Vì dân mà trái lệnh - Trương Định
Vị thủ lĩnh nghĩa quân Nam Kỳ đã dám đặt lợi ích dân tộc lên trên thánh chỉ triều đình, trở thành biểu tượng của lòng trung nghĩa và tinh thần bất khuất trước ngoại xâm.
Trong lịch sử, có những con người không chỉ đối mặt với kẻ thù— mà còn phải đối mặt với chính lựa chọn của mình. Trương Định là một người như thế. Sinh năm 1820 tại Quảng Ngãi, ông vào Nam lập nghiệp và nhanh chóng trở thành một người có uy tín trong nhân dân. Khi thực dân Pháp nổ súng xâm lược, ông không đứng ngoài. Ông chiêu mộ nghĩa quân. Ông đứng lên. Không vì danh, mà vì đất. Những năm đầu kháng chiến, nghĩa quân của ông hoạt động mạnh mẽ tại Gia Định và các vùng lân cận, khiến quân Pháp nhiều phen lao đao. Trong lòng dân, ông không chỉ là một người chỉ huy—mà là chỗ dựa. Rồi một biến cố xảy ra.
Năm 1862, triều đình nhà Nguyễn ký Hòa ước Nhâm Tuất, nhượng đất cho Pháp và ra lệnh giải tán các lực lượng kháng chiến. Một mệnh lệnh. Nhưng cũng là một thử thách. Tuân lệnh—là trung với vua. Không tuân—là trung với dân. Trương Định đã chọn. Ông không bãi binh. Ông ở lại. Ở lại với nghĩa quân. Ở lại với nhân dân. Quyết định ấy không dễ dàng—nhưng dứt khoát. Từ đó, người dân suy tôn ông là “Bình Tây Đại Nguyên Soái.” Không phải do triều đình phong. Mà do lòng dân trao.
Dưới sự lãnh đạo của ông, nghĩa quân tiếp tục chiến đấu, gây nhiều tổn thất cho quân Pháp. Nhưng chiến tranh không cân sức. Lực lượng dần suy yếu. Năm 1864, trong một trận chiến, ông bị thương nặng. Biết không thể tiếp tục, ông chọn kết thúc cuộc đời mình—
để không rơi vào tay giặc. Ông ra đi. Nhưng lựa chọn của ông—thì còn lại. Một lựa chọn đặt dân tộc lên trên hết. Một con đường không dễ đi—nhưng đáng đi.
Hôm nay, khi nhắc đến Trương Định, người ta không chỉ nhớ đến một vị tướng— mà nhớ đến một câu hỏi: Khi phải chọn giữa mệnh lệnh và lẽ phải— ta sẽ đứng về phía nào? Và câu trả lời của ông— đã trở thành một phần của lịch sử.
