Vừ A Dính
I. Tuổi thơ ở Pú Nhung
Vừ A Dính sinh năm 1935 (hoặc 1934) tại bản Pú Nhung, xã Pú Nhung, huyện Tuần Giáo, tỉnh Lai Châu (nay thuộc tỉnh Điện Biên). Anh là người dân tộc Mông. Gia đình anh có truyền thống yêu nước mãnh liệt: cha, mẹ và anh trai đều là những cơ sở cách mạng nòng cốt của địa phương. Ngay từ nhỏ, Vừ A Dính đã phải chứng kiến cảnh quê hương bị giặc Pháp chiếm đóng, áp bức, giặc cướp hoành hành, gây nhiều đau thương cho người dân bản Mông.
Căm thù giặc sâu sắc, dù tuổi còn nhỏ, Vừ A Dính đã bộc lộ trí thông minh, gan dạ và tinh thần tự lập. Khoảng 13 tuổi, anh bắt đầu xung phong làm công việc canh gác, liên lạc cho Đội vũ trang huyện Tuần Giáo. Anh thường xuyên len lỏi qua các cánh rừng, vượt qua suối sâu, đèo cao để làm nhiệm vụ chuyển thư từ, nắm bắt tình hình địch.
II. Người trinh sát nhỏ tuổi đầy bản lĩnh
Với sự nhanh nhẹn và thông thuộc địa hình, Vừ A Dính đã nhiều lần hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao, giúp bộ đội ta tránh được nhiều cạm bẫy, đồng thời cung cấp những thông tin tình báo quý giá.
Có lần, anh phát hiện một toán lính Pháp đang hành quân phục kích bộ đội. Anh đã nhanh chóng chạy về báo tin, giúp đơn vị ta kịp thời thay đổi phương án tác chiến, bảo toàn lực lượng. Những đóng góp thầm lặng nhưng hiệu quả của anh đã khiến các anh chị lớn trong tổ chức rất tin yêu và coi trọng.
III. Sự hy sinh bi tráng và cảm động
Câu chuyện cảm động nhất và đi vào huyền thoại chính là sự hy sinh anh dũng của Vừ A Dính vào một ngày cuối năm 1949.
- Bị bắt và tra tấn: Trong một lần đi làm nhiệm vụ trinh sát nắm tình hình địch ở đồn Bản Chăn, Vừ A Dính bị địch phục kích và bắt giữ. Chúng biết anh là người liên lạc quan trọng của cách mạng, nên đã dùng mọi thủ đoạn tra tấn dã man, tàn bạo nhất để moi thông tin về căn cứ và lực lượng của ta.
- Kiên trung bất khuất: Giặc dùng roi đánh đập, dùng dao rạch thịt, dùng lửa đốt, nhưng Vừ A Dính không hề nao núng. Anh cắn chặt răng chịu đựng, tuyệt đối không hé răng nửa lời khai báo. Trước sự tra tấn dã man của kẻ thù, anh vẫn giữ vững khí tiết, chỉ trả lời rằng mình đi bắt cá hoặc đi kiếm củi.
- Giây phút cuối cùng: Sau nhiều ngày bị giam cầm và tra tấn không có kết quả, vào sáng sớm ngày 15 tháng 6 năm 1949, giặc Pháp quyết định hành quyết anh. Chúng dẫn anh ra bờ suối Nậm Cải. Khi lính Pháp trói anh vào một cây đào cổ thụ, Vừ A Dính vẫn ngẩng cao đầu, nhìn thẳng vào mặt kẻ thù, đôi mắt rực cháy căm hờn.
- Bất tử: Kẻ thù nổ súng bắn anh. Vừ A Dính ngã xuống dòng suối Nậm Cải, dòng máu anh hòa vào dòng nước. Anh hy sinh khi mới chỉ 15 tuổi.
Tấm gương hy sinh của Vừ A Dính đã trở thành một thiên sử thi sống mãi trong lòng đồng bào các dân tộc Tây Bắc và cả nước. Lòng dũng cảm, sự kiên trung của anh là biểu tượng cao đẹp của chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam. Tên anh được đặt cho Quỹ học bổng Vừ A Dính để hỗ trợ cho học sinh, sinh viên dân tộc thiểu số và vùng sâu, vùng xa có hoàn cảnh khó khăn, tiếp tục truyền thống hiếu học và yêu nước của anh hùng.
