VÕ CHÍ CÔNG: NGƯỜI CON ƯU TÚ CỦA ĐẤT QUẢNG

VÕ CHÍ CÔNG: NGƯỜI CON ƯU TÚ CỦA ĐẤT QUẢNG

Có những con người đi qua lịch sử không bằng những khoảnh khắc hào nhoáng, mà bằng cả một đời bền bỉ, kiên trung và tận tụy với đất nước. Đồng chí Võ Chí Công, tên khai sinh là Võ Toàn, là một trong những nhà lãnh đạo đã dành trọn hơn tám thập niên hoạt động cách mạng cho sự nghiệp đấu tranh giành độc lập, thống nhất và xây dựng đất nước. Sinh ngày 7/8/1912 tại làng Khương Mỹ, xã Tam Xuân, tỉnh Quảng Nam, trong một gia đình giàu truyền thống yêu nước, ông sớm tiếp xúc với tinh thần yêu nước và phong trào đấu tranh của nhân dân. Từ một người thanh niên xứ Quảng, ông từng bước trưởng thành trong thực tiễn cách mạng và trở thành một nhà lãnh đạo có nhiều đóng góp quan trọng đối với cách mạng Việt Nam.

Tuổi trẻ của Võ Chí Công gắn với những năm tháng đất nước chìm trong cảnh mất nước, nhân dân phải chịu nhiều áp bức. Theo các tư liệu chính thống, từ năm 1930–1931, ông đã tham gia phong trào thanh niên yêu nước ở cơ sở và đến tháng 5/1935 được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương. Từ đó, con đường hoạt động cách mạng của ông ngày càng gắn bó với phong trào quần chúng ở Quảng Nam và các tỉnh miền Trung. Ông lần lượt đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ từ cơ sở đến cấp tỉnh, từng là Bí thư Huyện ủy Tam Kỳ, Bí thư Tỉnh ủy lâm thời Quảng Nam – Đà Nẵng và được phân công hoạt động ở nhiều địa bàn quan trọng. Những năm tháng ấy đã tôi luyện nên một cán bộ có bản lĩnh, gắn bó với cơ sở và am hiểu sâu sắc tình hình nhân dân.

Con đường cách mạng của ông không phải lúc nào cũng trải đầy thuận lợi. Năm 1943, Võ Chí Công bị địch bắt, bị kết án tù chung thân rồi bị giam tại nhà lao Hội An và sau đó chuyển đến Buôn Ma Thuột. Nhưng nhà tù không thể làm lay chuyển ý chí của người chiến sĩ cách mạng. Tháng 3/1945, ông được trả tự do và trở về Quảng Nam, tham gia lãnh đạo khởi nghĩa giành chính quyền tại địa phương trong Cách mạng Tháng Tám. Từ một người hoạt động cách mạng bị tù đày, ông lại tiếp tục bước vào những nhiệm vụ mới của chính quyền cách mạng và lực lượng kháng chiến.

Trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, cuộc đời hoạt động của Võ Chí Công gắn bó sâu sắc với chiến trường Khu V, đặc biệt là miền Trung – một trong những địa bàn chiến lược và ác liệt của chiến tranh. Ông từng đảm nhiệm nhiều trọng trách trong công tác Đảng, chính quyền và quân sự; nhiều năm trực tiếp hoạt động tại những địa bàn mà chiến tranh diễn ra quyết liệt. Chính sự gắn bó lâu dài với cơ sở, với cán bộ, chiến sĩ và nhân dân đã giúp ông có những đóng góp quan trọng trong việc tổ chức, lãnh đạo phong trào cách mạng ở Khu V. Các tư liệu về cuộc đời ông nhấn mạnh rằng phần lớn sự nghiệp cách mạng của Võ Chí Công gắn liền với Quảng Nam – Đà Nẵng và Khu V, từ những ngày đầu hoạt động cho đến mùa Xuân năm 1975.

Những năm tháng chiến tranh cũng để lại dấu ấn đặc biệt trong cuộc đời người cán bộ xứ Quảng. Ở Khu V, nơi địa hình hiểm trở, chiến tranh diễn ra ác liệt và sự đàn áp của đối phương rất khốc liệt, Võ Chí Công cùng nhiều cán bộ cách mạng đã bám dân, bám địa bàn, xây dựng cơ sở và tổ chức lực lượng. Ông không chỉ là người hoạch định công việc trên giấy tờ mà còn là một cán bộ trưởng thành từ thực tiễn. Chính sự gần gũi với cơ sở và kinh nghiệm tích lũy qua nhiều năm hoạt động đã trở thành một trong những dấu ấn nổi bật trong phong cách công tác của ông.

