VÕ VĂN TẦN – NGƯỜI NÔNG DÂN TRỞ THÀNH BÍ THƯ XỨ ỦY NAM KỲ VÀ HIÊN NGANG RA PHÁP TRƯỜNG HÓC MÔN.

Trong lịch sử cách mạng Việt Nam, Võ Văn Tần được xem là một trong những nhà lãnh đạo tiền bối tiêu biểu của Đảng, người đã dành trọn cuộc đời cho sự nghiệp giải phóng dân tộc. Từ một thầy giáo làng, thầy thuốc chữa bệnh cho dân nghèo, ông trở thành Bí thư Xứ ủy Nam Kỳ, Ủy viên Trung ương Đảng và là một trong những lãnh tụ có ảnh hưởng lớn đối với phong trào cách mạng ở Nam Bộ trước Cách mạng Tháng Tám.

Võ Văn Tần sinh tháng 8 năm 1891 tại làng Đức Hòa, quận Đức Hòa, tỉnh Chợ Lớn, nay thuộc xã Đức Hòa Thượng, huyện Đức Hòa, tỉnh Long An. Ông xuất thân trong một gia đình nông dân nghèo nhưng giàu truyền thống yêu nước.

Từ nhỏ, ông được học chữ Nho và học nghề bốc thuốc. Khi trưởng thành, ông vừa dạy học vừa chữa bệnh cho người dân trong vùng. Những năm tháng tiếp xúc với cuộc sống cơ cực của người dân dưới ách cai trị của thực dân Pháp đã hun đúc trong ông tinh thần đấu tranh vì công bằng và độc lập dân tộc.

Năm 1917, Võ Văn Tần lên Sài Gòn làm ăn, đồng thời tìm hiểu thời cuộc và các phong trào yêu nước đang phát triển mạnh mẽ ở Nam Kỳ.

Năm 1922, ông trở về quê làm Biện làng. Chỉ một năm sau, vì đứng về phía nông dân đấu tranh phản đối chính quyền thực dân áp đặt các loại thuế vô lý, ông bị thực dân Pháp bắt giam.

Đó cũng là bước ngoặt đưa ông đến với con đường cách mạng.

Năm 1926, Võ Văn Tần tham gia Hội kín Nguyễn An Ninh, một tổ chức yêu nước có ảnh hưởng lớn ở Nam Bộ thời bấy giờ. Sau đó, ông gia nhập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc sáng lập.

Khi phong trào cách mạng phát triển theo khuynh hướng vô sản, năm 1929 ông gia nhập An Nam Cộng sản Đảng. Từ đây, Võ Văn Tần tích cực truyền bá chủ nghĩa Mác – Lênin, vận động quần chúng tham gia cách mạng và xây dựng cơ sở Đảng tại địa phương.

Ngày 3-2-1930, Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời.

Chỉ hơn một tháng sau, ngày 6-3-1930, Võ Văn Tần đứng ra thành lập Chi bộ Đảng đầu tiên tại làng Đức Hòa. Đây cũng là một trong những chi bộ cộng sản ra đời sớm nhất ở tỉnh Chợ Lớn lúc bấy giờ.

Với khả năng tổ chức và vận động quần chúng xuất sắc, tháng 5-1930 ông được bầu làm Bí thư Quận ủy Đức Hòa.

Ngày 4-6-1930, cùng đồng chí Châu Văn Liêm, Bí thư Liên Tỉnh ủy Gia Định – Chợ Lớn, ông lãnh đạo cuộc biểu tình lớn của hàng nghìn nông dân tại quận lỵ Đức Hòa nhằm phản đối chế độ thực dân.

Cuộc biểu tình bị đàn áp đẫm máu.

Đồng chí Châu Văn Liêm hy sinh.

Võ Văn Tần bị truy nã gắt gao và bị thực dân Pháp kết án t.ử hình vắng mặt.

Từ đó, ông bước vào cuộc sống hoạt động bí mật đầy gian khổ.

Cuối năm 1931, ông được giao giữ chức Bí thư Tỉnh ủy Chợ Lớn thay đồng chí Lê Quang Sung bị bắt.

Trong giai đoạn 1931–1935, khi thực dân Pháp tiến hành khủng bố trắng đối với phong trào cách mạng Nam Kỳ, nhiều tổ chức Đảng bị phá vỡ, hàng loạt cán bộ bị b.ắ.t hoặc hy sinh.

Giữa hoàn cảnh vô cùng nguy hiểm ấy, Võ Văn Tần vẫn kiên trì bám cơ sở.

