Vàng Sáy Chơ
Bức ảnh này ghi lại hình ảnh ông Vàng Sáy Chơ (1942–2000) — một chiến sĩ người Mông từng tham gia chiến đấu chống thổ phỉ trên cao nguyên đá Đồng Văn trong những năm 1960.
Thoạt nhìn, đó chỉ là một người thanh niên với trang bị đơn sơ giữa núi đá tai mèo trùng điệp.Nhưng phía sau bức ảnh ấy là cả một thời kỳ đầy gian khó của vùng cực Bắc Tổ quốc.
Những năm 1960, Đồng Văn vẫn còn là vùng đất gần như tách biệt với miền xuôi.Đường sá hiểm trở.Thông tin liên lạc khó khăn.Điều kiện sinh hoạt vô cùng thiếu thốn.Ngay cả trang bị của lực lượng địa phương khi ấy cũng rất đơn sơ so với nhiều nơi khác.
Nhưng chính trong hoàn cảnh ấy, nhiều thanh niên người Mông đã đứng lên cầm súng bảo vệ bản làng, giữ gìn sự bình yên cho vùng biên viễn.
Ông Vàng Sáy Chơ quê ở làng Thèn Pả, xã Lũng Cú, huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang cũ.Ngôi nhà của gia đình ông nằm ngay dưới chân ngọn núi nơi ngày nay lá cờ đỏ sao vàng tung bay trên cột cờ Lũng Cú — điểm cực Bắc thiêng liêng của Tổ quốc.
Sau những năm tháng chiến đấu, ông trở về phục vụ quê hương.Từ một người lính nơi vùng đá núi, ông tiếp tục tham gia công tác địa phương và được bà con tín nhiệm bầu làm:
Bí thư Đảng ủy xã Lũng Cú.Một cuộc đời bình dị.Nhưng đầy cống hiến. Bức ảnh này hiện được gia đình gìn giữ rất trân trọng.Nó được in khổ lớn và treo trang trọng trước nhà ông Vàng Chá Sì — con trai của ông Chơ — tại làng Thèn Pả.
Điều khiến nhiều người xúc động không chỉ là câu chuyện về một người lính năm xưa.Mà còn là cảm giác thời gian trôi đi quá nhanh.Người thanh niên trong ảnh ngày nào giờ đã trở thành ký ức.Những người từng chiến đấu, từng tuổi trẻ sôi nổi giữa núi rừng biên giới, nay phần lớn đã trở thành những bậc cao niên hoặc đã đi xa. Nhưng có lẽ điều đẹp nhất là:Nhờ những con người như họ...Nhờ những năm tháng tuổi trẻ đầy nhiệt huyết ấy...Mà các thế hệ sau mới có thể lớn lên trong hòa bình, được học tập, được mơ ước và tiếp tục bước lên những nấc thang mới của cuộc sống. Mỗi khi nhìn lại những bức ảnh cũ như thế này, người ta mới hiểu rằng:Lịch sử không chỉ được tạo nên bởi những nhân vật nổi tiếng.Mà còn được tạo nên bởi những con người bình dị nơi bản làng xa xôi, những người đã lặng lẽ góp tuổi xuân của mình cho quê hương và đất nước.
Một người lính người Mông. Một vùng đá núi biên cương. Và một câu chuyện đẹp về trách nhiệm, lòng yêu nước và sự tiếp nối giữa các thế hệ
