Vị Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị đầu tiên của Quân đội

Năm 1950, trong giai đoạn then chốt của cuộc kháng chiến chống Pháp, ông Nguyễn Chí Thanh được Chủ tịch Hồ Chí Minh và Trung ương Đảng điều động vào Quân đội, đảm nhiệm chức vụ Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Bộ Tổng Tư lệnh (sau là Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam). Năm 1959, ông được phong hàm Đại tướng – trở thành vị Đại tướng thứ hai của Quân đội ta (sau Đại tướng Võ Nguyên Giáp).

Trên cương vị này, Đại tướng Nguyễn Chí Thanh đã đặt nền móng vững chắc cho công tác Đảng, công tác chính trị trong Quân đội. Ông luôn khẳng định: Sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng đối với quân đội là nguyên tắc cốt lõi, quyết định sức mạnh chiến đấu của Quân đội nhân dân.

Ông là người khởi xướng các phong trào thi đua lớn trong lực lượng vũ trang như phong trào "Cờ ba nhất" (Nhất về đều và giỏi, Nhất về kỷ luật tốt, Nhất về tự túc sản xuất tốt) trong bộ đội, hay phong trào "Sóng Duyên Hải" trong hải quân và công nghiệp.

Đại tướng chú trọng giáo dục bản chất cách mạng, tinh thần "Quyết chiến quyết thắng", lòng yêu nước và tình đoàn kết quân dân cho các chiến sĩ. Nhờ sự vun đắp tư tưởng và chính trị của ông, Quân đội nhân dân Việt Nam không chỉ mạnh về kỹ thuật tác chiến mà còn sở hữu sức mạnh tinh thần kiên cường, trở thành một quân đội "từ nhân dân mà ra, vì nhân dân mà phục vụ".