Võ Nguyên Giáp – Quyết định trước thời khắc lịch sử và bước ngoặt làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ

Trước giờ nổ súng

Những ngày đầu năm 1954, vùng núi Tây Bắc bước vào mùa đông lạnh giá.

Giữa lòng chảo Điện Biên Phủ, quân Pháp đang xây dựng một tập đoàn cứ điểm lớn, gồm nhiều cứ điểm liên hoàn, được bảo vệ bằng hệ thống công sự, hỏa lực và lực lượng cơ động.

Mục tiêu của Pháp là biến Điện Biên Phủ thành một “pháo đài” có khả năng nghiền nát lực lượng chủ lực của Việt Minh.

Ở phía đối diện, quân đội Việt Nam cũng đang khẩn trương chuẩn bị cho một trận đánh lớn.

Hàng vạn cán bộ, chiến sĩ hành quân về Tây Bắc.

Dân công từ nhiều địa phương ngày đêm vận chuyển lương thực, đạn dược.

Những khẩu pháo nặng hàng tấn được kéo qua núi rừng bằng sức người.

Những con đường đất được mở rộng.

Những trận địa pháo từng bước hình thành.

Tất cả hướng tới một thời khắc: giờ nổ súng tại Điện Biên Phủ.

Nhưng càng đến gần thời điểm quyết định, những khó khăn của chiến dịch càng bộc lộ rõ.

Một trận đánh không thể chỉ tính bằng lòng dũng cảm

Võ Nguyên Giáp được giao làm Bí thư Đảng ủy, Chỉ huy trưởng Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Ông hiểu rằng đây không chỉ là một chiến dịch quân sự thông thường.

Đó là cuộc đối đầu giữa một bên có ưu thế về trang bị, hỏa lực và hệ thống phòng thủ với một bên có ưu thế về tinh thần chiến đấu, khả năng huy động sức dân và nghệ thuật tổ chức chiến trường.

Theo phương án ban đầu, quân đội Việt Nam dự kiến tiến công tập đoàn cứ điểm trong thời gian tương đối ngắn với phương châm “đánh nhanh, giải quyết nhanh”.

Phương án này có ưu điểm là tận dụng yếu tố bất ngờ, tránh để chiến dịch kéo dài và giảm gánh nặng hậu cần.

Nhưng khi trực tiếp nghiên cứu tình hình, Võ Nguyên Giáp nhận thấy những nguy cơ rất lớn.

Tập đoàn cứ điểm của Pháp mạnh hơn dự kiến.

Hỏa lực pháo binh và không quân của đối phương có khả năng gây tổn thất nặng nếu quân ta tiến công ồ ạt.

Trong khi đó, bộ đội Việt Nam chưa có nhiều kinh nghiệm đánh một tập đoàn cứ điểm quy mô lớn như vậy.

Một cuộc tấn công nhanh nhưng không đạt được mục tiêu có thể khiến lực lượng chủ lực bị tổn thất nghiêm trọng.

Vấn đề đặt ra là: đánh như thế nào để giành chiến thắng nhưng vẫn bảo toàn được lực lượng?

Khoảnh khắc của quyết định

Đây là thời điểm đặc biệt khó khăn đối với người chỉ huy.

Pháo đã được kéo vào trận địa.

Bộ đội đã sẵn sàng.

Hàng vạn dân công đã dồn sức phục vụ chiến dịch.

Một khối lượng khổng lồ công sức và vật chất đã được huy động.

Nếu thay đổi phương án, toàn bộ kế hoạch phải tổ chức lại.

Nhưng nếu giữ nguyên cách đánh trong khi điều kiện không bảo đảm, hậu quả có thể rất lớn.

Sau khi cân nhắc tình hình, Võ Nguyên Giáp đi đến quyết định thay đổi phương châm tác chiến.

Từ “đánh nhanh, giải quyết nhanh”, chuyển sang “đánh chắc, tiến chắc”.

Đó không phải là một quyết định dễ dàng.

Nó đồng nghĩa với việc phải kéo pháo ra khỏi trận địa, tổ chức lại lực lượng, xây dựng hệ thống chiến hào, chuẩn bị hậu cần và thay đổi cách thức tiến công.

Nhưng đây là quyết định nhằm hướng tới mục tiêu cao nhất: đánh chắc thắng.

