VK96 – DÒNG SÔNG MANG LỬA GIỮA ĐẠI NGÀN

Có một dòng sông không chảy trên mặt đất, không mang phù sa mà âm thầm len lỏi dưới những cánh rừng Trường Sơn. Dòng sông ấy mang theo xăng dầu, tiếp sức cho những đoàn xe, những lực lượng cơ giới trên chiến trường miền Nam. Giữa núi cao, rừng sâu và bom đạn chiến tranh, những người lính đã làm nên một kỳ tích tưởng chừng khó tin như huyền thoại: tuyến đường ống dẫn xăng dầu Trường Sơn.

Hôm nay, tại Di tích quốc gia đặc biệt Điểm cuối đường ống dẫn xăng dầu VK96 toạ tại Vườn Quốc gia Bù Gia Mập thuộc xã Bù Gia Mập thành phố Đồng Nai, những câu chuyện của người trong cuộc vẫn giúp chúng ta hình dung rõ hơn về một thời gian khổ mà hào hùng. Trong đó, lời hồi tưởng của cựu chiến binh Điểu Mầm, nguyên Đại đội trưởng Đại đội 568, để lại nhiều xúc động bởi sự chân thực, giản dị và những ký ức vẫn còn in đậm sau nhiều năm.

“Đi bộ, xuống dốc, rồi lên dốc. Lấy thùng 20 lít, 30 lít gùi, khiêng lên. Còng cái lưng xuống. Nhất là mùa mưa, trượt một cái, bể thùng.”

Chỉ bằng vài câu nói mộc mạc, người cựu chiến binh đã gợi lại cả một chặng đường gian nan. Những thùng xăng nặng trĩu trên vai, những con dốc nối tiếp nhau giữa đại ngàn, những bước chân dò dẫm trên đường rừng trơn trượt mỗi khi mùa mưa đến. Đó là công việc đòi hỏi sức lực, sự bền bỉ và tinh thần trách nhiệm cao, bởi từng thùng nhiên liệu đều có ý nghĩa đối với nhiệm vụ bảo đảm hậu cần cho chiến trường.

Đằng sau lời kể của ông Điểu Mầm là một phần câu chuyện lớn hơn về hệ thống đường ống dẫn xăng dầu Trường Sơn – công trình hậu cần chiến lược góp phần nối liền hậu phương với tiền tuyến trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Xăng dầu là nguồn nhiên liệu thiết yếu đối với hoạt động vận tải và tác chiến cơ giới. Để đưa nhiên liệu vượt qua địa hình hiểm trở, bộ đội Trường Sơn đã xây dựng hệ thống đường ống dẫn xăng dầu quy mô lớn, từng bước hình thành mạng lưới vận chuyển liên hoàn phục vụ chiến trường miền Nam.

Trong hệ thống ấy, VK96, còn được biết đến với các tên gọi K22, Ô 30, là điểm cuối quan trọng của tuyến đường ống, đồng thời là nơi tập kết, trung chuyển và cấp phát nhiên liệu cho các đơn vị hoạt động trên những hướng chiến trường Đông Nam Bộ. Từ đây, nguồn xăng dầu được bí mật vận chuyển về các tổng kho VK98, VK99 tại Lộc Ninh, góp phần bảo đảm nhiên liệu cho các lực lượng cơ giới trong giai đoạn quyết định của cuộc chiến.

Nguồn: Ảnh tư liệu về hệ thống bồn chứa xăng và các chiến sĩ.

Ngày nay, tại VK96 vẫn còn sáu hố chôn bồn chứa xăng, mỗi bồn có dung tích 750 m³, cùng những rãnh chôn đường ống dẫn. Những dấu tích ấy là minh chứng cho quy mô và tầm vóc của một công trình hậu cần quân sự đặc biệt, đồng thời nhắc nhớ về công sức của những người lính đã ngày đêm xây dựng, vận hành và bảo vệ tuyến dẫn nhiên liệu.

Nếu những hố bồn, đường rãnh là chứng tích vật chất của lịch sử, thì lời kể của ông Điểu Mầm chính là ký ức sống về con người trong lịch sử ấy. Qua câu chuyện gùi, khiêng từng thùng xăng vượt dốc, chúng ta hiểu rằng đằng sau dòng nhiên liệu âm thầm chảy qua núi rừng là biết bao mồ hôi, sự kiên trì và những hy sinh thầm lặng.

Trong mùa Xuân năm 1975, khi Chiến dịch Hồ Chí Minh bước vào giai đoạn quyết định, yêu cầu bảo đảm nhiên liệu cho các lực lượng cơ giới càng trở nên cấp thiết. Hệ thống đường ống xăng dầu Trường Sơn cùng các điểm trung chuyển, kho chứa đã góp phần tạo thế chủ động về hậu cần, phục vụ cuộc Tổng tiến công và nổi dậy, đưa đến thắng lợi lịch sử ngày 30 tháng 4 năm 1975, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước.

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng với những người từng trải qua năm tháng ấy, ký ức vẫn còn nguyên sức nặng. Từ lời hồi tưởng của cựu chiến binh Điểu Mầm, một thời gian khó hiện lên không phải bằng những con số khô khan, mà bằng hình ảnh rất đời thường: chiếc lưng còng xuống dưới sức nặng của thùng xăng, những con dốc mùa mưa và nỗi lo từng giọt nhiên liệu bị thất thoát. Chính những điều bình dị ấy làm nên chiều sâu của lịch sử.

Hôm nay, giữa màu xanh của đại ngàn Bù Gia Mập, VK96 trở thành địa chỉ lưu giữ ký ức và giáo dục truyền thống cách mạng. Bảo tồn di tích cũng là gìn giữ câu chuyện về những con người đã cống hiến tuổi trẻ, sức lực cho sự nghiệp giải phóng dân tộc; để thế hệ hôm nay thêm trân trọng hòa bình, tự hào về truyền thống và có trách nhiệm tiếp nối những giá trị tốt đẹp của cha anh.

Dòng sông mang lửa năm xưa đã hoàn thành sứ mệnh lịch sử. Những thùng xăng không còn được gùi qua dốc, những đường ống không còn vận chuyển nhiên liệu giữa rừng sâu. Nhưng ký ức về những người lính như ông Điểu Mầm vẫn tiếp tục chảy, nối quá khứ hào hùng với hiện tại và tương lai.

VK96 – nơi lưu dấu một kỳ tích có thật như huyền thoại; nơi mỗi dấu tích nhắc nhớ về sức mạnh của ý chí, lòng yêu nước và những cống hiến thầm lặng đã góp phần làm nên ngày toàn thắng của dân tộc.