VỊ TƯỚNG DẠN DÀY TRẬN MẠC CỦA ĐẤT QUẢNG NAM VÀ DẤU ẤN CHỈ HUY TRÊN CHIẾN TRƯỜNG KHU V
Trong lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc và bảo vệ Tổ quốc của Quân đội nhân dân Việt Nam, chiến trường Quân khu 5 là nơi đọ sức quyết liệt, gian khổ bậc nhất với những chiến dịch lớn làm thay đổi cục diện chiến tranh. Trung tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Phan Hoan (1927 – 2014) – nguyên Tư lệnh Quân khu 5, người con kiên trung của vùng đất Điện Bàn, Quảng Nam – là một trong những vị tướng trận mạc dày dạn kinh nghiệm, tài ba và đức độ của quân đội ta. Trải qua hai cuộc kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ và thực hiện nghĩa vụ quốc tế cao cả, cuộc đời binh nghiệp của ông là tấm gương sáng ngời về lòng trung trinh ái quốc, tài thao lược quân sự và tinh thần gắn bó máu thịt với bộ đội và nhân dân.
Chiến trường Khu 5 suốt những năm tháng kháng chiến chống Mỹ là nơi đế quốc Mỹ thí điểm và triển khai hàng loạt chiến thuật quân sự tàn khốc:
Vùng đồng bằng ven biển và vùng rừng núi Tây Nguyên là địa bàn diễn ra các cuộc càn quét quy mô lớn của các sư đoàn thiện chiến Mỹ (Sư đoàn Kỵ binh không vận số 1, Sư đoàn Thủy quân lục chiến, Sư đoàn 23 bộ binh...) kết hợp bom tọa độ B-52 và chất độc hóa học.
Để đánh thắng địch trên chiến trường khốc liệt này, người chỉ huy không chỉ cần lòng dũng cảm mà phải am tường địa hình, nắm vững nghệ thuật tác chiến hiệp đồng binh chủng, kết hợp chặt chẽ giữa đòn tiến công của bộ đội chủ lực với phong trào chiến tranh du kích rộng khắp của nhân dân địa phương.
Đồng chí Phan Hoan đã gắn trọn cuộc đời quân ngũ với mảnh đất miền Trung – Tây Nguyên, trực tiếp chỉ huy nhiều trận đánh, nhiều chiến dịch lớn, từng bước bẻ gãy ý chí xâm lược của quân thù.
Người con đất thép Điện Bàn dấn thân theo tiếng gọi non sông
Phan Hoan sinh năm 1927 tại xã Điện Nam (nay là phường Điện Nam Trung, thị xã Điện Bàn), tỉnh Quảng Nam – mảnh đất giàu truyền thống yêu nước, kiên cường chống ngoại xâm:
Lớn lên trong cảnh đất nước lầm than dưới ách thực dân phong kiến, ông sớm giác ngộ tư tưởng cách mạng.
Mùa thu năm 1945, Cách mạng Tháng Tám thành công, người thanh niên Điện Bàn hăng hái tham gia tự vệ và gia nhập Quân đội nhân dân Việt Nam.
Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp (1945 – 1954), ông chiến đấu trên chiến trường Liên khu 5 ác liệt, trưởng thành từ chiến sĩ lên cán bộ chỉ huy cấp phân đội, trung đội, đại đội và tiểu đoàn, lập nhiều chiến công trong các trận phục kích, công đồn bẻ gãy các chiến dịch càn quét của quân viễn chinh Pháp.
Dấu ấn chỉ huy xuất sắc trên chiến trường chống Mỹ cứu nước
Sau Hiệp định Genève năm 1954, đồng chí Phan Hoan tập kết ra miền Bắc, tiếp tục học tập và rèn luyện tại các trường quân sự chính quy:
Đầu thập niên 1960, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn quyết liệt, ông vượt Trường Sơn trở về chiến trường miền Nam, trực tiếp cầm quân tại chiến trường Khu 5 gian lao mà anh dũng.
Ông lần lượt đảm nhận các cương vị: Trung đoàn trưởng, Sư đoàn trưởng Sư đoàn 2 (Sư đoàn Quảng – Đà lừng danh thuộc Quân khu 5).
