Võ Tiến Sĩ – người chiến sĩ điệp báo giữa lòng Đức Phổ

Vào với chiến trường, mặt trận nào cũng khốc liệt, người cầm súng, người chỉ huy, nhưng cũng có những người chiến đấu bằng sự bí mật, bằng trí nhớ, bằng khả năng quan sát và bằng sự gan dạ khi phải bước vào những nơi mà chỉ cần một sơ suất nhỏ cũng có thể không còn đường trở về. Trong những năm tháng chiến tranh ở Quảng Ngãi, Võ Tiến Sĩ là một trong những người thuộc về trận tuyến ấy.

Ông sinh năm 1950, quê ở Phổ Minh, Đức Phổ, vùng đất phía nam Quảng Ngãi. Khi chiến tranh ngày càng khốc liệt, người thanh niên ấy tham gia cách mạng và trở thành cán bộ của Tiểu ban Điệp báo và An ninh đô thị, Ban An ninh tỉnh Quảng Ngãi. Sau này ông giữ cương vị Trung đội trưởng. Hồ sơ chính thức của Công an tỉnh Quảng Ngãi xác nhận Võ Tiến Sĩ là liệt sĩ và được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân ngày 22 tháng 7 năm 1998.

Điệp báo và an ninh đô thị là một trận tuyến đặc biệt.

Nếu ở chiến trường rừng núi, người lính có thể dựa vào địa hình để ẩn mình, thì trong đô thị, mọi thứ phức tạp hơn nhiều. Đường phố đông người, các chốt kiểm soát, mạng lưới theo dõi và những cuộc truy bắt khiến mỗi bước đi của người hoạt động bí mật đều chứa đựng nguy hiểm.

Người chiến sĩ điệp báo phải biết hòa mình vào cuộc sống bình thường.

Anh có thể xuất hiện như một người lao động, một người đi đường, một người dân trong khu phố. Không ai được phép biết anh thực sự là ai. Một cuộc gặp phải diễn ra đúng thời điểm. Một tin tức phải được chuyển đi mà không để lại dấu vết. Một người liên lạc có thể chỉ gặp nhau trong vài phút rồi mỗi người đi một hướng.

Đó là một cuộc chiến không có tiếng súng liên tục.

Nhưng sự nguy hiểm thì luôn hiện diện.

Một người lính ngoài trận địa nếu bị thương có thể được đồng đội tìm cách cứu chữa. Còn người hoạt động bí mật nếu bị lộ có thể kéo theo cả một mạng lưới. Vì vậy, người chiến sĩ điệp báo phải luôn biết kiềm chế, bình tĩnh và tuyệt đối giữ bí mật.

Võ Tiến Sĩ đã chiến đấu trong môi trường ấy.

Quảng Ngãi thời chiến là một địa bàn mà hoạt động cách mạng phải tồn tại ngay giữa những vùng đối phương kiểm soát. Các cơ sở bí mật được xây dựng trong dân. Những người dân bình thường trở thành người che giấu cán bộ, chuyển tin, bảo vệ thương binh hoặc cung cấp thông tin.

Để bảo vệ mạng lưới ấy cần những người có khả năng hoạt động sâu trong lòng địch.

Đó chính là công việc của những chiến sĩ điệp báo.

Họ phải biết ai có thể tin tưởng, đâu là nơi an toàn, thời điểm nào có thể di chuyển và lúc nào phải dừng lại. Có những thông tin tưởng như rất nhỏ nhưng lại có thể giúp một đơn vị tránh được một cuộc càn quét. Một tin báo đúng lúc có thể cứu một cơ sở. Một lần phát hiện hoạt động của đối phương có thể giúp lực lượng cách mạng chủ động đối phó.

Bởi vậy, cuộc chiến của họ đôi khi được quyết định bằng những điều mà người ngoài không nhìn thấy.

Võ Tiến Sĩ được giao trách nhiệm Trung đội trưởng Tiểu ban Điệp báo và An ninh đô thị. Điều đó cho thấy ông không chỉ trực tiếp thực hiện nhiệm vụ mà còn là người chỉ huy những chiến sĩ cùng hoạt động trong một trận tuyến đầy nguy hiểm.

Một người chỉ huy trong lĩnh vực điệp báo phải chịu trách nhiệm không chỉ cho mình mà còn cho đồng đội.

Mỗi nhiệm vụ phải được tính toán kỹ.

Mỗi người được giao một phần việc.

Mỗi cuộc tiếp xúc đều phải cân nhắc.

