VỊ TƯỚNG TÀI BA CỦA XỨ DỪA BẾN TRE VÀ NGƯỜI CHỈ HUY TRẬN MẠC TRÊN CHIẾN TRƯỜNG NAM BỘ

Người chỉ huy quân sự không chỉ đòi hỏi sự gan dạ, mưu lược mà phải thấu hiểu sâu sắc địa hình sông nước, sáng tạo cách đánh liên hoàn kết hợp giữa bộ binh, du kích, đặc công thủy và phát huy triệt để thế trận chiến tranh nhân dân.

Qua từng giai đoạn bước ngoặt của cuộc kháng chiến chống Mỹ – từ phong trào Đồng khởi, đánh bại chiến lược "Chiến tranh đặc biệt", "Chiến tranh cục bộ" đến cuộc Tổng tiến công mùa Xuân năm 1975 – đồng chí Đồng Văn Cống luôn có mặt ở những vị trí chỉ huy tiền duyên ác liệt nhất, dẫn dắt các lực lượng vũ trang lập nên những chiến công hiển hách.

Mùa thu năm 1945, ông hăng hái tham gia phong trào cướp chính quyền trong Cách mạng Tháng Tám tại địa phương, rồi trực tiếp đứng vào hàng ngũ lực lượng vũ trang Nam Bộ kháng chiến.

Trong 9 năm kháng chiến chống thực dân Pháp (1945 – 1954), ông gắn bó máu thịt với chiến trường Bến Tre và miền Tây, lần lượt đảm nhận các chức vụ: Chi đội trưởng Chi đội 19, Trung đoàn trưởng Trung đoàn 99, Tỉnh đội trưởng kiêm Trung đoàn trưởng Trung đoàn Bến Tre.

Dưới sự chỉ huy của ông, lực lượng vũ trang Bến Tre đã sáng tạo lối đánh phục kích đường thủy, bẻ gãy nhiều đòn càn quét của quân viễn chinh Pháp, giữ vững các căn cứ lòng dân.

Đến năm 1962, đáp ứng yêu cầu tăng cường phòng thủ miền Bắc, ông được bổ nhiệm làm Tư lệnh Quân khu Hữu Ngạn, chỉ đạo xây dựng thế trận chiến tranh nhân dân, củng cố lực lượng vũ trang địa phương sẵn sàng đương đầu với các âm mưu phá hoại của không quân và hải quân Mỹ.

Phó Tư lệnh các lực lượng vũ trang giải phóng miền Nam (1965 – 1972): Trong giai đoạn đế quốc Mỹ ồ ạt đưa quân viễn chinh vào thực hiện chiến lược "Chiến tranh cục bộ", ông là một trong những chỉ huy chủ chốt của Bộ Chỉ huy Miền. Ông tích cực tham mưu, trực tiếp theo dõi và chỉ đạo các hướng chiến dịch trọng điểm ở miền Đông và Tây Nam Bộ, góp phần làm nên thắng lợi rực rỡ trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968.

Tư lệnh Quân khu 8 (Tháng 10/1972 – 1975): Bước vào giai đoạn chuẩn bị cho đòn tiến công chiến lược cuối cùng, ông được điều động về làm Tư lệnh Quân khu 8 (vùng Trung Nam Bộ gồm Tiền Giang, Bến Tre, Đồng Tháp...). Dưới sự chỉ huy mưu trí của ông, quân và dân Khu 8 đã kiên cường đánh bại chiến dịch "tràn ngập lãnh thổ" của địch sau Hiệp định Paris 1973, mở rộng các hành lang chiến lược cắt đứt Quốc lộ 4 – tuyến huyết mạch tiếp viện của địch từ miền Tây lên Sài Gòn.

Đại thắng mùa Xuân 1975: Trong Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, lực lượng vũ trang Quân khu 8 dưới sự lãnh đạo, chỉ huy của ông đã đồng loạt tiến công và nổi dậy, chia cắt và giải phóng hoàn toàn các tỉnh Trung Nam Bộ, khóa chặt đường tháo lui của địch về đồng bằng sông Cửu Long, góp phần vào ngày toàn thắng 30 tháng 4 năm 1975.

Năm 1980, ông được thăng quân hàm Trung tướng Quân đội nhân dân Việt Nam.

Nghỉ hưu theo chế độ, ông trở về sống thanh bạch tại Thành phố Hồ Chí Minh và quê nhà Bến Tre. Ông luôn giữ trọn phẩm chất của người chỉ huy bình dị, sâu sát đời sống nhân dân, tích cực tham gia các hoạt động đền ơn đáp nghĩa, chăm lo đời sống cho các gia đình thương binh, liệt sĩ, Mẹ Việt Nam anh hùng.

Trung tướng Đồng Văn Cống từ trần ngày 23 tháng 5 năm 2005, hưởng thọ 88 tuổi.

Huân chương Quân công hạng Nhất;

Huân chương Chiến công hạng Nhất;

Huân chương Kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ hạng Nhất;

Huy hiệu 60 năm tuổi Đảng.