VIẾT TRONG MƯA BOM, BÃO ĐẠN
Đã 49 năm trôi qua, nhưng ký ức về những ngày tháng 3/1975 lịch sử vẫn còn vẹn nguyên trong tâm trí của những người lính Bộ đội Cụ Hồ năm xưa.
Chúng tôi vô cùng cảm động khi đọc một đoạn thơ trong bài thơ Tình quê vào trận mới do Chính trị viên Tiểu đoàn 81 Nguyễn Xuân Quang sáng tác vào tối 16/3/1975 trong cuốn nhật ký của ông: “Nhớ chiều ấy trời trong lộng gió/ Dưới chân đồi cờ đỏ tung bay/ Cả đoàn người nét mặt hăng say/ Cùng hô lớn tay tay thề quyết/”. Vâng buổi chiều ấy, những lính tuổi đôi mươi được lệnh hành quân, bí mật triển khai phương án tác chiến, quyết tâm vào trận chiến mới. VIẾT TRONG MƯA BOM, BÃO ĐẠNHàng chục năm qua, ông Nguyễn Xuân Quang (77 tuổi) ở phường Trần Phú (TP.Quảng Ngãi), vẫn nâng niu, gìn giữ cuốn nhật ký đã cũ, bìa sờn màu, bạc góc. Đó là cuốn nhật ký ông bắt đầu viết từ năm 1965 đến 1975, ghi lại những trận đánh ông đã tham gia. Sau mỗi trận đánh, tranh thủ thời gian nghỉ ngơi, ông ngồi ghi lại mốc thời gian, diễn biến, kết thúc trận đánh trong cuốn sổ tay. Cho đến bây giờ, ông Quang vẫn nhớ mãi những ngày tháng 3/1975 lịch sử, hào hùng ấy.
Trước đây, ông Quang là Chính trị viên Tiểu đoàn 81, thuộc Trung đoàn 94, Tỉnh đội Quảng Ngãi. Trung đoàn 94 có 3 đơn vị là Tiểu đoàn 83, Tiểu đoàn 81 và Tiểu đoàn 48. Ngày 15/3/1975, tại xã Nghĩa Lâm (Tư Nghĩa), Tiểu đoàn 81 họp, nhận lệnh ra quân chiến đấu ở phía tây huyện Bình Sơn. Tiểu đoàn 81 đã bí mật dàn quân, áp sát mục tiêu, đợi đến 16 giờ 30 ngày 16/3/1975, tấn công đánh đồn Gò Sỏi, xã Bình Trung (Bình Sơn) tiêu diệt một đại đội địa phương quân và 2 trung đội dân vệ, tịch thu toàn bộ vũ khí, bắt sống quân địch. Đến ngày 17/3/1975, Tiểu đoàn 81 và Tiểu đoàn 48 đã phục kích đánh địch, tiêu diệt một Tiểu đoàn Cộng hòa của Trung đoàn 5 thuộc Sư đoàn 2 ngụy kéo lên phản công. Trong ngày 19 và 20/3, Tiểu đoàn 81 được lệnh di chuyển lên xã Bình An (Bình Sơn) và xã Trà Bình (Trà Bồng) để chặn đánh quân địch từ quận Trà Bồng xuống, tiêu diệt gọn một tiểu đoàn biệt động.
Bức ảnh các chiến sĩ Tiểu đoàn 81 bên chiến lợi phẩm chụp vào ngày 25/3/1975 trong trận địa đánh quân địch tháo chạy tại xã Bình Long (Bình Sơn) do ông Nguyễn Xuân Quang gìn giữ.Sau khi hoàn thành các nhiệm vụ, đến ngày 24/3/1975, Tiểu đoàn 81 tiếp tục nhận lệnh chiến đấu, chiếm Quốc lộ 1, phục kích từ chợ Bình Liên đến cầu Ô Sông (Bình Sơn) trọng điểm là truông Ba Gò. Trên đường quân địch tháo chạy, rút về căn cứ Chu Lai, các chiến sĩ đã phục kích, địch bỏ súng đầu hàng, tan rã, góp phần vào chiến thắng, giải phóng tỉnh nhà. Quân ta tịch thu toàn bộ phương tiện chiến tranh, khí tài đạn dược... “Đêm 16/3/1975, tôi đã ghi những lời thơ: Chiều nay đi nhưng lòng mãi đợi/ Hẹn ngày về cùng với quê hương. Những người chiến sĩ vừa chiến đấu, vừa hy vọng về ngày đất nước hòa bình không còn tiếng súng. Thế nhưng, có những đồng đội của chúng tôi đã hy sinh ngã xuống ngay trước thời khắc tỉnh nhà được giải phóng, mất mát ấy đau xót không thể nào kể hết được. Thời điểm đó, chúng tôi dặn lòng động viên anh em giữ vững trận địa, quyết tâm xông lên chiến đấu bảo vệ đất nước. Đến lúc nghe tin tuyên bố tỉnh nhà được giải phóng, những người chiến sĩ đã ôm chầm lấy nhau, vui mừng, hạnh phúc mà nước mắt tuôn trào. Nước mắt mong chờ ngày độc lập, ngày đoàn viên với gia đình”, ông Quang xúc động kể lại.Cùng với cuốn nhật ký, ông Quang còn gìn giữ một số bức ảnh quý giá ghi lại thời điểm lịch sử các chiến sĩ bên các chiến lợi phẩm thu giữ từ quân địch. Trong những bức ảnh ấy, những người chiến sĩ tóc vẫn còn xanh đen, ánh mắt ngời sáng niềm hy vọng. Trong số những kỷ vật đó, ông Quang đã tặng cho Bảo tàng Tổng hợp tỉnh.
