Vì sao Trần Trọng Khiêm được gọi là người Việt đầu tiên đến Hoa Kỳ?

Khi tìm hiểu về Trần Trọng Khiêm, một danh xưng thường xuất hiện là "người Việt Nam đầu tiên đến Hoa Kỳ".

Theo nhiều tài liệu, ông đến Hoa Kỳ khoảng năm 1849, tức hơn hai mươi năm trước chuyến đi của Bùi Viện vào thập niên 1870.

Bùi Viện là nhân vật nổi tiếng trong lịch sử ngoại giao Việt Nam thế kỷ XIX. Ông từng sang Hoa Kỳ trong một phái bộ của triều Nguyễn.

Vì Bùi Viện được sử sách nhắc đến khá nhiều nên có thời gian nhiều người cho rằng ông là người Việt đầu tiên đặt chân tới Hoa Kỳ.

Nhưng các nghiên cứu và bài viết về Trần Trọng Khiêm đã đưa ra một câu chuyện khác.

Theo các nguồn này, Trần Trọng Khiêm đã đến Hoa Kỳ từ khoảng giữa thế kỷ XIX, trong thời kỳ California đang có cơn sốt vàng.

Điểm đáng chú ý là ông không đến Hoa Kỳ với tư cách nhà ngoại giao.

Ông đến như một người lao động, một người phiêu bạt tìm kiếm cơ hội sống.

Ông tham gia đoàn người tìm vàng, sau đó làm việc tại California.

Điều này khiến câu chuyện của ông trở nên đặc biệt.

Nếu Bùi Viện đại diện cho một phái bộ ngoại giao chính thức của triều đình, thì Trần Trọng Khiêm được kể như một người Việt bình thường đã tự mình đi tới một vùng đất rất xa.

Tuy nhiên, khi sử dụng danh xưng "người Việt đầu tiên", cần có sự thận trọng.

Lịch sử thế kỷ XIX còn nhiều khoảng trống tư liệu. Các nhà nghiên cứu vẫn phải dựa vào nhiều nguồn khác nhau để xác định hành trình của ông.

Một số bài viết cho rằng các tài liệu về báo chí California và những nghiên cứu của Nguyễn Hiến Lê đã góp phần làm rõ câu chuyện này.

Dù danh xưng được xác định theo cách nào, một điều rất đáng chú ý vẫn là Trần Trọng Khiêm đã đến Hoa Kỳ từ rất sớm.

Hành trình của ông là một phần đặc biệt trong lịch sử giao lưu Việt Nam – Hoa Kỳ.