Vết thương không nhìn thấy

“Thú thật,” bác Kiểm nói, “ngày ấy tôi háo hức lắm, cứ nghĩ đi đánh giặc là sẽ oai hùng. Nhưng vừa đặt chân lên cao điểm đầu tiên, tôi mới biết chiến tranh không giống bất cứ thứ gì mình tưởng tượng.”

Những trận mưa rừng triền miên, những con đỉa bám kín chân, những đêm nằm co ro trong công sự ngập nước. Địch pháo kích bất kể ngày đêm. Đồng đội bác ngã xuống ngay cạnh, có người còn chưa kịp gọi tên mẹ.

Bác kể, giọng trầm xuống:

“Đau đớn nhất không phải bom đạn rơi trúng mình… mà là nhìn đồng đội bị thương, nhìn hơi thở họ tắt dần mà mình bất lực.”

Một lần, khi đơn vị hành quân qua suối Đắc Sút, bác cùng tiểu đội lọt vào ổ phục kích. Đạn xé gió vun vút, cây cối đổ rạp. Bác bị thương ở đùi, nhưng vẫn kịp kéo một đồng đội tên Mạnh vào hốc đá.

Mạnh bị trúng đạn ở bụng. Máu thấm đỏ áo. Mạnh nắm tay bác Kiểm run rẩy nói:

“Kiểm ơi… đừng để tao chết một mình…”

Bác cắn răng, dùng khăn bịt vết thương cho Mạnh. Nhưng suốt đêm ấy, dù cố gắng thế nào, bác vẫn chỉ có thể nhìn người bạn thân dần lạnh đi.

“Cho đến bây giờ…” – bác Kiểm dừng lại, mắt nhìn xa xăm – “Tôi vẫn nhớ rõ ánh mắt của Mạnh khi nhắm lại. Nó ám ảnh tôi suốt đời.”

2. Những vết thương nhìn thấy

Sau trận đó, bác Kiểm nằm điều trị ba tháng. Vết thương ở đùi để lại một vết sẹo dài hơn gang tay. Bác trở lại đơn vị, tiếp tục chiến đấu cho đến ngày đất nước hoàn toàn thống nhất.

Khi phục viên năm 1976, bác mang về quê ba thứ:
– Một bộ quân phục bạc màu,
– Một tấm huy chương chiến sĩ,
– Và những vết thương nhìn thấy được trên cơ thể.

“Nhưng,” bác nói, giọng chậm lại, “đó không phải thứ đau nhất.”

Nhiều người nhìn bác với sự ngạc nhiên. Có người nghĩ bác Kiểm nói về những năm tháng gian khổ, người khác đoán bác nói về nỗi nhớ đồng đội. Không ai ngờ rằng bác chuẩn bị nhắc đến một loại vết thương khác – vết thương không ai nhìn thấy được.

3. Vết thương không ở trên da

Bác kể:

“Ngày đầu trở về quê, mẹ tôi ôm tôi khóc ròng. Bà sờ nắn từng vết sẹo trên người tôi rồi lắc đầu:
‘May mà mày còn sống, con ạ.’
Tôi nhìn bà cười mà lòng nặng trĩu. Bởi mẹ đâu biết rằng những vết sẹo trên da thịt thì dễ liền… nhưng trong lòng thì khó hơn nhiều.”

Sau chiến tranh, nhiều đêm bác tỉnh dậy giữa mồ hôi lạnh vì ác mộng. Bác nghe thấy tiếng pháo, tiếng súng, tiếng la hét gọi nhau trong rừng. Có đêm thật sự bác cảm nhận rõ bàn tay lạnh của Mạnh đặt lên vai, như đang gọi bác quay lại chiến hào.

“Cứ thế… tháng này qua năm khác, tôi không ngủ nổi,” bác thở dài.

Những người thân lo lắng. Bác mất tập trung khi làm việc, dễ cáu gắt, đôi lúc bỗng dưng lặng người khi nghe tiếng động mạnh. Gặp đám cưới, tiếng nhạc lớn – bác giật mình như nghe tiếng pháo kích.

“Lúc ấy tôi không hiểu mình bị gì,” bác nói. “Chỉ biết lòng mình đầy những điều không thể nói ra.”

Đó chính là thứ mà ngày nay người ta gọi là vết thương tâm lý sau chiến tranh – một dạng tổn thương âm ỉ, không chảy máu nhưng đau như dao cắt.

4. Cuộc sống thời bình không dễ dàng

Sau khi lập gia đình, bác Kiểm vẫn mang trong mình những vết thương ấy. Bác làm việc chăm chỉ, sống trách nhiệm, nhưng thỉnh thoảng người nhà thấy bác ngồi thừ ra trước sân, mắt nhìn xa xăm, như đang trò chuyện với ai đó vô hình.

Vợ bác từng hỏi:
“Anh nhớ chiến trường lắm sao?”

Bác chỉ đáp:
“Nhớ những người không bao giờ trở về.”

Có năm, sau cơn mưa lớn, tiếng sấm nổ rền trời, bác đột nhiên ngã quỵ, mặt cắt không còn giọt máu. Bác được đưa vào trạm y tế. Khi tỉnh dậy, bác cứ lặp lại:
“Rút xuống! Rút xuống! Nó bắn tới rồi!”

Các y tá phải giữ tay bác, trấn an một hồi.

“Người ta bảo tôi bị sốt,” bác kể, “nhưng tôi biết rõ… đó là thứ trở về từ trong ký ức.”

Bác sống như vậy gần 10 năm. Những vết thương cũ đã lành, nhưng vết thương trong lòng thì chưa bao giờ được băng bó.