VÕ HOÀNH (1867 – ?) Nhà hoạt động cách mạng tiêu biểu của Đông Kinh Nghĩa Thục

Võ Hoành, hiệu Ngọc Tiên, sinh năm 1867 tại làng Thịnh Liệt (nay thuộc Thanh Trì, Hà Nội). Không đỗ đạt khoa cử, ông dấn thân vào phong trào Đông Kinh Nghĩa Thục, giữ vai trò cổ động, quyên góp tài chính và liên lạc với các tổ chức cách mạng trong và ngoài nước.

Trong Đông Kinh Nghĩa Thục, Võ Hoành được xem là người tiêu biểu của xu hướng bạo động, tích cực truyền bá tư tưởng vũ trang khởi nghĩa, ca ngợi cuộc chiến của Hoàng Hoa Thám, phân phát tài liệu cách mạng của Phan Bội Châu.

Sau khi trường bị giải tán, ông vẫn âm thầm hoạt động. Năm 1908, ông tham gia vụ Hà Thành đầu độc, bị bắt và kết án chung thân khổ sai, đày ra Côn Đảo. Sau đó được tha nhưng bị an trí tại Sa Đéc.

Dù bị giám sát chặt chẽ, Võ Hoành vẫn liên lạc với nhiều chí sĩ bị an trí khắp Nam Kỳ. Năm 1914, cụ Nguyễn Sinh Sắc – thân phụ Chủ tịch Hồ Chí Minh – đã vào Sa Đéc gặp ông cùng các nhà yêu nước để bàn việc nước và hỏi tin Nguyễn Ái Quốc.