với những người đang sống: hòa bình hôm nay được đánh đổi bằng những mất mát mà nhiều gia đình, nhiều người mẹ đã mang theo suốt cả cuộc đời.