Kéo pháo ra – một mệnh lệnh khó khăn

Sau quyết định thay đổi phương án, những khẩu pháo từng được kéo vào trận địa lại phải kéo ra.

Nếu việc đưa pháo vào trận địa là một kỳ công thì việc kéo pháo ra trong điều kiện địch có thể phát hiện và bắn phá cũng là một thử thách lớn.

Những người lính pháo binh và lực lượng kéo pháo phải tiếp tục vượt qua những cung đường hiểm trở.

Chính trong quá trình kéo pháo, Anh hùng Tô Vĩnh Diện đã hy sinh thân mình để cứu pháo.

Câu chuyện ấy trở thành một trong những biểu tượng xúc động nhất về tinh thần hy sinh của người chiến sĩ Điện Biên.

Sau khi pháo được đưa ra, quân đội Việt Nam bắt đầu xây dựng một hệ thống trận địa mới.

Các đường hào được đào ngày càng áp sát các cứ điểm của quân Pháp.

Từng bước, trận địa bao vây được hình thành.

“Đánh chắc, tiến chắc” – thay đổi cả cách đánh

Với phương châm mới, quân đội Việt Nam không tìm cách tiêu diệt toàn bộ tập đoàn cứ điểm trong một đợt tiến công.

Thay vào đó là từng bước tiến công, tiêu diệt từng cứ điểm, từng cụm cứ điểm; xây dựng trận địa ngày càng áp sát đối phương; chia cắt và thu hẹp khả năng phòng thủ.

Chiến thuật này đòi hỏi sự kiên trì.

Không có những đợt tiến công thần tốc.

Thay vào đó là những ngày đào hào, những đêm vận chuyển, những trận đánh giành giật từng vị trí.

Quân Pháp bị đặt vào tình trạng ngày càng bị bao vây.

Không gian phòng thủ bị thu hẹp.

Đường tiếp tế bị hạn chế.

Trong khi đó, quân đội Việt Nam từng bước củng cố trận địa và đưa lực lượng tiến gần hơn tới trung tâm tập đoàn cứ điểm.

Sức mạnh phía sau chiến hào

Một trong những yếu tố quan trọng giúp phương án “đánh chắc, tiến chắc” có thể thực hiện là hậu phương.

Hàng vạn dân công, thanh niên xung phong và nhân dân các địa phương đã tham gia phục vụ chiến dịch.

Gạo, muối, đạn dược, thuốc men được vận chuyển qua những cung đường dài.

Xe đạp thồ được sử dụng để vận chuyển hàng hóa.

Những chiếc xe thồ tưởng như đơn sơ nhưng đã trở thành một phương tiện hậu cần quan trọng.

Mỗi người dân phía sau chiến trường đều góp một phần vào chiến thắng.

Có người vận chuyển lương thực.

Có người mở đường.

Có người tải thương.

Có người chăm sóc thương binh.

Có người trực tiếp cầm súng.

Chiến dịch Điện Biên Phủ vì thế không chỉ là cuộc chiến của những người lính trong lòng chảo.

Đó là cuộc chiến của cả một dân tộc.

56 ngày đêm quyết chiến

Ngày 13/3/1954, quân đội Việt Nam mở màn Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Trận đánh đầu tiên nhằm vào Him Lam.

Sau đó, các cứ điểm quan trọng tiếp tục bị tiến công.

Chiến sự diễn ra ngày càng quyết liệt.

Quân đội Việt Nam từng bước khép chặt vòng vây.

Hệ thống chiến hào ngày càng tiến gần các vị trí của quân Pháp.

Trong lòng chảo Điện Biên Phủ, cuộc chiến diễn ra từng ngày, từng giờ.

Ở hậu phương, những đoàn dân công vẫn tiếp tục vận chuyển hàng hóa.

Ở tiền tuyến, các chiến sĩ chiến đấu trong điều kiện khắc nghiệt.

Mưa, bùn đất, bom pháo và sự thiếu thốn không làm họ lùi bước.

Ngày 7/5/1954, sau 56 ngày đêm chiến đấu, tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ bị đánh bại.

Lá cờ “Quyết chiến – Quyết thắng” tung bay trên nóc hầm chỉ huy của tướng De Castries.

Chiến dịch kết thúc thắng lợi.

