Vế đối hiểm hóc và bản lĩnh "vàng mười" trước sứ thần
Bên cạnh tài năng toán học, Lương Thế Vinh còn là một bậc thầy về văn chương và đối đáp ngoại giao. Trong một buổi đại yến tiệc tiếp đón sứ bộ phương Bắc tại cung điện nhà Lê, viên chánh sứ nhà Minh muốn dùng văn học để áp đảo tinh thần của triều đình nước Nam, bèn ngạo nghễ đưa ra một vế đối đầy tính khiêu khích, ví nước Nam chỉ như một vùng đất nhỏ bé phụ thuộc:
"Đông cận hải, Tây cận sơn, Nam Bắc bán đồ quy võng lượng."
(Nghĩa là: Phía Đông gần biển, phía Tây gần núi, miền Nam miền Bắc một nửa bản đồ này đều thuộc quyền cai quản của lũ ma quỷ — ý ám chỉ nước Nam).
Vế đối vừa hiểm hóc về mặt địa lý, vừa mang giọng điệu nhục mạ quốc thể khiến các quan đại thần trong triều đình vô cùng tức giận nhưng chưa tìm được lời đối lại cho vẹn toàn, sắc bén.
Giữa bầu không khí ngột ngạt ấy, Lương Thế Vinh từ tốn bước ra giữa đại sảnh. Ông ngẩng cao đầu, ánh mắt bừng lên niềm kiêu hãnh dân tộc, nhìn thẳng vào viên sứ giả và dõng dạc đối lại:
"Thiên sinh thông, địa sinh minh, cổ kim nhất đới xuất anh hùng."
(Nghĩa là: Trời sinh ra sự thông suốt, đất sinh ra sự anh minh, từ xưa đến nay dải đất này luôn sinh ra những bậc anh hùng).
Vế đối của Trạng Lường không chỉ chỉnh từng câu từng chữ, đối chọi chan chát về mặt từ loại, mà quan trọng hơn cả là đã khẳng định mạnh mẽ chủ quyền độc lập và khí phách hiên ngang của dân tộc Việt Nam — một mảnh đất địa linh nhân kiệt, chưa bao giờ chịu khuất phục trước bất kỳ thế lực ngoại xâm nào. Viên sứ giả nhà Minh nghe xong mặt biến sắc, cứng họng không thể nói thêm được lời nào, hoàn toàn tâm phục khẩu phục trước bản lĩnh "vàng mười" của vị Trạng nguyên nước Nam.
