Võ Quang Khanh - Cựu tù chính trị Côn Đảo

Sau 2 năm hoạt động, đến năm 1962, ông bị địch phát hiện và tổ chức khi đó buộc phải điều chuyển ông lên Sài Gòn. Tháng 9-1963, ông chính thức gia nhập quân giải phóng, công tác trong Đội biệt động số 65 thuộc Sài Gòn - Gia Định.

Đây là lực lượng hoạt động bí mật, đối mặt với muôn vàn hiểm nguy, nơi mà mỗi nhiệm vụ đều có thể phải trả giá bằng chính tính mạng.

Năm 1964, trong một lần được lệnh rút về học tập tại Chiến khu Kênh số 9 (Đức Hòa), trên đường di chuyển, ông bị chỉ điểm và rơi vào tay địch vào ngày 21-6-1964 tại khu vực Bình Thới - Chợ Lớn. Từ đây, chuỗi ngày tù đày khốc liệt bắt đầu.

Ông bị đưa về trại biệt kích 3 trên đường Khánh Hội để thẩm vấn. Suốt 2 tuần lễ tra khảo, địch không khai thác được thông tin gì. Sau đó, ông tiếp tục bị chuyển qua Tổng nha Cảnh sát ngụy, rồi Nhà lao Gia Định, rồi lại quay về Tổng nha Cảnh sát. Dù bị tra tấn dã man, ông vẫn kiên quyết giữ bí mật tổ chức. “Nó biết mình có tổ chức, nhưng không lần ra được manh mối”, ông nhớ lại.

Đến tháng 4-1965, địch hoàn tất hồ sơ, cáo buộc ông tội “phản nghịch và tàng trữ chiến cụ bất hợp pháp” - do khi bị bắt, ông mang theo 2 quả lựu đạn. Tháng 9-1965, tại tòa án quân sự đặc biệt, ông bị tuyên án 15 năm khổ sai.

Tháng 6-1966, ông bị đày ra Côn Đảo - nơi được mệnh danh là “địa ngục trần gian”. Tại đây, ông mang số tù C17771 và trải qua nhiều trại giam khác nhau; trong đó thời gian dài nhất ở trại 2, từ năm 1966 - 1973.

Những năm tháng ở Côn Đảo là chuỗi ngày sống giữa ranh giới sinh tử. “Có khi 2 năm trời không thấy mặt trời”, ông kể, giọng nghẹn lại. Những phòng giam chật hẹp, mỗi phòng hơn 40 người, thiếu ăn, thiếu nước, bệnh tật triền miên, địch dùng đủ mọi hình thức tra tấn: Đánh đập, cùm kẹp, biệt giam… Có những đợt, tù nhân bị còng chân hàng tháng trời, mỗi 10 người bị xích chung vào một thanh sắt.

Đặc biệt, vào cuối năm 1972, khi Mỹ tiến hành ném bom miền Bắc, chế độ giam giữ tại Côn Đảo trở nên hà khắc hơn bao giờ hết. “Nó còng liên tục gần 2 tháng, mỗi phòng gần 40 người, không ai cử động được”, ông nhớ lại. Trong hoàn cảnh ấy, các tù nhân vẫn kiên cường đấu tranh, tổ chức tuyệt thực đòi quyền sống. Có lần, ông cùng đồng đội tuyệt thực hơn một tháng mười ngày.

Cái chết luôn cận kề. “Trong phòng, đã có 10 người chết”, ông nói, ánh mắt xa xăm. Những người đồng chí, đồng đội lần lượt ngã xuống, nhiều đến mức ông không thể nhớ hết. Dẫu vậy, niềm tin vào cách mạng chưa bao giờ tắt. “Tôi tin chắc cách mạng sẽ toàn thắng”, ông chia sẻ.