VỊ TƯỚNG CHÍNH TRỊ SẮC SẢO VÀ NHÀ VĂN HÓA QUÂN SỰ TÀI HOA

Thượng tướng Đặng Vũ Hiệp sinh ngày 10 tháng 3 năm 1928 tại xã Việt Hưng, huyện Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên – vùng đất đồng bằng Bắc Bộ trù phú, giàu truyền thống văn hiến, hiếu học và tinh thần thượng võ. Lớn lên trong cảnh đất nước chìm dưới ách đô hộ ngột ngạt của thực dân Pháp và phát xít Nhật, chứng kiến nỗi thống khổ khôn cùng của người dân mất nước, trong tâm hồn người thanh niên trí thức Đặng Vũ Hiệp đã sớm nung nấu lòng yêu nước nồng nàn và ý chí căm thù giặc sâu sắc.

Sớm giác ngộ lý tưởng cách mạng của Đảng Cộng sản Đông Dương và Mặt trận Việt Minh, ngay từ khi còn là một thanh niên trẻ tuổi, ông đã tích cực tham gia các phong trào thanh niên cứu quốc, tuyên truyền vận động cách mạng tại địa phương. Khi Cách mạng Tháng Tám năm 1945 bùng nổ, chớp thời cơ ngàn năm có một, ông hăng hái đứng vào hàng ngũ lực lượng vũ trang cách mạng, chính thức bước chân vào con đường quân ngũ.

Từ một chiến sĩ trẻ tuổi ban đầu, qua quá trình rèn luyện trong khói lửa chiến tranh, với tư chất thông minh, nhạy bén, vốn hiểu biết văn hóa sâu rộng cùng bản lĩnh chính trị vững vàng, ông nhanh chóng được Đảng tín nhiệm, giao phó các cương vị lãnh đạo công tác đảng, công tác chính trị. Đây chính là nền tảng vững chắc để ông trưởng thành vượt bậc, trở thành một trong những cán bộ chính trị cốt cán, có tầm ảnh hưởng lớn trong toàn quân.

Trong suốt hai cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ cứu nước, tên tuổi và sự nghiệp của Thượng tướng Đặng Vũ Hiệp gắn bó mật thiết với chiến trường Tây Nguyên – địa bàn chiến lược vô cùng quan trọng, hiểm trở và ác liệt bậc nhất của chiến tranh cách mạng Việt Nam.

Trong những năm tháng kháng chiến chống thực dân Pháp, ông có mặt tại các địa bàn khó khăn ở Liên khu 3 và chiến trường Tây Nguyên. Trên các cương vị công tác đảng, công tác chính trị, ông đã cùng đồng đội bám sát cơ sở, xây dựng và củng cố vững chắc các cơ sở kháng chiến, động viên quần chúng nhân dân các dân tộc Tây Nguyên đoàn kết một lòng theo Đảng, xây dựng lực lượng vũ trang địa phương từ những đốm lửa nhỏ thành ngọn lửa lớn, góp phần đẩy lùi các cuộc càn quét quy mô lớn của thực dân Pháp.

Bước sang cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, khi chiến trường miền Nam bước vào giai đoạn khốc liệt nhất, Thượng tướng Đặng Vũ Hiệp được điều động trở lại chiến trường Tây Nguyên (Mặt trận B3) đầy thử thách. Ông lần lượt đảm nhận các trọng trách lớn: Chính ủy kiêm Bí thư Đảng ủy Sư đoàn 10, rồi Phó Chính ủy kiêm Chủ nhiệm Chính trị Mặt trận Tây Nguyên.

Trên những cương vị đầu não này, ông đã cùng tập thể Bộ Tư lệnh Mặt trận (gồm các đồng chí lãnh đạo xuất sắc như Thượng tướng Hoàng Minh Giám, Đại tướng Chu Huy Mân và nhiều vị tướng lĩnh khác) trực tiếp hoạch định, chỉ đạo nhiều chiến dịch quy mô lớn, đập tan các chiến thuật hiện đại của quân đội viễn chinh Mỹ và ngụy quyền Sài Gòn.

Đỉnh cao chói lọi trong cuộc đời chiến đấu của ông chính là Chiến dịch Tây Nguyên năm 1975 – trận mở màn chiến lược của cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975. Dưới sự chỉ đạo sắc sảo của Bộ Tư lệnh Mặt trận, trong đó có dấu ấn đậm nét của Chính ủy Đặng Vũ Hiệp về công tác tư tưởng, tổ chức và động viên khí thế chiến đấu, quân và dân ta đã bất ngờ đánh đòn chí mạng vào căn cứ liên hoàn của địch, tiêu diệt hoàn toàn thị xã Buôn Ma Thuột, làm suy sụp ý chí chiến đấu của toàn bộ tập đoàn quân ngụy tại Tây Nguyên, tạo ra hiệu ứng domino chiến lược dẫn đến thắng lợi hoàn toàn của chiến dịch giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

Sau ngày đất nước hoàn toàn thống nhất, non sông thu về một mối, nhiệm vụ bảo vệ và xây dựng Tổ quốc bước sang một giai đoạn mới với vô vàn khó khăn, thử thách. Thượng tướng Đặng Vũ Hiệp tiếp tục đem hết tài năng, trí tuệ và bề dày kinh nghiệm trận mạc của mình để củng cố quốc phòng, xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân.