Dưới sự chỉ huy mưu lược của ông, Sư đoàn 2 đã đánh thắng nhiều trận vang dội, bẻ gãy các chiến dịch hành quân tìm diệt quy mô lớn của quân đội Mỹ và quân đội Sài Gòn tại các thung lũng Quế Sơn, Ba Gia, Đắc Tô – Tân Cảnh...
Trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975, trên cương vị chỉ huy cấp sư đoàn và mặt trận, ông đã lãnh đạo các mũi tiến công phối hợp chặt chẽ với quân và dân địa phương, thần tốc tiến công giải phóng thị xã Tam Kỳ, căn cứ Chu Lai, thành phố Đà Nẵng, sau đó tham gia giải phóng hoàn toàn các tỉnh duyên hải miền Trung và quần đảo Trường Sa.
Tư lệnh Quân khu 5 và sứ mệnh quốc tế cao cả
Sau ngày đất nước thống nhất:
Đồng chí Phan Hoan tiếp tục cống hiến tâm sức cho sự nghiệp củng cố quốc phòng và bảo vệ chủ quyền biên giới Tây Nam.
Ông đảm nhiệm cương vị Tư lệnh Quân khu 5 kiêm Tư lệnh Mặt trận 579, trực tiếp chỉ huy lực lượng vũ trang Quân khu thực hiện nhiệm vụ quốc tế giúp nhân dân Campuchia thoát khỏi thảm họa diệt chủng Khmer Đỏ và hồi sinh đất nước.
Ông được thăng quân hàm Thiếu tướng, rồi Trung tướng Quân đội nhân dân Việt Nam.
Trên cương vị người đứng đầu Quân khu 5 thời bình, Trung tướng Phan Hoan đã có nhiều đóng góp mang tầm chiến lược trong việc xây dựng khu vực phòng thủ Quân khu vững chắc, kiện toàn tổ chức lực lượng vũ trang chính quy, tinh nhuệ và gắn kết chặt chẽ nhiệm vụ quốc phòng – an ninh với phát triển kinh tế – xã hội miền Trung – Tây Nguyên.
Trọn đời thanh bạch, nghĩa tình với quê hương, đồng đội
Khi nghỉ hưu theo chế độ, Trung tướng Phan Hoan trở về sống tại thành phố Đà Nẵng và quê hương Điện Bàn:
Ông luôn giữ nếp sống giản dị, khiêm nhường, gần gũi với nhân dân và cán bộ, chiến sĩ cấp dưới.
Ông dành nhiều thời gian, tâm sức tham gia công tác tìm kiếm, cất bốc hài cốt liệt sĩ, chăm lo cho các gia đình thương binh, Mẹ Việt Nam anh hùng và viết hồi ký tổng kết lịch sử quân sự chiến trường Khu 5.
Trung tướng Phan Hoan từ trần ngày 15 tháng 1 năm 2014 tại Bệnh viện C Đà Nẵng, hưởng thọ 87 tuổi.
Mốc son phong tặng danh hiệu Anh hùng năm 2012
Cuộc đời binh nghiệp gần 50 năm của Trung tướng Phan Hoan là một bản hùng ca trọn vẹn về lòng trung thành tận tụy với Đảng, với Tổ quốc và nhân dân.
Ghi nhận những thành tích đặc biệt xuất sắc trong chiến đấu, chỉ huy và xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam, năm 2012, Trung tướng Phan Hoan đã vinh dự được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu cao quý: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Ông cũng được tặng thưởng nhiều phần thưởng cao quý:
Huân chương Độc lập hạng Nhì;
Huân chương Quân công hạng Nhất;
Huân chương Chiến công hạng Nhất;
Huân chương Kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ hạng Nhất;
Huy hiệu 65 năm tuổi Đảng.
Cuộc đời của Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Phan Hoan là biểu tượng sáng ngời cho bản lĩnh kiên cường, tài năng quân sự và nhân cách cao đẹp của vị tướng trận mạc thời đại Hồ Chí Minh. Từ người thanh niên Điện Bàn giàu nhiệt huyết cách mạng đến vị Tư lệnh Quân khu 5 dày dạn phong trần qua muôn trùng bão lửa, tên tuổi và công lao to lớn của ông mãi mãi tạc sâu vào non sông gấm vóc và trang sử vàng chói lọi của Quân đội nhân dân Việt Nam anh hùng.
