VÕ THỊ CHÓT
Mẹ Võ Thị Chót – Bà mẹ Việt Nam Anh hùng sinh năm 1915 tại xã Hàm Đức, huyện Hàm Thuận Bắc, tỉnh Bình Thuận – vùng đất kiên trung, đầm ấm giàu truyền thống cách mạng quật cường của dải đất Nam Trung Bộ. Sinh ra giữa lúc nước nhà chìm dưới ách áp bức tàn bạo, cả cuộc đời Mẹ gắn liền với những năm tháng bão táp, xả thân vì độc lập, tự do của dân tộc. Trước năm 1959, giữa bão lửa chiến khu Lê Hồng Phong lịch sử, Mẹ sánh đôi cùng cụ Nguyễn Dụng sinh hạ 6 người con, vừa tần tảo không quản gian lao nuôi dạy các con khôn lớn vừa âm thầm dấn thân vào các hoạt động kháng chiến kiến quốc. Khi kẻ thù điên cuồng đẩy mạnh các chiến dịch đồn dân, lập ấp, cưỡng ép gia đình Mẹ cùng bà con chiến khu di dời về xã Hàm Đức hòng cắt đứt hoàn toàn mạch máu liên hệ giữa lòng dân với cách mạng, Mẹ Võ Thị Chót vẫn kiên cường bám trụ, biến mái nhà nhỏ thành điểm tựa lòng dân kiên trung, bí mật tiếp sức cho ngọn lửa cách mạng trường kỳ.
Trong hai cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược, Mẹ Võ Thị Chót đã nén gạt nước mắt, dứt ruột 4 lần tiễn các con máu mủ cùng người con dâu ưu tú lên đường ra chiến trường quyết chiến giữ lấy từng tấc đất quê hương. Giữa bão lửa nghiệt ngã của chiến tranh, người con đầu Nguyễn Văn Minh anh dũng hy sinh ngày 21-7-1962; người con thứ hai Nguyễn Ngọc Lan – Tiểu đội trưởng QĐNDVN kiên cường – ngã xuống ngày 28-5-1965; người con dâu Lê Thị Hiệp (cán bộ ngành Y xả thân vì thương binh) hy sinh trong một trận đánh ác liệt năm 1969; và đỉnh điểm của nỗi đau xé lòng là vào năm 1970 khi cả hai người con trai Nguyễn Thanh Phong cùng Lê Văn Ơn (con người chồng sau) vĩnh viễn nằm lại nơi chiến trường khốc liệt. Bốn người con máu mủ cùng người con dâu ưu tú ngã xuống giữa tuổi thanh xuân rực rỡ là năm nốt trầm bi hùng tạc nên tượng đài hy sinh vô bờ bến của Mẹ, biểu tượng cho sự xả thân trọn vẹn của một gia đình anh hùng vì sự nghiệp giải phóng dân tộc.
Để đập tan chí khí quật cường ấy, kẻ thù đã nhiều lần bắt giữ, tra tấn dã man và đày đọa Mẹ qua hàng loạt nhà lao khét tiếng nhằm cưỡng ép Mẹ khai báo tung tích các con cùng các cơ sở cách mạng. Thế nhưng, đứng trước những đòn thù tàn bạo, Mẹ Võ Thị Chót vẫn giữ vững khí tiết trung thành sắt đá, thà hy sinh chứ nhất quyết không chịu khuất phục trước kẻ thù, đồng thời luôn giáo dục các con giữ vững ý chí chiến đấu đến cùng. Mỗi lần nhận tin báo tử của các con là một lần Mẹ nuốt giọt nước mắt chảy ngược vào trong, biến đau thương xé lòng thành sức mạnh cách mạng quật cường, tiếp tục kiên trung bám trụ địa bàn, nuôi giấu cán bộ, tiếp tế lương thực và xây dựng cơ sở hoạt động bí mật cho đến ngày đất nước hoàn toàn giải phóng, sông núi thu về một mối.
Ghi nhận những cống hiến đặc biệt xuất sắc và sự hy sinh vô bờ bến cho Tổ quốc, năm 1994, Mẹ Võ Thị Chót đã vinh dự được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu cao quý Bà mẹ Việt Nam Anh hùng. Sau ngày đất nước thống nhất và tỉnh Ninh Thuận được tái lập năm 1992, Mẹ về sống thanh thản cùng cháu nội trong ngôi nhà tình nghĩa do Trung đoàn 98 - Binh đoàn Trường Sơn xây tặng tại phường Kinh Dinh, TP. Phan Rang – Tháp Chàm, trút hơi thở cuối cùng vào ngày 26 tháng 5 năm 2007, hưởng thọ 92 tuổi. Tấm gương xả thân sắt đá, tinh thần kiên trung quật cường cùng những hy sinh vĩ đại của Mẹ Võ Thị Chót và các con liệt sĩ mãi là khúc tráng ca bất tử, làm rạng danh truyền thống "Anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang" của người phụ nữ Việt Nam, tỏa sáng muôn đời cho các thế hệ mai sau.