Ông từng giữ nhiều chức vụ trọng yếu trong Bộ Quốc phòng và Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam, đặc biệt là cương vị Phó Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị. Trên cương vị này, ông đã có những đóng góp to lớn vào việc tổng kết thực tiễn chiến tranh, không ngừng nâng cao bản chất giai cấp công nhân, tính đảng, tính chiến đấu của lực lượng vũ trang; chăm lo xây dựng các tổ chức đảng trong sạch, vững mạnh; đồng thời giải quyết tốt các vấn đề chính sách hậu phương quân đội, công tác đền ơn đáp nghĩa và xây dựng đội ngũ cán bộ chính trị vừa hồng vừa chuyên cho toàn quân trong giai đoạn đầu xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ biên giới.

Bên cạnh một vị tướng tài ba, mưu lược trên chiến trường và sắc sảo trong công tác đảng, công tác chính trị, Thượng tướng Đặng Vũ Hiệp còn được đồng chí, đồng đội và nhân dân cả nước kính trọng, nhớ đến như một nhà văn hóa, một cây bút tài hoa trong nền văn học nghệ thuật quân sự Việt Nam.

Dù bận rộn với hàng ngàn công việc trọng đại của quân đội, ông vẫn giữ tình yêu tha thiết với văn chương và lịch sử. Ông là tác giả của nhiều tác phẩm văn xuôi, hồi ký nổi tiếng viết về chiến tranh cách mạng, về tình đồng chí, đồng đội thiêng liêng và về chiến trường Tây Nguyên hùng vĩ, khói lửa (tiêu biểu như tập hồi ký “Tây Nguyên hoài niệm”).

Văn phong của ông vô cùng chân thực, dung dị nhưng đẫm chất nhân văn sâu sắc. Qua ngòi bút của ông, hình ảnh những người chiến sĩ "Bộ đội Cụ Hồ" hiện lên không chỉ kiên cường, dũng cảm trong trận mạc mà còn rất đỗi hào hoa, giàu lòng yêu thương, biết hy sinh quên mình vì nghĩa lớn. Các tác phẩm của ông không chỉ là tài liệu lịch sử quý giá cho các thế hệ mai sau mà còn là những bài học sống động về đạo đức, tình cảm cách mạng.

Trong sinh hoạt và công tác hằng ngày, Thượng tướng Đặng Vũ Hiệp luôn nổi tiếng là một vị tướng giản dị, khiêm nhường, giàu lòng nhân ái, luôn lắng nghe và hết lòng thương yêu cán bộ, chiến sĩ cấp dưới. Ông sống gắn bó máu thịt với nhân dân, được đồng bào các dân tộc Tây Nguyên và cán bộ chiến sĩ toàn quân yêu quý, nể trọng gọi bằng những tình cảm thân thương nhất.

Trọn vẹn 80 tuổi đời và hơn sáu thập kỷ liên tục hoạt động cách mạng không mệt mỏi, Thượng tướng Đặng Vũ Hiệp đã hiến dâng tất cả trí tuệ, mồ hôi và tâm huyết cho sự nghiệp vĩ đại của Đảng, của dân tộc và quân đội. Những cống hiến to lớn, xuất sắc của ông đã được Đảng và Nhà nước ghi nhận bằng nhiều phần thưởng và huân huy chương cao quý: Quân hàm Thượng tướng, Huân chương Hồ Chí Minh, Huân chương Quân công (hạng Nhất, Nhì, Ba), Huân chương Kháng chiến chống Mỹ cứu nước hạng Nhất. Cùng nhiều huy hiệu 60 năm tuổi Đảng và nhiều phần thưởng, danh hiệu vinh dự cao quý khác.

Ngày 11 tháng 4 năm 2008, Thượng tướng Đặng Vũ Hiệp từ trần tại Hà Nội, để lại niềm tiếc thương vô hạn cho gia đình, đồng chí, đồng đội và nhân dân cả nước. Cuộc đời hoạt động oanh liệt, trong sáng, tài hoa và nghĩa tình của ông mãi mãi là một khúc tráng ca đẹp đẽ, là một tượng đài sáng ngời về bản lĩnh chính trị, đạo đức cách mạng và tinh thần gắn bó máu thịt với nhân dân. Tên tuổi của Thượng tướng Đặng Vũ Hiệp sẽ trường tồn cùng lịch sử hào hùng của Quân đội nhân dân Việt Nam anh hùng.