VỊ XUYÊN TRONG MIỀN KÝ ỨC CỦA VỊ TƯỚNG GIÀ (1)

Cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc, bắt đầu từ ngày 17/2/1979, trong ký ức của Thiếu tướng Nguyễn Đức Huy, không phải là một cuộc chiến ngắn ngủi, mà kéo dài âm ỉ suốt một thập kỷ. Riêng tại mặt trận Vị Xuyên, những năm tháng khói lửa ấy đậm đặc hơn, kéo dài ròng rã 5 năm như một vết khắc sâu vào lịch sử và ký ức người lính.

Lời thề “sống bám đá đánh giặc, chết hóa đá bất tử” của người lính Vị Xuyên như vang vẳng bên tai.

Cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc tháng 2/1979 (Ảnh tư liệu)

Ở tuổi 90, vị tướng già vẫn nhớ rành rọt từng mốc thời gian, từng biến động của chiến trường. Ông kể, nếu như đợt tiến công đầu tiên năm 1979 kết thúc sau một tháng, thì đến ngày 28/4/1984, chiến sự lại bùng lên dữ dội. Lần này, đối phương không còn đánh dàn trải, mà tập trung lực lượng lớn – hàng chục sư đoàn, hàng trăm khẩu pháo – nhằm lấn chiếm khu vực biên giới Vị Xuyên, nơi địa hình hiểm trở nhưng có ý nghĩa chiến lược đặc biệt. Một dải đất dài khoảng 20km, sâu 5km trở thành mục tiêu giành giật. Nếu mất nơi này, đường biên sẽ bị đẩy lùi, từng tấc đất thiêng liêng của Tổ quốc bị xâm phạm.

Nhưng chính nơi ấy cũng trở thành chiến trường khốc liệt nhất.

Trong hồi ức của ông, Vị Xuyên hiện lên như một “lò vôi thế kỷ”. Núi đá vôi trắng xóa bị pháo đạn cày xới không ngừng, vỡ vụn như đang bị nung trong lửa. Có những đợt, chỉ trong ba ngày, hơn một trăm nghìn quả đạn pháo trút xuống, biến cả vùng đất rung chuyển, khói bụi mù mịt. Địch chiếm giữ các điểm cao, còn ta ở thế thấp hơn, có nơi khoảng cách giữa hai bên chỉ còn vài chục mét – gần đến mức có thể nghe rõ từng tiếng động, từng nhịp thở căng thẳng trước mỗi đợt xung phong.

Không phải ngẫu nhiên mà Vị Xuyên trở thành điểm nóng. Theo phân tích của Thiếu tướng Nguyễn Đức Huy, đó là vùng đất hẻo lánh, đường sá hiểm trở, thuận lợi cho việc che giấu quy mô chiến dịch. Địa hình phía bên kia cao hơn, dễ triển khai lực lượng lớn, trong khi phía ta lại là núi đá dựng đứng, việc cơ động, tiếp tế vô cùng gian nan. Thời điểm 1984 cũng là lúc đất nước còn chồng chất khó khăn, khiến chiến trường này càng thêm thử thách.

Chính vào giai đoạn ác liệt nhất ấy, ông nhận lệnh lên đường. Khi đó, sau nhiều năm xa cách, gia đình ông vừa có cơ hội đoàn tụ nơi Hà Nội, dù cuộc sống còn chật vật. Nhưng trước yêu cầu của Tổ quốc, ông đã không do dự. “Sẵn sàng nhận nhiệm vụ” – câu trả lời ngắn gọn ấy là sự lựa chọn của một người lính đã đi qua hai cuộc chiến tranh lớn, hiểu rõ hơn ai hết cái giá của độc lập, tự do.

Ông không chỉ nhận nhiệm vụ, mà còn xin được gắn bó lâu dài với mặt trận. Trên cương vị Phó Tham mưu trưởng Quân khu 2, trực tiếp phụ trách tác chiến tại Vị Xuyên, ông cùng đồng đội bước vào những tháng ngày chiến đấu giằng co, khốc liệt. Ở đó, chiến tuyến không rõ ràng, hai bên “cài răng lược” vào nhau, một ngày có thể nổ ra vài trận đánh. Làng Pinh trở thành ranh giới mong manh giữa hòa bình và chiến tranh: từ đó trở về sau là cuộc sống yên bình, còn phía trước là mưa bom bão đạn.

Thiếu tướng Nguyễn Đức Huy

Năm tháng trôi qua trong khói lửa, biết bao người lính đã ngã xuống, nhiều người mãi mãi nằm lại trong lòng núi đá. Nhưng suốt 5 năm ấy, quân và dân ta vẫn kiên cường bám trụ, không để đối phương lấn thêm dù chỉ một tấc đất. Đến tháng 10/1989, chiến sự kết thúc, cũng là lúc khép lại một chương dài đầy máu và lửa của cuộc chiến bảo vệ biên giới phía Bắc.

Vị Xuyên hôm nay đã trở lại yên bình, nhưng trong ký ức của những người lính như Thiếu tướng Nguyễn Đức Huy, nơi ấy mãi là biểu tượng của ý chí sắt đá – nơi con người đã đứng vững trước thử thách khắc nghiệt nhất để giữ gìn từng tấc đất thiêng liêng của Tổ quốc.