Và nếu chẳng may một người bị bắt, những người còn lại phải lập tức tìm cách bảo vệ mạng lưới.

Đó là lý do những người làm công tác điệp báo thường phải sống với một áp lực rất lớn. Họ không thể tùy tiện kể cho người thân về công việc của mình. Ngay cả khi đang ở giữa những người thân quen, họ vẫn phải giữ bí mật về nhiệm vụ.

Tuổi trẻ của Võ Tiến Sĩ đã trôi qua trong hoàn cảnh như vậy.

Ông sinh năm 1950 – một thế hệ trưởng thành đúng vào những năm cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn ác liệt. Khi nhiều người cùng tuổi còn chưa kịp nghĩ đến một cuộc sống bình thường, ông đã bước vào một công việc mà mỗi ngày đều phải đối diện với hiểm nguy.

Rồi ông hy sinh.

Những chi tiết về từng ngày chiến đấu của Võ Tiến Sĩ hôm nay không còn được lưu giữ đầy đủ trong những nguồn tư liệu công khai. Nhưng chính hồ sơ lịch sử của Công an tỉnh Quảng Ngãi đã giữ lại những thông tin quan trọng nhất về ông: quê quán, năm sinh, chức vụ và sự ghi nhận của Nhà nước đối với sự hy sinh ấy.

Ngày 22 tháng 7 năm 1998, Võ Tiến Sĩ được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Danh hiệu ấy đến hơn hai mươi năm sau ngày đất nước thống nhất.

Nhưng đối với gia đình và quê hương Phổ Minh, điều quan trọng hơn cả một danh hiệu có lẽ là việc tên tuổi người con của mình không bị lãng quên.

Ông là một trong những chiến sĩ của Tiểu ban Điệp báo và An ninh đô thị, một lực lượng mà chính đơn vị cũng được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND ngày 22/7/1998.

Nhìn lại chiến tranh từ hôm nay, chúng ta thường nhớ đến những trận đánh lớn, những chiến dịch vang dội và những người chỉ huy nổi tiếng. Nhưng một cuộc chiến tranh không chỉ được quyết định trên những trận địa có tiếng pháo.

Nó còn được quyết định trong những căn nhà nhỏ.

Trong những con hẻm.

Trên những con đường mà người chiến sĩ đi qua với một thân phận khác.

Trong những cuộc gặp diễn ra chớp nhoáng.

Và trong sự im lặng của những con người không được phép để lộ mình là ai.

Võ Tiến Sĩ thuộc về thế hệ ấy.

Ông đã sống một tuổi trẻ mà sự bình thường trở thành một điều xa xỉ. Thay vì xây dựng gia đình và cuộc sống riêng như bao người trẻ khác, ông bước vào một trận tuyến mà sự an toàn của bản thân phải đặt sau nhiệm vụ.

Rồi ông nằm lại.

Không có ngày trở về quê hương.

Không có cơ hội chứng kiến những con đường Đức Phổ sau này được xây dựng lại trong hòa bình.

Không có cơ hội kể cho con cháu nghe những gì mình đã trải qua.

Nhưng lịch sử vẫn còn giữ lại tên ông.

Võ Tiến Sĩ – người con Phổ Minh, Đức Phổ – là một trong những chiến sĩ đã chiến đấu ở trận tuyến thầm lặng của Quảng Ngãi. Câu chuyện của ông nhắc chúng ta rằng bên cạnh những người lính trực tiếp đối mặt với quân thù trên chiến trường còn có những con người đã âm thầm đi vào lòng địch, mang theo thông tin, bảo vệ cơ sở và chấp nhận hiểm nguy mà không biết ngày mai mình có còn trở về hay không.

Có thể chúng ta không còn biết hết từng bước chân của ông trong những năm tháng ấy.

Nhưng chúng ta biết một điều chắc chắn:

Ông đã dành tuổi trẻ của mình cho quê hương Quảng Ngãi, và đã không trở về.

Hôm nay, Phổ Minh đã có một cuộc sống khác. Những con đường quê không còn tiếng súng. Những thế hệ trẻ lớn lên trong hòa bình có thể học tập, làm việc và xây dựng tương lai.

Sự bình yên ấy là điều mà những người như Võ Tiến Sĩ đã không kịp nhìn thấy.

Và bởi vậy, tên ông cần được kể lại.

Không phải để chiến tranh trở lại trong ký ức, mà để thế hệ hôm nay hiểu rằng phía sau hai chữ hòa bình là tuổi trẻ, là máu và là những cuộc đời đã dừng lại khi tương lai còn ở phía trước.