Võ Thị Thắng
Tháng Tư năm 1975, những cây phượng ở Sài Gòn bắt đầu nở đỏ. Người dân gọi đó là mùa hè, còn với nhiều người đã đi qua chiến tranh, đó là "mùa hoa lửa" – mùa của những đổi thay lớn lao trong lịch sử dân tộc.
Minh, cậu học sinh mười sáu tuổi, sống cùng bà ngoại trong một con hẻm nhỏ. Chiến tranh đã khiến tuổi thơ của Minh gắn liền với những lần chạy vào hầm trú ẩn, những đêm mất điện và tiếng còi báo động vang lên không dứt.
Một buổi sáng, bà ngoại dẫn Minh đến dự một buổi gặp gỡ những người từng tham gia đấu tranh cách mạng. Trong số các vị khách có bà Võ Thị Thắng – người phụ nữ nổi tiếng với nụ cười bình thản trước phiên tòa năm 1968. Minh chỉ từng nghe kể về "nụ cười chiến thắng" ấy qua sách báo, nhưng hôm nay em được gặp bà bằng xương bằng thịt.
Buổi trò chuyện diễn ra giản dị. Không ai nhắc nhiều đến gian khổ hay mất mát. Thay vào đó, bà kể về niềm tin.
"Có những ngày tưởng như không còn hy vọng," bà nhẹ nhàng nói. "Nhưng nếu mình còn tin vào tương lai thì sẽ luôn có ngày đất nước nở hoa."
Sau buổi gặp, Minh mạnh dạn đến chào bà. Em hỏi:
"Thưa cô, điều gì giúp cô luôn mỉm cười trong những lúc khó khăn nhất?"
Bà Võ Thị Thắng nhìn cậu học trò rồi mỉm cười như chính nụ cười đã đi vào lịch sử.
"Bởi vì cô tin chiến tranh rồi sẽ kết thúc. Niềm tin ấy mạnh hơn nỗi sợ."
Câu trả lời ngắn ngủi ấy theo Minh suốt nhiều năm sau.
Mùa hè năm ấy, những cánh phượng vẫn rực đỏ trên các con đường. Nhưng lần đầu tiên, Minh cảm thấy sắc đỏ ấy không chỉ gợi nhớ đến khói lửa chiến tranh mà còn là màu của lòng dũng cảm, của khát vọng hòa bình và của tuổi trẻ dám tin vào ngày mai.
Nhiều năm sau, khi đã trở thành một giáo viên lịch sử, Minh thường kể cho học sinh nghe về buổi gặp gỡ năm ấy. Em không kể nhiều về bom đạn mà kể về một nụ cười.
"Chiến tranh để lại những vết thương," thầy Minh nói. "Nhưng chính lòng tin của con người đã chữa lành chúng."
Ngoài cửa sổ, hoa phượng lại nở đỏ. Mỗi mùa hè đi qua, sắc hoa ấy vẫn nhắc mọi người nhớ đến một thời khói lửa, để biết trân trọng hơn những ngày đất nước thanh bình và những con người đã góp phần làm nên mùa xuân của dân tộc.