Ông thường xuyên cải trang, bí mật đi lại giữa Gia Định, Sài Gòn, Chợ Lớn, Hóc Môn và nhiều tỉnh Nam Bộ để giữ liên lạc, củng cố lực lượng và tìm cách khôi phục hệ thống tổ chức của Đảng.

Năm 1932, ông đứng ra thành lập Liên huyện ủy Hóc Môn – Bà Điểm – Đức Hòa.

Cũng trong thời gian này, ông tổ chức xuất bản báo Cờ Lãnh Đạo nhằm tuyên truyền chủ trương cách mạng và phục hồi phong trào đấu tranh. Tờ báo sau đó trở thành cơ quan tuyên truyền quan trọng của Xứ ủy Nam Kỳ.

Khi chuyển sang làm Bí thư Tỉnh ủy Gia Định, ông tiếp tục chỉ đạo xuất bản báo Lao Động để giáo dục đảng viên và nâng cao nhận thức chính trị cho quần chúng lao động.

Từ năm 1933 đến năm 1934, Võ Văn Tần đi nhiều nơi ở Nam Bộ để xây dựng cơ sở Đảng, đặc biệt góp phần thành lập Tỉnh ủy lâm thời Mỹ Tho và củng cố phong trào ở các tỉnh miền Tây.

Nhờ năng lực lãnh đạo nổi bật, tháng 11-1935 ông được bầu vào Ban Thường vụ Xứ ủy Nam Kỳ.

Tháng 3-1937, ông được giao trọng trách Bí thư Xứ ủy Nam Kỳ, đồng thời được bổ sung vào Ban Chấp hành Trung ương Đảng.

Đến tháng 3-1938, tại Bà Điểm, Hóc Môn, ông tiếp tục được bầu vào Ban Thường vụ Trung ương Đảng.

Lúc này, Võ Văn Tần đã trở thành một trong những nhà lãnh đạo cao cấp nhất của Đảng ở Nam Bộ.

Không chỉ là người tổ chức phong trào đấu tranh của công nhân và nông dân, ông còn góp phần duy trì sự lãnh đạo liên tục của Đảng trong những năm tháng khó khăn nhất trước Cách mạng Tháng Tám.

Ngày 14-7-1940, trong khi đang họp bàn công việc tại ấp Tân Thới Trung, Hóc Môn, ông bị thực dân Pháp bắt giữ.

Sau cuộc Khởi nghĩa Nam Kỳ không thành công, thực dân Pháp mở các phiên tòa đàn áp những người cộng sản.

Ngày 28-8-1941, tại Hóc Môn, Gia Định, Võ Văn Tần cùng các đồng chí Hà Huy Tập, Nguyễn Thị Minh Khai, Nguyễn Hữu Tiến bị đưa ra x.ử b.ắ.n.

Trước họng súng quân t.h.ù, các chiến sĩ cách mạng đã giật tung mảnh vải bịt mắt, hiên ngang hô vang:

"Đảng Cộng sản Đông Dương muôn năm!"

"Việt Nam độc lập muôn năm!"

Rồi bình thản đón nhận cái c.h.ế.t.

Võ Văn Tần hy sinh ở tuổi 50 sau hơn 15 năm hoạt động cách mạng liên tục.

Cuộc đời ông là hình ảnh tiêu biểu của một người cộng sản kiên trung, suốt đời vì dân, vì nước.

Từ một người thầy làng ở Đức Hòa, ông đã trở thành một trong những nhà lãnh đạo quan trọng nhất của cách mạng Nam Kỳ trước năm 1945.

Ngày nay, tên tuổi Võ Văn Tần được đặt cho nhiều tuyến đường, trường học tại Long An, TP.HCM và nhiều địa phương khác. Tại quê hương Đức Hòa, tượng đài Võ Văn Tần được dựng lên để tưởng nhớ người con ưu tú đã dành trọn cuộc đời cho độc lập dân tộc.

Năm 2014, Bộ Chính trị chính thức xác định đồng chí Võ Văn Tần là một trong những "Lãnh đạo tiền bối tiêu biểu của Đảng và cách mạng Việt Nam".

Hơn tám thập kỷ đã trôi qua kể từ ngày ông ngã xuống, nhưng tinh thần kiên trung, ý chí bất khuất và cuộc đời tận hiến của Võ Văn Tần vẫn là tấm gương sáng cho nhiều thế hệ người Việt Nam noi theo.