Trước đây, ông Quang là Chính trị viên Tiểu đoàn 81, thuộc Trung đoàn 94, Tỉnh đội Quảng Ngãi. Trung đoàn 94 có 3 đơn vị là Tiểu đoàn 83, Tiểu đoàn 81 và Tiểu đoàn 48. Ngày 15/3/1975, tại xã Nghĩa Lâm (Tư Nghĩa), Tiểu đoàn 81 họp, nhận lệnh ra quân chiến đấu ở phía tây huyện Bình Sơn. Tiểu đoàn 81 đã bí mật dàn quân, áp sát mục tiêu, đợi đến 16 giờ 30 ngày 16/3/1975, tấn công đánh đồn Gò Sỏi, xã Bình Trung (Bình Sơn) tiêu diệt một đại đội địa phương quân và 2 trung đội dân vệ, tịch thu toàn bộ vũ khí, bắt sống quân địch. Đến ngày 17/3/1975, Tiểu đoàn 81 và Tiểu đoàn 48 đã phục kích đánh địch, tiêu diệt một Tiểu đoàn Cộng hòa của Trung đoàn 5 thuộc Sư đoàn 2 ngụy kéo lên phản công. Trong ngày 19 và 20/3, Tiểu đoàn 81 được lệnh di chuyển lên xã Bình An (Bình Sơn) và xã Trà Bình (Trà Bồng) để chặn đánh quân địch từ quận Trà Bồng xuống, tiêu diệt gọn một tiểu đoàn biệt động.Bức ảnh các chiến sĩ Tiểu đoàn 81 bên chiến lợi phẩm chụp vào ngày 25/3/1975 trong trận địa đánh quân địch tháo chạy tại xã Bình Long (Bình Sơn) do ông Nguyễn Xuân Quang gìn giữ.Sau khi hoàn thành các nhiệm vụ, đến ngày 24/3/1975, Tiểu đoàn 81 tiếp tục nhận lệnh chiến đấu, chiếm Quốc lộ 1, phục kích từ chợ Bình Liên đến cầu Ô Sông (Bình Sơn) trọng điểm là truông Ba Gò. Trên đường quân địch tháo chạy, rút về căn cứ Chu Lai, các chiến sĩ đã phục kích, địch bỏ súng đầu hàng, tan rã, góp phần vào chiến thắng, giải phóng tỉnh nhà. Quân ta tịch thu toàn bộ phương tiện chiến tranh, khí tài đạn dược... “Đêm 16/3/1975, tôi đã ghi những lời thơ: Chiều nay đi nhưng lòng mãi đợi/ Hẹn ngày về cùng với quê hương. Những người chiến sĩ vừa chiến đấu, vừa hy vọng về ngày đất nước hòa bình không còn tiếng súng. Thế nhưng, có những đồng đội của chúng tôi đã hy sinh ngã xuống ngay trước thời khắc tỉnh nhà được giải phóng, mất mát ấy đau xót không thể nào kể hết được. Thời điểm đó, chúng tôi dặn lòng động viên anh em giữ vững trận địa, quyết tâm xông lên chiến đấu bảo vệ đất nước. Đến lúc nghe tin tuyên bố tỉnh nhà được giải phóng, những người chiến sĩ đã ôm chầm lấy nhau, vui mừng, hạnh phúc mà nước mắt tuôn trào. Nước mắt mong chờ ngày độc lập, ngày đoàn viên với gia đình”, ông Quang xúc động kể lại.Cùng với cuốn nhật ký, ông Quang còn gìn giữ một số bức ảnh quý giá ghi lại thời điểm lịch sử các chiến sĩ bên các chiến lợi phẩm thu giữ từ quân địch. Trong những bức ảnh ấy, những người chiến sĩ tóc vẫn còn xanh đen, ánh mắt ngời sáng niềm hy vọng. Trong số những kỷ vật đó, ông Quang đã tặng cho Bảo tàng Tổng hợp tỉnh.
