VỊ NGUYÊN SOÁI TRẺ VÀ LỜI KHƯỚC TỪ DANH LỢI

Trong những câu chuyện kể bên tách trà của dòng họ Mai tại làng Phú Lạc, hình ảnh cụ tổ Mai Xuân Thưởng hiện lên không chỉ là một lãnh tụ quân sự, mà là một tấm gương sáng ngời về lòng hiếu nghĩa và đức hy sinh.

Ông Tuấn kể lại rằng, sau khi kinh thành Huế thất thủ, Mai Xuân Thưởng khi đó mới ngoài 20 tuổi, đang là một cử nhân hừng hực chí khí, đã từ bỏ bút nghiên để chiêu mộ nghĩa binh kháng Pháp. Dưới ngọn cờ Cần Vương, ông được suy tôn là Nguyên soái, chỉ huy nghĩa quân lập nên những chiến công vang dội tại Bàu Sấu, dốc sườn thành... khiến quân Pháp ăn không ngon, ngủ không yên.

Tuy nhiên, điều làm nên sự bất tử của Mai Xuân Thưởng chính là lòng trung kiên bất khuất. Khi phong trào bị đàn áp, quân giặc đã dùng mưu hèn kế bẩn: bắt giữ mẹ già của ông để uy hiếp, dụ dỗ ông ra đầu thú sẽ được ban tước cao lộc hậu.

"Lúc bấy giờ, cụ tổ tôi đứng trước một lựa chọn xé lòng: giữa chữ Hiếu và chữ Trung," ông Tuấn xúc động nói. "Nhưng chính mẹ của cụ đã nhắn nhủ rằng bà thà chết để con giữ trọn nghĩa lớn với non sông. Cụ Thưởng biết không thể để mẹ khổ cực, cũng không thể phản bội nghĩa quân, nên đã hiên ngang ra nộp mình để cứu mẹ và cứu dân làng khỏi cảnh bị tàn sát."

Ngày 15/4 năm Đinh Hợi (1887), tại Gò Chàm, trước khi bị hành quyết, Mai Xuân Thưởng vẫn bình thản ngâm bài thơ tuyệt mệnh, khẳng định chí hướng của mình: "Chết nào có ngại chi đâu / Miễn cho rạng rỡ vẻ ngàn thu". Ở tuổi 28, ông ngã xuống nhưng tinh thần "Sống oanh liệt, chết vẻ vang" của ông đã hóa thành ngọn lửa, hun đúc cho các thế hệ thanh niên Bình Định tiếp nối con đường cứu nước sau này.

Câu chuyện của Mai Xuân Thưởng mãi là một nốt nhạc trầm hùng trong bản hùng ca của đất nước thời hoa lửa, nhắc nhở chúng ta về giá trị của sự hy sinh và lòng tự tôn dân tộc.