Vừ A Dính

Vừ A Dính là một cậu bé thông minh, gan dạ và nhanh nhẹn, sớm giác ngộ cách mạng và căm thù giặc Pháp xâm lược. Chưa đầy 13 tuổi, Vừ A Dính đã xung phong đi canh gác như các anh chị lớn và trở thành đội viên liên lạc của Đội vũ trang huyện Tuần Giáo. Đội vũ trang của Vừ A Dính hoạt động trên một địa bàn rất rộng, từ châu Điện Biên ra châu Tuần Giáo rồi ngược lên châu Tủa Chùa, vận động, giúp đỡ bà con các dân tộc ổn định cuộc sống, xây dựng các tổ chức đoàn thể cách mạng, bí mật tổ chức kháng chiến, đánh Pháp xâm lược. Nhiệm vụ chính của Vừ A Dính là làm giao liên. Lần nào nhận nhiệm vụ đi liên lạc Dính cũng mưu trí, bảo đảm an toàn và về trước thời gian qui định. Các anh trong đơn vị hỏi tại sao Vừ A Dính luồn rừng và đi giỏi thế, Dính cười bảo: “Từ nhỏ em trèo núi, đi nhanh đã quen chân rồi”. Anh còn nhiều lần được đơn vị giao nhiệm vụ bí mật xuống bản móc nối liên lạc với cơ sở để nhận muối, mực viết, kim chỉ, giấy viết, vải mặc và thuốc men mà đồng bào xuống chợ mua giùm. Được tin mẹ và cả nhà bị địch bắt giam tại đồn Bản Chăn, anh đã đề nghị được xuống núi điều tra nắm tình hình địch và tìm hiểu tin tức về gia đình. Trung tuần tháng 6/1949, giặc Pháp huy động tổng lực quân lính từ các đồn trong khu vực để vây ráp hòng tiêu diệt đội vũ trang Tuần Giáo. Hôm ấy trời mù sương, Vừ A Dính vừa bí mật gặp mẹ trở về, sau lưng anh còn đeo bọc cả trăm viên đạn mà mẹ mới trao cho. Vừ A Dính bất ngờ rơi vào ổ phục kích của giặc. Chúng tra khảo anh suốt 3 ngày đêm nhưng Vừ A Dính kiên quyết không khai nửa lời. Sáng ngày thứ ba, tên đội Tây đến trước mặt Vừ A Dính dụ dỗ: “Nói một câu tao sẽ cho băng thuốc, chữa chân gãy cho mày, cho mày ăn uống tử tế và thưởng nhiều tiền nữa. Nói, ông tỉnh ở đâu ?” Vừ A Dính vẫn trơ như đá không hé răng nửa lời. Những người Thái, người Mông, người Xá bị địch bắt đi ngang qua nhìn thấy cảnh tượng của Vừ A Dính ai cũng dớm nước mắt. Bỗng Vừ A Dính nhận ra một người làng, anh vội nhắn bằng tiếng Mông: “Cái túi tài liệu tôi giấu trong rừng, nhắn các anh ra lấy về”. Biết mình khó qua khỏi bàn tay tàn ác của kẻ thù, sáng hôm sau, Vừ A Dính bắt bọn giặc khiêng mình đi hết ngọn núi này sang khu rừng kia để chỉ vị trí đóng quân của bộ đội. Loanh quanh đến chiều tối, Vừ A Dính lại dẫn chúng trở về nơi xuất phát ban đầu. Biết bị lừa, tên đội Tây xả cả một băng đạn vào ngực Vừ A Dính, treo xác anh lên cây đào cổ thụ. Hôm ấy là chiều tối ngày 15-6-1949, Vừ A Dính đã anh dũng hy sinh bên gốc đào cổ thụ ở Khe Trúc gần đồn Bản Chăn, khi chưa tròn 15 tuổi. Cảm phục trước cái chết hiên ngang, anh dũng của Vừ A Dính, ngay trong đêm đó, hơn mười tên lính ngụy đã bỏ trốn khỏi hàng ngũ của địch. Ngay trong năm 1951, Đoàn Thanh niên Cứu quốc Việt Nam (nay là Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh) đã tuyên dương Vừ A Dính trong thanh thiếu niên toàn quốc. Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh đã ghi nhận Vừ A Dính là một trong những anh hùng tiêu biểu cho thế hệ trẻ Việt Nam trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược. Năm 1952, Chính phủ đã truy tặng Huân chương Quân công hạng Ba cho Vừ A Dính. Sau chiến thắng Điện Biên Phủ 1954, bộ đội huyện Tuần Giáo, đồng đội của Vừ A Dính cùng tổ chức Đảng và chính quyền địa phương đã đưa hài cốt liệt sĩ Vừ A Dính về lập mộ tại nghĩa trang liệt sĩ huyện Tuần Giáo. Tháng 3/1999, Ban Bí thư Trung ương Đoàn đã ra Quyết định thành lập Quỹ học bổng Vừ A Dính dành cho học sinh, sinh viên dân tộc thiểu số cả nước. Ngày 8/11/2000, Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho Vừ A Dính. Cuộc đời người chiến sĩ liên lạc nhỏ tuổi của Đội vũ trang Tuần Giáo đã khép lại nhưng khí phách trung kiên bất khuất của Vừ A Dính trước quân thù vẫn mãi như ngọn đuốc rực sáng núi rừng Tây Bắc.