Viết ĐỢT 5B

Trong chiến tranh, cầu không chỉ là công trình giao thông, mà là mạch máu sống còn của hậu phương và tiền tuyến. Địch hiểu rất rõ điều đó. Vì thế, những cây cầu ở vùng đồng bằng Bắc Bộ, trong đó có khu vực Đông Các, liên tục trở thành mục tiêu đánh phá ác liệt. Ông Trần Văn Định, khi ấy là một thợ cầu đường kiêm dân quân kỹ thuật, là người đã sống và làm việc giữa những ngày “cầu sập – cầu dựng – cầu lại sập”.

Ông Định vốn là thợ mộc làng nghề, quen với đục, cưa, búa. Khi chiến tranh lan rộng, xã thành lập tổ sửa chữa cầu phà dã chiến, ông được điều động tham gia. Công việc của họ là khắc phục nhanh nhất những đoạn cầu bị bom phá, bảo đảm xe thồ, xe kéo, bộ đội hành quân có thể qua sông, qua kênh.

Những ngày đầu, ông chưa quen với tiếng bom. Nhưng chỉ sau vài lần sửa cầu trong mưa pháo, nỗi sợ dần nhường chỗ cho sự lì lợm. “Bom có thể rơi, nhưng cầu mà tắc là chết,” ông nói.

Cầu Đông Các khi ấy là cầu gỗ, bắc qua con kênh lớn nối các tuyến vận chuyển lương thực. Bom Mỹ thường đánh vào lúc rạng sáng hoặc chập tối – thời điểm ta hay vận chuyển. Có những đêm, vừa sửa xong, chưa kịp rút thì máy bay quay lại, bom lại dội xuống, cầu lại gãy. Ông Định và anh em lại phải lao ra ngay sau tiếng nổ, tranh thủ lúc khói bụi còn chưa tan để khảo sát, sửa chữa.

Vật liệu không đủ, họ phải chế cầu từ tre, gỗ, thùng phuy, thậm chí cả cánh cửa nhà dân. Có đoạn, cầu chỉ đủ cho người gánh và xe đạp thồ đi qua, nhưng như thế cũng đã quý hơn vàng. Ông Định nhớ có đêm, trong mưa nặng hạt, cả tổ phải ngâm mình dưới nước lạnh hàng giờ để đóng cọc. Tay tê buốt, chân rút lại vì lạnh và mảnh bom, nhưng không ai dừng.

Nguy hiểm nhất là khi sửa cầu ngay trong lúc pháo bắn quấy rối. Pháo sáng bắn lên, soi rõ từng người. Mỗi lần như vậy, ông Định chỉ kịp cúi thấp người, tiếp tục đóng đinh, buộc dây. Ông từng bị mảnh pháo sượt qua vai, máu thấm ướt áo, nhưng vẫn cố làm nốt đoạn cuối trước khi xuống hầm.

Có đồng đội của ông đã hy sinh ngay bên chân cầu. Ông kể lại bằng giọng trầm: “Chôn xong là quay lại làm tiếp. Không có thời gian khóc.”

Nhờ những tổ thợ cầu như ông Định, dòng vận chuyển chưa bao giờ bị cắt đứt hoàn toàn. Bộ đội vẫn qua sông, thóc gạo vẫn lên đường, thương binh vẫn được chuyển về tuyến sau. Sau chiến tranh, cầu được xây lại kiên cố, không còn dấu vết những đêm sửa chữa trong bom đạn. Nhưng với ông Định, mỗi lần đi qua cầu là một lần nhớ về những năm tháng lấy thân người vá lại mạch giao thông của đất nước.