VÕ ĐĂNG ĐƯỢC — NGƯỜI LẬP PHÒNG TUYẾN TÂY BẮC GÒ CÔNG VÀ LỜI THỀ TỬ CHIẾN DƯỚI RẶN DỪA NƯỚC
Nghĩa quân tiêu biểu trong phong trào kháng Pháp của Trương Định; chỉ huy một cánh quân độc lập xây dựng căn cứ phòng tuyến phía Tây Bắc Gò Công; hy sinh cùng toàn bộ nghĩa binh trong trận địch tấn công năm 1863
VÕ ĐĂNG ĐƯỢC — NGƯỜI LẬP PHÒNG TUYẾN TÂY BẮC GÒ CÔNG VÀ LỜI THỀ TỬ CHIẾN DƯỚI RẶN DỪA NƯỚC
Năm 1863, quân Pháp chia làm ba hướng tấn công vào căn cứ nghĩa quân ở vùng đất rậm rạp phía Tây Bắc Gò Công. Khi trận đánh kết thúc, Võ Đăng Được và toàn bộ nghĩa binh đã hy sinh — không một người rút lui, không một người đầu hàng. Đó là cái kết của lời thề họ đã lập dưới tán lá dừa nước mấy năm trước: ai muốn về thì về, ai ở lại thì tử chiến. Họ đã ở lại, và họ đã giữ lời.
Võ Đăng Được sinh ra tại Chợ Giồng ông Huê, làng Vĩnh Lợi, Tổng Hòa Đông Trung — vùng đất nay là thị trấn Vĩnh Bình, huyện Gò Công Tây, tỉnh Tiền Giang. Năm 1859, khi Trương Định dựng cờ khởi nghĩa chống Pháp, ông là một trong những người đầu tiên đứng vào hàng ngũ nghĩa quân. Ông theo chủ tướng qua nhiều trận đánh, trở thành một trong những tướng lĩnh tin cậy của phong trào.
Sau trận thất thủ ở Tân An — nơi hỏa lực địch quá mạnh buộc nghĩa quân phải tạm rút — đội quân chia hai hướng: Trương Định dẫn một cánh về Gò Công, Võ Đăng Được dẫn cánh còn lại — phần đông là người quê Tổng Hòa Đồng Trung — băng về vùng đất rừng rậm miệt xã Đồng Sơn. Mục tiêu rõ ràng: củng cố lực lượng, xây dựng căn cứ, tích trữ lương thực và vũ khí, tạo thành phòng tuyến bảo vệ căn cứ Gò Công từ hướng Tây Bắc.
Khi đoàn quân dừng chân ở nơi cây cối rậm rạp, lá dừa nước che kín mặt trời, Võ Đăng Được không ra lệnh — ông hỏi. Ai muốn về nhà thì về. Ai ở lại thì thề tử chiến. Những người ở lại sau đó cùng nhau xây dựng cơ sở, chốt giữ phòng tuyến, duy trì kháng chiến trong những năm địch siết chặt vòng vây quanh căn cứ Trương Định.
Năm 1863, địch tổng công kích từ ba hướng. Căn cứ vỡ. Ngày 25-2-1863, Võ Đăng Được hy sinh cùng toàn bộ nghĩa binh — không sót một người. Cái chết tập thể ấy là minh chứng cuối cùng cho lời thề dưới rặng dừa nước mấy năm trước: họ đã không về, và họ không đầu hàng.
Nhân dân địa phương và gia đình ông lập ngôi miếu thờ ông cùng chư nghĩa binh ngay trên vùng đất họ đã ngã xuống. Dinh ông Võ Đăng Được tọa lạc tại ấp Thạnh Phú, xã Đồng Thạnh, huyện Gò Công Tây đến nay vẫn còn — nơi hương khói không ngừng, nơi các thế hệ sau tiếp tục trở về để nhớ rằng trên mảnh đất này, từng có những người chọn ở lại và giữ lời.
