Vụ án Hương Cảng (1931) và cuộc đấu trí thoát khỏi nanh vuốt mật thám Anh - Pháp

Tháng 6 năm 1931, Nguyễn Ái Quốc mang bí danh Tống Văn Sơ đang hoạt động tại Hương Cảng (Hồng Kông) thì bị cảnh sát Anh bắt giữ theo sự cấu kết ngầm với thực dân Pháp. Pháp vạch ra một âm mưu thâm độc: Yêu cầu chính quyền Anh dẫn độ Tống Văn Sơ về Đông Dương để bí mật thủ tiêu vị lãnh tụ tối cao của Đảng Cộng sản Việt Nam. Tình thế lúc này đối với Bác vô cùng hiểm nghèo, cái chết treo lơ lửng trên đầu.

Trong ngục tối, dù bị cách ly hoàn toàn, Nguyễn Ái Quốc vẫn giữ phong thái ung dung, điềm tĩnh. Bằng sự thông minh và nhạy bén, Bác đã tìm cách liên lạc được với luật sư Loseby - một người Anh có tư tưởng tiến bộ và trọng công lý. Nhận lời bào chữa, luật sư Loseby đã bị choáng ngợp trước trí tuệ, sự hiểu biết luật pháp quốc tế và nhân cách cao cả của người tù chính trị Tống Văn Sơ. Tại 9 phiên tòa xét xử căng thẳng, Tống Văn Sơ tự biện hộ bằng tiếng Anh lưu loát, bẻ gãy mọi lý lẽ vu khống của tòa án. Dưới sức ép của dư luận quốc tế và sự bảo vệ xuất sắc của luật sư Loseby, chính quyền Anh buộc phải tuyên bố trả tự do cho Tống Văn Sơ, nhưng thực chất chúng vẫn cho mật thám bủa vây bên ngoài để bắt lại ngay khi Bác bước ra.

Để thoát khỏi vòng vây tử thần, một kế hoạch tẩu thoát ngoạn mục đã được vạch ra. Vợ chồng luật sư Loseby bí mật đưa Bác đến một bệnh viện ẩn náu, rồi hóa trang cho Bác thành một thương gia Trung Quốc giàu có. Bác mặc áo lụa đắt tiền, đội mũ phớt, đeo râu giả, ngồi trên chiếc ca nô tư nhân để lách qua hàng rào cảnh sát cảng, bí mật lên một chiếc tàu hàng rời Hương Cảng. Chuyến tẩu thoát thành công như một phép màu, đánh bại hoàn toàn dã tâm của thực dân Pháp, bảo toàn sinh mạng cho vị thuyền trưởng vĩ đại của con thuyền cách mạng Việt Nam.

III. CẢM NHẬN CỦA TÁC GIẢ

Vụ án Hương Cảng là một trang sử nghẹt thở, chứng minh trí tuệ và bản lĩnh ngoại giao kiệt xuất của Bác Hồ. Bác đã dùng chính luật pháp của kẻ thù để đánh bại kẻ thù, dùng nhân cách để cảm hóa những người ngoại quốc. Từ cuộc đấu trí này, tôi rút ra bài học sâu sắc để dạy học sinh trường Ngô Quyền: Sự thông minh, vốn ngoại ngữ và bản lĩnh tự tin chính là vũ khí sắc bén nhất để bảo vệ mình và bảo vệ Tổ quốc trong mọi hoàn cảnh.