Văn Tiến Dũng – Từ Tây Nguyên đến Chiến dịch Hồ Chí Minh: Quyết định chuyển sang Tổng tiến công
Đầu tháng 3/1975, Văn Tiến Dũng có mặt tại chiến trường Tây Nguyên trong vai trò đại diện Quân ủy Trung ương và Bộ Tổng Tư lệnh, đứng đầu Đoàn A75. Từ đây, ông cùng Bộ Tư lệnh chiến dịch theo dõi sát diễn biến, tổ chức lực lượng và báo cáo kịp thời về Trung ương. Ngày 10/3, quân ta tiến công Buôn Ma Thuột; đến ngày 11/3, trận then chốt giành thắng lợi. Những diễn biến tiếp theo cho thấy thế chiến trường thay đổi nhanh chóng.
Sau chiến thắng Buôn Ma Thuột, vấn đề không còn chỉ là giữ một địa bàn vừa chiếm được. Quân ta tiếp tục đánh bại các lực lượng phản kích và truy kích quân địch rút khỏi Tây Nguyên. Trong khi đó, các chiến trường khác cũng phát triển nhanh. Bộ Tổng Tham mưu liên tục nắm tình hình, đánh giá sự thay đổi về lực lượng và thế trận để tham mưu cho Bộ Chính trị, Quân ủy Trung ương những quyết định mới.
Ngày 18/3/1975, trước thắng lợi lớn ở Tây Nguyên, Bộ Chính trị quyết định chuyển kế hoạch tiến công chiến lược năm 1975 thành Tổng tiến công và nổi dậy trên toàn chiến trường, giải phóng hoàn toàn miền Nam trong năm 1975. Đây là bước chuyển có ý nghĩa quyết định trong chỉ đạo chiến lược.
Những ngày sau đó, tốc độ chiến dịch tăng lên rất nhanh. Quân ta lần lượt giành thắng lợi ở Trị – Thiên, Huế và Đà Nẵng. Ngày 25/3, Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương nhận định thời cơ chiến lược mới đã đến, quyết định tập trung nhanh nhất binh lực, vật lực để giải phóng miền Nam trước mùa mưa. Ngày 31/3, chủ trương tiếp tục được đẩy lên mức cao hơn: phải nắm chắc thời cơ, kết thúc chiến tranh trong thời gian ngắn nhất, tốt nhất là ngay trong tháng 4.
Ở phía trước, Văn Tiến Dũng cùng Đoàn A75 tiếp tục bám sát chiến trường. Ngày 7/4/1975, tại Hội nghị Trung ương Cục bàn về kế hoạch tiến công Sài Gòn – Gia Định, ông thay mặt cơ quan tiền phương Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng – Tổng Tư lệnh phát biểu về yêu cầu phải tận dụng ưu thế đang có và tiến công càng nhanh càng tốt. Đồng thời, ông đề nghị tăng cường lực lượng và bảo đảm chi viện cho chiến trường trọng điểm.
Ngày 8/4, Bộ Chỉ huy Chiến dịch Sài Gòn – Gia Định được thành lập, Văn Tiến Dũng được giao làm Tư lệnh, Phạm Hùng làm Chính ủy. Đến ngày 14/4, Bộ Chính trị quyết định chiến dịch giải phóng Sài Gòn – Gia Định mang tên Chiến dịch Hồ Chí Minh.
Từ ngày 15 đến 21/4, Bộ Tư lệnh chiến dịch khẩn trương hoàn chỉnh kế hoạch tác chiến. Ngày 22/4, kế hoạch được duyệt lần cuối, xác định khu vực và mục tiêu cho từng quân đoàn trên từng hướng. Phương án tổ chức 5 hướng tiến công vào Sài Gòn – Gia Định, kết hợp bao vây, chia cắt, đánh các mục tiêu vòng ngoài với những mũi thọc sâu vào trung tâm thành phố, được hoàn thiện trong thời gian rất ngắn.
Đến lúc này, chặng đường của Văn Tiến Dũng đã đi tới một bước ngoặt đặc biệt. Từ người trực tiếp chỉ huy Đại đoàn 320 ở đồng bằng Bắc Bộ, qua những chiến dịch Đường 9 – Nam Lào, Trị – Thiên, rồi Tây Nguyên, ông đứng trước nhiệm vụ chỉ huy chiến dịch quyết chiến chiến lược cuối cùng.
Ngày 26/4/1975, Chiến dịch Hồ Chí Minh bắt đầu. Năm cánh quân tiến vào Sài Gòn – Gia Định, mở ra trận đánh cuối cùng của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Năm ngày sau, ngày 30/4, chiến dịch kết thúc thắng lợi.
