VIẾT CHO NGƯỜI ĐÃ HY SINH

Tôi viết những dòng này cho một người mà trong suốt cuộc đời mình, tôi chưa từng được gọi bằng hai tiếng thân thương: “ông”. Không có bức ảnh nào treo trên tường, không có giọng nói nào còn vang trong ký ức, không có một kỷ niệm riêng tư để kể lại cho con cháu. Người chỉ hiện diện trong gia đình tôi bằng một khoảng trống – lặng lẽ nhưng nặng trĩu.

Người ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ, trẻ đến mức chưa kịp trở thành một người ông, thậm chí chưa kịp trở thành một người cha trọn vẹn. Người dừng lại giữa chiến tranh, để những thế hệ sau được bước tiếp trong hòa bình. Tôi chưa từng gọi người là “ông”, nhưng tôi biết, trong dòng máu mình đang chảy, có phần máu của người.

Ngày còn trẻ, tôi từng nghĩ khoảng cách giữa mình và người là rất xa: một bên là chiến tranh, một bên là hòa bình; một bên là súng đạn, một bên là sách vở, ruộng đồng, mái nhà yên ấm. Nhưng càng sống lâu, càng trải nghiệm, tôi càng nhận ra: khoảng cách ấy không hề xa như tôi tưởng. Nó chỉ được nối liền bằng một điều duy nhất – sự hy sinh.

Người đã hy sinh phần đời của mình để tôi có được phần đời của tôi. Sự sống của tôi hôm nay không phải là điều ngẫu nhiên, mà là kết quả của vô vàn sự mất mát chồng lên nhau. Có những người ngã xuống để người khác được đứng lên. Có những người dừng lại để lịch sử có thể tiếp tục.

Tôi chưa từng gọi người là “ông”, nhưng tôi gọi người bằng một danh xưng khác, lặng lẽ hơn mà cũng thiêng liêng hơn: người mở đường cho hòa bình.

Mỗi khi đứng trước những nghĩa trang liệt sĩ, tôi không tìm mộ người quen. Tôi chỉ đứng lặng trước những hàng bia giống nhau, những cái tên giống nhau, và cả những bia không tên. Trong những khoảng lặng ấy, tôi hiểu rằng: có rất nhiều người giống như người – ra đi khi chưa kịp được gọi bằng một danh xưng thân thuộc nào trong gia đình.

Chiến tranh đã cướp đi của họ quyền được già đi, quyền được kể chuyện đời mình, quyền được nghe con cháu gọi tên. Nhưng chiến tranh không thể cướp đi ý nghĩa của sự hy sinh. Ý nghĩa ấy sống tiếp trong từng ngày hòa bình mà chúng tôi đang có.

Viết cho người, tôi không kể chuyện chiến công, không nhắc đến huân chương hay danh hiệu. Tôi chỉ muốn nói rằng: chúng tôi vẫn đang sống, đang làm việc, đang yêu thương, đang cố gắng trở thành những con người tử tế. Nếu có điều gì để an ủi người nơi xa, thì đó chính là điều ấy.

Tôi chưa từng gọi người là “ông”. Nhưng trong mỗi bước đi của mình, tôi luôn mang theo hình bóng của người – như một lời nhắc nhở âm thầm rằng: sự sống này không chỉ thuộc về riêng tôi.