Võ Sở
Kịp thời cơ động hàng vạn quân và vận chuyển thần tốc, bí mật hơn 100 tấn đạn pháo trong điều kiện tắt đèn "chạy bằng trí nhớ" để phục vụ trận mở màn Đức Lập.
Dù đã ở độ tuổi "xưa nay hiếm", Thiếu tướng Võ Sở – nguyên Chính ủy Binh đoàn 12, nguyên Phó Chủ nhiệm Chính trị Bộ Tư lệnh Trường Sơn – vẫn vẹn nguyên sự minh mẫn khi hồi tưởng về những ngày tháng “xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước”. Trong căn phòng nhỏ giữa lòng Hà Nội, vị tướng già lật giở tập tư liệu xạm màu thời gian, tái hiện lại những trang sử hào hùng, sáng tạo của công tác hậu cần, vận tải trong Chiến dịch Tây Nguyên mùa xuân năm 1975.
Đầu năm 1975, để trực tiếp phục vụ cho chiến dịch giải phóng Tây Nguyên, Bộ Tư lệnh tiền phương Trường Sơn khẩn trương được thành lập. Thượng tá Võ Sở khi ấy được giao nhiệm vụ làm Phó Chủ nhiệm Chính trị, Đảng ủy viên Bộ Tư lệnh tiền phương, phái viên chiến trường.
"Chúng tôi không chỉ đánh, mà còn phải lo đường, lo xe, lo từng chuyến hàng – từng nhịp thở của chiến dịch" – Thiếu tướng Võ Sở bùi ngùi nhớ lại.
Để gánh vác trọng trách bảo đảm hậu cần chưa từng có, một hệ thống tổ chức quy mô lớn được hình thành bao gồm:
Sư đoàn công binh 479: Nhiệm vụ mở đường.
Sư đoàn bộ binh 968: Bảo vệ và giữ chốt.
Sư đoàn ô tô vận tải 471: Đưa hàng trăm tấn đạn pháo, lương thực, vũ khí vào sâu trong lòng địch.
Hai trung đoàn công binh 574 và 575: Phối hợp mở đường, bảo đảm thông suốt toàn tuyến.
Đây là một dấu son hiếm có, lần đầu tiên quân đội ta tổ chức đơn vị vận tải ô tô ở quy mô cấp sư đoàn để phục vụ chiến đấu. Nhờ sự cơ động của Sư đoàn 471, Sư đoàn bộ binh 316 đã tập kết an toàn quanh đường 19; Sư đoàn 968 từ Hạ Lào cũng kịp thời cơ động về Gia Lai, Kon Tum để nghi binh, thu hút địch ở hướng Bắc.
Trận đánh Đức Lập (nay thuộc huyện Đắk Mil, tỉnh Đắk Nông) được chọn là trận mở màn cho toàn bộ Chiến dịch Tây Nguyên. Từ ngày 4/3/1975, Sư đoàn vận tải 471 nhận lệnh mật: Phải vận chuyển hơn 100 tấn đạn pháo đến vị trí tập kết an toàn và tuyệt đối bí mật.
Thời gian khẩn trương, các đoàn xe ngụy trang kỹ lưỡng lặng lẽ lên đường:
Tranh thủ thời gian: Xe được phép chạy lấn thêm vào đầu giờ sáng và cuối giờ chiều.
Chạy bằng trí nhớ: Tại các cung đường nghi có địch, lái xe phải tắt đèn pha, hoàn toàn dựa vào kinh nghiệm và sự quả cảm để điều khiển những chiếc xe cũ kỹ vượt qua bụi mù và gió rét.
Nhờ sự tiếp tế kịp thời, ngày 9/3/1975, quân ta đồng loạt nổ súng đánh vào Đức Lập. Sau 2 ngày đêm chiến đấu, ta làm chủ quận lỵ, tiêu diệt phần lớn sinh lực địch, thu giữ nhiều khí tài (4 khẩu pháo, 20 xe tăng và thiết giáp). Chiến thắng này đã mở ra bước ngoặt, tạo đà tâm lý tiến công mãnh liệt cho toàn chiến trường.
Bên cạnh mặt trận vận tải, lực lượng công binh cũng ghi dấu ấn bằng sự sáng tạo độc đáo. Từ tháng 2/1975, các Trung đoàn công binh 574, 575 liên tục khôi phục và mở mới các trục đường dọc (50B, 50C, 50D) tiếp cận Buôn Ma Thuột.
Để giữ bí mật tuyệt đối cho hướng tiến công chủ lực, công binh ta đã thực hiện một kế sách vô cùng táo bạo trên suốt trục đường dài 20km hướng về Buôn Ma Thuột:
"Chúng tôi chỉ cưa già nửa, nhưng vẫn để lại một phần để cây không đổ. Nhìn từ bên ngoài, rừng cây vẫn xanh tốt nhưng chỉ cần có hiệu lệnh, xe ta sẽ xô đổ rừng để xông lên" – Tướng Võ Sở đắc ý chia sẻ về thế trận "ngụy trang sống" này.
Đêm trước ngày nổ súng, cả đơn vị bồn chồn mất ngủ. Ai cũng hiểu: "Sáng mai thôi, những con đường ấy sẽ cùng bộ đội xông pha trận lớn".
Chính những tuyến đường "giấu mình" ấy đã tạo thành gọng kìm thép bất ngờ xiết chặt Buôn Ma Thuột. Đúng 2 giờ 3 phút ngày 10/3/1975, quân ta nổ súng tiến công.
Đến 11 giờ trưa cùng ngày, lá cờ Mặt trận Dân tộc Giải phóng đã tung bay trên nóc Sở chỉ huy Sư đoàn 23 ngụy. Ta làm chủ hoàn toàn thị xã Buôn Ma Thuột, hoàn thành trận đánh then chốt quyết định, làm rung chuyển và sụp đổ toàn bộ hệ thống phòng thủ của địch tại Tây Nguyên, mở đường cho Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử đi đến thắng lợi hoàn toàn.