Đến mùa Xuân năm 1975, khi cuộc Tổng tiến công và nổi dậy diễn ra trên toàn miền Nam, Khu V trở thành một trong những hướng tiến công quan trọng. Với cương vị lãnh đạo tại Khu V, Võ Chí Công cùng tập thể lãnh đạo và quân dân địa phương tham gia tổ chức, chỉ đạo cuộc đấu tranh trong giai đoạn quyết định của chiến tranh. Những thắng lợi liên tiếp tại miền Trung – Tây Nguyên góp phần tạo nên thế phát triển mạnh mẽ của cuộc Tổng tiến công, tiến tới giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước. Với Võ Chí Công, mùa Xuân năm 1975 cũng đánh dấu một bước ngoặt lớn: sau hàng chục năm chiến đấu, đất nước bước vào thời kỳ mới – thời kỳ hòa bình và thống nhất.

Sau ngày đất nước thống nhất, Võ Chí Công tiếp tục được giao nhiều trọng trách quan trọng. Ông tham gia lãnh đạo công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong thời kỳ mới, từng giữ các cương vị như Phó Thủ tướng Chính phủ, Bí thư Trung ương Đảng, Thường trực Ban Bí thư, Ủy viên Bộ Chính trị và Chủ tịch Hội đồng Nhà nước. Trên những cương vị ấy, ông tiếp tục dành tâm huyết cho công việc chung, góp phần cùng tập thể lãnh đạo Đảng và Nhà nước giải quyết những nhiệm vụ lớn của đất nước trong giai đoạn sau chiến tranh.

Điều đáng nhớ ở Võ Chí Công không chỉ nằm ở những chức vụ mà ông từng đảm nhiệm, mà còn ở hình ảnh một người cán bộ gắn bó với quê hương và nhân dân. Những câu chuyện được người dân Quảng Nam kể lại sau khi ông qua đời thường nhắc đến một “bác Năm Công” giản dị, mực thước, gần gũi và quan tâm đến cuộc sống của bà con. Đằng sau một nhà lãnh đạo từng đảm nhiệm những trọng trách cao của Đảng và Nhà nước vẫn là hình ảnh một người con xứ Quảng nặng tình với quê hương.

Ngày 8/9/2011, sau một thời gian lâm bệnh nặng, đồng chí Võ Chí Công từ trần tại Bệnh viện Thống Nhất, Thành phố Hồ Chí Minh, ở tuổi 99 tính theo tuổi dương lịch. Hơn 80 năm hoạt động cách mạng của ông khép lại, để lại một chặng đường dài gắn với những biến động lớn của lịch sử dân tộc: từ thời kỳ đấu tranh giành chính quyền, hai cuộc kháng chiến, đến những năm tháng xây dựng đất nước sau ngày thống nhất. Đảng và Nhà nước đã trao tặng ông Huân chương Sao Vàng, Huy hiệu 70 năm tuổi Đảng cùng nhiều phần thưởng cao quý khác. Tang lễ của ông được tổ chức theo nghi thức Quốc tang.

Mười lăm năm đã trôi qua kể từ ngày người con ưu tú của đất Quảng trở về với đất mẹ. Nhưng những dấu ấn mà Võ Chí Công để lại vẫn được nhắc nhớ qua những trang sử, những công trình tưởng niệm và trong ký ức của quê hương. Tên ông được đặt cho nhiều tuyến đường, trong đó có những tuyến đường lớn tại các thành phố như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng, như một cách ghi nhận và tưởng nhớ một nhà lãnh đạo đã có nhiều đóng góp cho đất nước. Khu lưu niệm Võ Chí Công tại quê hương Quảng Nam cũng trở thành một địa chỉ để các thế hệ hôm nay tìm hiểu về cuộc đời và sự nghiệp của ông.

Có lẽ điều còn lại sâu sắc nhất sau một cuộc đời cách mạng không chỉ là những chức danh hay phần thưởng, mà là cách một con người đã sống và cống hiến trong những năm tháng đất nước nhiều gian khó. Từ một người thanh niên xứ Quảng bước vào con đường cách mạng, trải qua nhà tù, chiến trường và những năm tháng ác liệt của chiến tranh, Võ Chí Công đã đi qua gần trọn một thế kỷ cùng những bước ngoặt lớn của dân tộc. Cuộc đời ấy là một lát cắt đặc biệt của lịch sử Việt Nam thế kỷ XX – một thế kỷ đầy biến động, hy sinh và cũng đầy những khát vọng về độc lập, thống nhất và xây dựng đất nước.

Võ Chí Công đã đi xa, nhưng tên tuổi và những đóng góp của ông vẫn còn hiện diện trong lịch sử dân tộc và trong ký ức của quê hương Quảng Nam. Nhìn lại cuộc đời ông, thế hệ hôm nay có thể hiểu thêm về một thời kỳ mà nhiều thế hệ người Việt Nam đã dành cả tuổi trẻ và cuộc đời cho những nhiệm vụ lớn của đất nước. Đó cũng là lời nhắc nhở rằng lịch sử không chỉ được làm nên bởi những sự kiện lớn lao, mà còn bởi những con người đã âm thầm đứng ở những vị trí khó khăn nhất, kiên trì hoàn thành nhiệm vụ của mình và để lại dấu ấn qua thời gian.