Quyết định của một người, sức mạnh của cả dân tộc

Nhìn lại Điện Biên Phủ, quyết định chuyển sang “đánh chắc, tiến chắc” là một trong những dấu mốc nổi bật về nghệ thuật chỉ huy chiến dịch.

Nhưng quyết định của một vị tướng chỉ có thể trở thành hiện thực khi phía sau là sức mạnh của cả một dân tộc.

Có những người lính đã hy sinh trên chiến hào.

Có những dân công ngã xuống trên đường vận chuyển.

Có những thanh niên xung phong ngày đêm mở đường dưới bom đạn.

Có những gia đình dành phần gạo cuối cùng cho bộ đội.

Tất cả hợp thành một sức mạnh lớn lao.

Vì vậy, câu chuyện về quyết định của Võ Nguyên Giáp không nên chỉ được nhìn dưới góc độ của một quyết định quân sự.

Đó còn là câu chuyện về trách nhiệm của người chỉ huy trước sinh mạng của chiến sĩ.

Một quyết định làm nên một thời khắc lịch sử

Có những quyết định được đưa ra trong phòng họp.

Có những quyết định được ghi trên giấy.

Nhưng cũng có những quyết định phải được đưa ra trong thời khắc mà phía sau nó là sinh mạng của hàng vạn con người và vận mệnh của cả một chiến dịch.

Quyết định của Võ Nguyên Giáp tại Điện Biên Phủ là một quyết định như vậy.

Ông đã lựa chọn sự thận trọng thay vì nóng vội.

Lựa chọn bảo toàn lực lượng thay vì đánh cược.

Lựa chọn một cuộc chiến lâu dài, chắc chắn hơn để hướng tới mục tiêu cuối cùng: giành thắng lợi.

Đó là bản lĩnh của người chỉ huy.

Điện Biên Phủ – chiến thắng của ý chí và trí tuệ

Chiến thắng Điện Biên Phủ đã trở thành một dấu mốc lớn trong lịch sử Việt Nam.

Ngày 7/5/1954 không chỉ là ngày một tập đoàn cứ điểm bị đánh bại.

Đó còn là ngày chứng minh rằng một dân tộc nhỏ bé về tiềm lực vật chất vẫn có thể đánh bại một đội quân mạnh nếu biết phát huy sức mạnh của nhân dân, lựa chọn cách đánh phù hợp và kiên trì theo đuổi mục tiêu.

Trong chiến thắng ấy có mồ hôi của dân công.

Có máu của người lính.

Có sự hy sinh của những người đã nằm lại.

Và có những quyết định mang tính bước ngoặt của người chỉ huy.

Bài học còn lại sau hơn bảy thập kỷ

Hơn 70 năm đã trôi qua kể từ Chiến thắng Điện Biên Phủ.

Những chiến hào năm xưa đã trở thành di tích.

Những người lính năm xưa nay phần lớn đã trở về với đất.

Nhưng câu chuyện về quyết định trước giờ nổ súng vẫn còn nguyên giá trị.

Bởi trong cuộc sống cũng như trong lịch sử, có những thời điểm con người phải lựa chọn giữa nhiều con đường.

Điều quan trọng không chỉ là dám quyết định.

Mà còn phải biết chịu trách nhiệm với quyết định của mình, nhìn thẳng vào thực tế và đặt mục tiêu chung lên trên hết.

Võ Nguyên Giáp đã đứng trước một thời khắc như thế tại Điện Biên Phủ.

Ông lựa chọn “đánh chắc, tiến chắc”.

Và lịch sử đã chứng minh đó là một quyết định có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với thắng lợi của chiến dịch.

Từ một quyết định trước giờ nổ súng đến một chiến thắng đi vào lịch sử – câu chuyện Điện Biên Phủ nhắc chúng ta rằng, trong những thời khắc sinh tử, bản lĩnh của người chỉ huy đôi khi được thể hiện không phải ở việc tiến lên nhanh nhất, mà ở khả năng biết dừng lại đúng lúc, nhìn xa hơn và lựa chọn con đường chắc chắn nhất để đi tới thắng lợi.

Đó chính là một trong những câu chuyện tiêu biểu của “thời hoa lửa” – nơi lịch sử được viết nên bằng trí tuệ, lòng dũng cảm, sự hy sinh và n