VỪ A DÍNH (BTCĐ ấp 7a1)

Vừ A Dính – Bông hoa tuổi mười lăm giữa thời hoa lửa

Tác giả: TRẦN NGUYỄN PHI YẾN – Bí thư Chi đoàn ấp 7A1

Năm ấy, giữa những núi rừng Tây Bắc trùng điệp, nơi mây trắng thường vắt ngang lưng núi và những con đường chỉ vừa đủ một bước chân người đi, có một cậu bé người Mông mang tên Vừ A Dính.

Dính sinh ngày 12 tháng 9 năm 1934 tại bản Đề Chia, xã Pú Nhung, huyện Tuần Giáo, tỉnh Lai Châu, nay thuộc tỉnh Điện Biên. Tuổi thơ của cậu lớn lên giữa những mùa ngô, mùa lúa và những câu chuyện về cách mạng. Nhưng đó cũng là những năm tháng đất nước chìm trong chiến tranh, khi tiếng súng của quân xâm lược vọng vào tận những bản làng xa xôi.

Gia đình Dính là một gia đình giàu truyền thống cách mạng. Cha cậu, ông Vừ Chống Lầu, là cán bộ Việt Minh. Ông bị thực dân Pháp bắt, giam cầm rồi thủ tiêu tại nhà tù Sơn La. Mẹ cậu, bà Sùng Thị Plây, âm thầm làm cơ sở tiếp tế cho kháng chiến.

Trong căn nhà nhỏ giữa núi rừng ấy, Dính sớm hiểu rằng cuộc sống của gia đình mình không giống những gia đình khác. Cậu hiểu vì sao cha không trở về. Cậu hiểu vì sao mẹ thường lặng lẽ chuẩn bị từng nắm cơm, từng gùi lương thực cho cán bộ. Và hơn hết, cậu hiểu rằng có một cuộc chiến đang diễn ra, một cuộc chiến mà mỗi người đều phải góp sức.

Năm 1947, khi mới mười ba tuổi, Vừ A Dính xung phong làm liên lạc. Cậu trở thành đội viên liên lạc của Đội vũ trang huyện Tuần Giáo.

Mười ba tuổi – cái tuổi mà những đứa trẻ hôm nay còn cắp sách đến trường, còn háo hức với những trò chơi sau giờ học. Nhưng với Dính, những con đường núi quanh co đã trở thành đường công tác. Những lá thư mật trở thành nhiệm vụ. Những chuyến vượt rừng, băng suối trở thành một phần của tuổi thơ.

Dáng người nhỏ bé của cậu nhiều lần lặng lẽ xuất hiện trên những con đường giữa núi rừng Tây Bắc. Dính chuyển thư, dẫn đường, tiếp tế lương thực cho bộ đội. Cậu thuộc từng lối mòn, từng con suối, từng vạt rừng.

Không ai nghĩ rằng một cậu bé lại có thể mang trên vai những nhiệm vụ nặng nề đến thế.

Nhưng rồi một ngày năm 1949, trong một lần làm nhiệm vụ chuyển thư mật và dẫn đường cho bộ đội, Vừ A Dính rơi vào vòng vây của quân Pháp.

Cậu bị bắt.

Ba ngày đêm.

Quân địch tra tấn cậu dã man, tìm mọi cách buộc cậu khai ra nơi đóng quân của Việt Minh, những người cậu đã gặp, những con đường cậu từng đi qua.

Nhưng trước những đòn tra tấn, cậu bé người Mông ấy vẫn im lặng.

Không một lời khai.

Không một lời phản bội đồng đội.

Có lẽ trong những giờ phút ấy, Dính biết rằng mình khó có thể sống sót. Nhưng điều cậu nghĩ đến không phải là bản thân.

Cậu nghĩ đến những người đồng đội đang ở phía sau.

Và rồi, trong hoàn cảnh tưởng như không còn đường thoát, một ý nghĩ táo bạo lóe lên.

Dính nói với quân Pháp rằng mình biết nơi bộ đội Việt Minh đóng quân và có thể chỉ đường.

Tin lời cậu bé, quân địch bắt cậu dẫn đi.

Nhưng Dính không dẫn chúng đến nơi đóng quân của Việt Minh.

Cậu cố tình chỉ đường vòng quanh rừng.

Một đoạn đường.

Rồi một đoạn đường khác.

Quân địch khiêng cậu đi suốt một ngày. Còn phía sau những cánh rừng ấy, những người đồng đội của Dính có thêm thời gian để rút lui, tránh khỏi vòng vây.

Cậu bé mười bốn tuổi đã dùng chính sự sống của mình để đánh lừa kẻ thù.

Đến khi nhận ra mình bị lừa, quân Pháp nổi giận.

Chúng sát hại Vừ A Dính bên gốc một cây đào cổ thụ gần đồn Bản Chăn.

Ngày 15 tháng 6 năm 1949, Vừ A Dính hy sinh.

Cậu chưa đầy mười lăm tuổi.

Giữa núi rừng Tây Bắc, một cuộc đời nhỏ bé đã dừng lại.

Nhưng câu chuyện về cậu thì không dừng lại.

Người ta vẫn nhớ về cậu bé có đôi chân nhỏ từng băng qua những con đường núi để đưa thư. Nhớ về cậu bé đã chịu đựng ba ngày đêm tra tấn mà không khai báo. Nhớ về sự mưu trí của một thiếu niên đã kéo quân thù đi vòng quanh rừng để đồng đội có thời gian thoát hiểm.

Và nhớ nhất là sự lựa chọn của cậu trong khoảnh khắc cuối cùng:

Giữ bí mật cho cách mạng, bảo vệ đồng đội, dù phải hy sinh chính mình.

Hơn nửa thế kỷ sau ngày Vừ A Dính ngã xuống, năm 2000, Nhà nước Việt Nam truy tặng anh danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Tên anh cũng được trao gửi cho những thế hệ sau qua Quỹ học bổng Vừ A Dính, được thành lập năm 1999 bởi Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, nhằm hỗ trợ những học sinh, sinh viên dân tộc thiểu số có hoàn cảnh khó khăn nhưng giàu nghị lực, hiếu học. Tên Vừ A Dính còn được đặt cho nhiều trường học và đường phố trên khắp đất nước.

Có những con người sống một cuộc đời rất dài nhưng rồi cũng chìm vào quên lãng.

Lại có những người chỉ sống chưa đầy mười lăm năm, nhưng tên tuổi trở thành một phần ký ức của dân tộc.

Vừ A Dính là một người như thế.

Anh ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ, nhưng đã để lại cho tuổi trẻ Việt Nam một bài học lớn về lòng dũng cảm, sự trung thành và tình yêu quê hương.

Nếu một ngày chúng ta trở lại những cánh rừng Tây Bắc, đứng trước những triền núi Pú Nhung, có lẽ tiếng gió vẫn sẽ kể lại câu chuyện về một cậu bé năm xưa.

Một cậu bé mang trên vai chiếc túi liên lạc.

Một cậu bé đã đi qua những con đường hiểm trở của núi rừng.

Một cậu bé đã không khuất phục trước quân thù.

Và bên gốc cây đào năm nào, giữa màu xanh bất tận của núi rừng, tuổi mười lăm của Vừ A Dính vẫn như một bông hoa đỏ thắm nở giữa thời hoa lửa.

Bông hoa ấy đã không tàn.

Bởi nó đã hóa thành ký ức.

Hóa thành niềm tự hào.

Và hóa thành ngọn lửa được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.