Võ Thị Tần

Giữa những năm tháng chiến tranh khốc liệt, khi từng tấc đất miền Trung oằn mình trong bom đạn, có một nơi được gọi là “tọa độ chết” – Ngã ba Đồng Lộc.
Nơi ấy không chỉ là một ngã ba giao thông, mà là mạch máu nối liền hậu phương với tiền tuyến. Và cũng chính nơi ấy đã ghi dấu sự hy sinh của những con người tuổi đời còn rất trẻ – trong đó có Võ Thị Tần, người chị cả của Tiểu đội 4.

Võ Thị Tần sinh ra trên mảnh đất Hà Tĩnh đầy nắng gió. Tuổi thơ của chị gắn liền với những ngày tháng gian khó, nơi cái nghèo và thiên nhiên khắc nghiệt rèn giũa con người trở nên mạnh mẽ. Ngay từ nhỏ, Tần đã là một người ít nói nhưng sống rất tình cảm. Chị luôn nhường nhịn, chăm lo cho gia đình, sớm mang trong mình dáng dấp của một người chị cả – điềm tĩnh, chịu đựng và đầy trách nhiệm.

Khi chiến tranh lan rộng, đất nước bước vào những năm tháng cam go nhất, Tần không đứng ngoài cuộc. Như bao thanh niên thời ấy, chị viết đơn xung phong tham gia lực lượng thanh niên xung phong, lên đường đến những nơi gian khổ nhất. Không phải vì khát khao lập chiến công, mà đơn giản bởi một suy nghĩ mộc mạc: khi Tổ quốc cần, người trẻ phải có mặt.

Tại Ngã ba Đồng Lộc, Tần được giao nhiệm vụ làm Tiểu đội trưởng Tiểu đội 4, Đại đội 552. Mười cô gái trong tiểu đội, mỗi người một quê, một hoàn cảnh, một tính cách. Có người còn rất trẻ, có người lần đầu xa nhà, có người chưa từng trải qua gian khổ. Nhưng tất cả đều tin tưởng ở Tần. Không chỉ vì chị là tiểu đội trưởng, mà bởi chị luôn là người đứng mũi chịu sào, là chỗ dựa tinh thần vững chắc cho cả tập thể.

Cuộc sống ở Đồng Lộc là chuỗi ngày đối mặt với cái chết. Ban ngày, máy bay Mỹ quần thảo, bom rơi liên tiếp, đất đá tung lên như sóng dữ. Ban đêm, khi tiếng bom tạm ngưng, những cô gái lại cầm cuốc xẻng lao ra đường, san lấp hố bom, sửa từng đoạn đường để những đoàn xe kịp thời chi viện cho chiến trường miền Nam. Trong hoàn cảnh ấy, vai trò của Tần càng trở nên quan trọng. Chị không chỉ phân công công việc, mà còn trực tiếp tham gia những phần việc khó khăn nhất. Khi nguy hiểm đến gần, chị luôn là người tiến lên trước, nhận phần vất vả về mình.

Không chỉ là người chỉ huy, Tần còn là người chị đúng nghĩa. Trong những đêm mưa bom, khi cả tiểu đội co mình trong hầm nhỏ, có người sợ hãi, có người nhớ nhà, Tần nhẹ nhàng an ủi từng người. Chị kể chuyện, hát khe khẽ, giữ cho tinh thần mọi người không bị khuất phục. Có lần, một cô gái hỏi chị: “Chị có sợ không?”. Tần trả lời giản dị: “Sợ chứ… nhưng nếu chị sợ thì các em biết dựa vào ai?”. Câu nói ấy không phải là lời động viên suông, mà là sự thật – một người lãnh đạo không chỉ cần dũng cảm, mà còn phải biết gánh nỗi sợ thay cho người khác.

Giữa chiến tranh khốc liệt, Võ Thị Tần cũng có những ước mơ rất đời thường. Chị cũng mong một ngày đất nước hòa bình, được sống một cuộc sống giản dị như bao người con gái khác. Nhưng chị không nói nhiều về ước mơ của mình. Với chị, điều quan trọng hơn cả là con đường phải thông, là nhiệm vụ phải hoàn thành, là đồng đội phải an toàn.

Chiều ngày 24 tháng 7 năm 1968 – một ngày định mệnh. Máy bay Mỹ đánh phá Đồng Lộc dữ dội hơn bao giờ hết. Bom trút xuống liên hồi, tạo thành những hố sâu chồng lên nhau. Ngay sau mỗi đợt bom, Tần nhanh chóng tổ chức cho tiểu đội lao ra san lấp, giữ cho tuyến đường không bị gián đoạn. Dù biết nguy hiểm cận kề, chị vẫn đứng ở vị trí dễ quan sát nhất để chỉ huy. Đó là thói quen, cũng là bản lĩnh của chị – luôn đặt mình vào nơi nguy hiểm để bảo vệ người khác.

Đến khoảng 16 giờ, một loạt bom mới bất ngờ trút xuống. Không gian rung chuyển. Đất đá, khói bụi phủ kín cả bầu trời. Trong khoảnh khắc ấy, Võ Thị Tần vẫn ở đó – bên các em của mình. Không rời vị trí, không lùi bước. Và rồi, khi khói bụi tan đi, cả tiểu đội đã nằm lại dưới lòng đất đỏ.