Võ Minh Thư (6)

Bà Nguyễn Thị Hòa (sinh năm 1942, quê huyện Gio Linh, Quảng Trị) có một thói quen suốt hơn ba mươi năm qua: cứ đến tháng Bảy, bà lại khăn gói vào thăm Nghĩa trang Liệt sĩ Trường Sơn – nơi con trai bà yên nghỉ.

Con trai bà, anh Lê Văn Bình, nhập ngũ năm 1968 khi vừa tròn 19 tuổi. Ngày tiễn con lên đường, bà chỉ kịp nhét vào ba lô của con một chiếc khăn tay tự thêu và dặn dò: “Đi mạnh giỏi, nhớ giữ gìn sức khỏe.” Khi ấy, bà không nghĩ đó là lần cuối cùng mình nhìn thấy con trai bằng xương bằng thịt.

Năm 1972, gia đình nhận được giấy báo tử. Tin dữ đến vào một buổi chiều mưa. Bà Hòa ngồi lặng trước hiên nhà, tay run run cầm tờ giấy. Bà không khóc thành tiếng, chỉ ôm chặt tấm ảnh con trai vào ngực. Từ ngày ấy, trong căn nhà nhỏ luôn có một bàn thờ với di ảnh người lính trẻ.

Sau ngày đất nước thống nhất, phải nhiều năm sau bà mới biết phần mộ con được quy tập về Nghĩa trang Liệt sĩ Trường Sơn – nơi yên nghỉ của hàng vạn chiến sĩ đã ngã xuống trên tuyến đường huyết mạch năm xưa. Lần đầu tiên đặt chân đến nghĩa trang, bà bước đi chậm rãi giữa những hàng mộ trắng thẳng tắp, lòng nặng trĩu.

Khi tìm thấy tên con khắc trên bia đá, bà quỳ xuống, bàn tay run rẩy chạm vào dòng chữ. Bà thì thầm như thể con trai vẫn còn nghe thấy: “Mẹ đến rồi đây.” Gió trên đồi thổi nhẹ, làm lay động những tán cây thông. Không gian trang nghiêm mà tĩnh lặng.

Từ đó, năm nào bà cũng vào thăm con. Có năm mưa gió, đường xa vất vả, bà vẫn không bỏ. Bà mang theo bó hoa huệ trắng, ít bánh kẹo và nén hương thơm. Bà lau sạch bia mộ, kể cho con nghe chuyện gia đình: em gái đã lập gia đình, cháu nội đã đi học, quê hương giờ đã đổi thay nhiều.

Những lần như vậy, bà không chỉ thăm con mình. Bà còn thắp hương cho những phần mộ chưa có tên, những người lính không còn thân nhân. Bà nói: “Các con đều là con của đất nước.” Với bà, nghĩa trang không chỉ là nơi đau thương, mà còn là nơi nhắc nhở về lòng biết ơn.

Nhiều du khách khi đến đây thường thấy hình ảnh một người mẹ tóc bạc lặng lẽ bên mộ con. Có người hỏi thăm, bà chỉ cười hiền: “Mẹ nào cũng vậy thôi.” Trong ánh mắt bà, nỗi buồn đã lắng lại thành sự bình thản – bình thản của một người đã chấp nhận mất mát nhưng không bao giờ quên.

Giờ đây, khi tuổi đã ngoài tám mươi, bước chân bà chậm hơn trước. Con cháu thay nhau đưa bà vào nghĩa trang mỗi dịp lễ. Đứng giữa những hàng mộ trải dài trên đồi, bà thường nói nhỏ:
“Các con yên nghỉ nhé. Đất nước mình hòa bình rồi.”

Câu chuyện của bà Nguyễn Thị Hòa không chỉ là câu chuyện riêng của một gia đình, mà là hình ảnh chung của biết bao người mẹ Việt Nam trong thời chiến. Giữa không gian trang nghiêm của Nghĩa trang Liệt sĩ Trường Sơn, tình mẹ vẫn âm thầm hiện hữu – bền bỉ như chính mảnh đất Quảng Trị từng trải qua bao năm bom đạn.

Với bà, mỗi chuyến đi không chỉ là hành trình thăm con, mà còn là hành trình nhắc nhớ thế hệ sau rằng hòa bình hôm nay được đánh đổi bằng tuổi xuân và sinh mạng của rất nhiều người. Và chừng nào còn có những người mẹ đến thắp hương, quá khứ ấy sẽ không bao giờ bị lãng quên.