VŨ NGỌC HẢI (1926- 1995)

Đồng chí Vũ Ngọc Hải, còn có tên là Vũ Để, bí danh: Tư Chuyển, sinh ngày 01 tháng 8 năm 1926, tại xã Khương Mỹ, tổng Đức Quý, phủ Tam Kỳ, nay là thôn Khương Mỹ, xã Tam Xuân 1, huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam. Cha là Võ Tâm từng tham gia phong trào chống sưu cao, thuế nặng năm 1908; mẹ là Nguyễn Thị Thơ, một người phụ nữ nhân hậu, thủy chung.

Hai ông bà là cơ sở nuôi giấu cán bộ lãnh đạo của Xứ ủy Trung Kỳ, Tỉnh ủy Quảng Nam trong những năm trước Cách mạng tháng Tám năm 1945 và những năm kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Trong số cán bộ được ông bà nuôi giấu, nhiều người về sau trở thành cán bộ cao cấp của Đảng và Nhà nước, như Chu Huy Mân, Trần Văn Quế, Lê Thanh Hải (Nguyễn Khắc Truật)... Bản thân bà nhiều lần bị chính quyền thực dân Pháp và chính quyền tay sai ở miền Nam bắt bớ, tra tấn dã man, về sau do hậu quả của những trận đòn của kẻ thù, bà từ trần, được công nhận liệt sỹ. Với công lao và sự hy sinh to lớn đó, gia đình ông, bà được Nhà nước tặng Bằng khen Gia đình có công với nước và ngôi nhà cũng được Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Nam công nhận là Di tích Lịch sử - văn hóa cấp tỉnh (năm 2005).

Lớn lên trong một gia đình giàu lòng yêu nước, thêm vào đó là sự tác động của phong trào cách mạng ở địa phương, đặc biệt là những tấm gương hoạt động cách mạng kiên cường của những người con của bác ruột Võ Nghiệm, gồm Võ Toàn (Võ Chí Công), Võ Túc, nên Vũ Ngọc Hải sớm giác ngộ và bước vào hàng ngũ đấu tranh của những người cộng sản. Cơ hội đến với Vũ Ngọc Hải là vào cuối năm 1939, đầu năm 1940, sau một thời gian bị địch đánh phá và tạm lắng, phong trào cách mạng ở phủ Tam Kỳ có bước phục hồi mạnh mẽ. Cơ sở Đảng và cơ sở quần chúng được xây dựng ở nhiều nơi; Phủ ủy Tam Kỳ, Tỉnh ủy Quảng Nam được lập lại do đồng chí Võ Toàn làm Bí thư. Tháng 02 năm 1941, được các đồng chí Phan Thị Nễ, Nguyễn Thị Hương (Phi), Hồ Đắc Thành, Nguyễn Mân tuyên truyền, Vũ Ngọc Hải bắt đầu tham gia hoạt động cách mạng, với nhiệm vụ là cùng gia đình bảo vệ cán bộ hoạt động bí mật của phủ Tam Kỳ và tỉnh Quảng Nam. Từ năm 1943, làm Tổ trưởng tự vệ, sinh hoạt trong Đoàn Thanh niên cứu quốc, Đội trưởng vũ trang tuyên truyền, Du kích Tiền Phong.

Những ngày tháng Tám năm 1945, làng Khương Mỹ trở thành trung tâm chỉ đạo phong trào cách mạng của tỉnh Quảng Nam và phủ Tam Kỳ, đồng chí Vũ Ngọc Hải tham gia bảo vệ các cuộc họp của Tỉnh ủy và Phủ uỷ, sau đó tham gia giành chính quyền tại địa phương và phủ lỵ Tam Kỳ.

Cách mạng tháng Tám năm 1945 thành công, đồng chí làm Chủ nhiệm Mặt trận Việt Minh xã Khương Mỹ1. Từ tháng 3 năm 1946, Đội trưởng Tuyên truyền xung phong của huyện Tam Kỳ. Vinh dự đến với đồng chí là vào ngày 03 tháng 4 năm 1948, đồng chí được đứng vào hàng ngũ của Đảng Cộng sản Đông Dương, sinh hoạt tại Chi bộ Khương Mỹ và ngày 03 tháng 7 năm 1948 trở thành đảng viên chính thức.

Trưởng thành qua thực tiễn công tác, từ tháng 4 năm 1948, đồng chí lần lượt được cử làm Ủy viên Thường trực Hội đồng nhân dân kiêm Trưởng ban Thông tin xã Tam Xuân, Bí thư Đảng đoàn cơ quan xã Tam Xuân, Chủ tịch Tổng động viên xã. Từ năm 1951, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy xã, Trưởng ban Dân vận, Tổ chức và Tuyên huấn kiêm Chủ tịch Ủy ban Liên Việt, Trưởng ban Liên lạc Ủy ban Kháng chiến - Hành chính xã Tam Xuân. Từ tháng 01 năm 1953, Quyền Bí thư, Bí thư Xã ủy Tam Xuân.

Hiệp định Giơ-ne-vơ được ký kết, đồng chí là một trong 64 cán bộ, đảng viên của huyện Tam Kỳ đươc chọn thoát ly, hoạt động bất hợp pháp tại địa phương nhằm đấu tranh đòi địch thi hành Hiệp định. Bản lĩnh, mưu trí, kiên cường đã giúp đồng chí trở thành một trong những cán bộ hoạt động bí mật xuất sắc của huyện Tam Kỳ nói riêng, tỉnh Quảng Nam nói chung, góp phần vào việc “giữ lửa” cho phong trào cách mạng trong những năm đen tối dưới chế độ Mỹ - Diệm. Phương châm hoạt động lúc này là: “Bảo tồn cơ sở, tích lũy lực lượng, tăng đãi thời cơ, trường kỳ tồn tại”. Với nhận định, địch sẽ lập chính quyền theo đơn vị hành chính trước tháng 8 năm 1945 nên Huyện ủy Tam Kỳ bước đầu bố trí cán bộ theo đơn vị tổng. Trên cơ sở đó, đồng chí Vũ Ngọc Hải được cử làm Trưởng đoàn cán bộ tổng Phú Quý gồm 9 người (nay là các xã Tam Phú, Tam Thanh và phường An Phú, thành phố Tam Kỳ), Trưởng đoàn cán bộ tổng Đức Tân (nay là các xã....). Trên các cương vị này, đồng chí phân công cán bộ dưới quyền một cách hợp lý, đảm bảo bí mật, an toàn nhưng vẫn nắm bắt kịp thời tình hình và chỉ đạo phong trào cách mạng một cách hợp lý.

Nhằm tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng, tháng 02 năm 1955, Huyện ủy Tam Kỳ được củng cố gồm 9 ủy viên, đồng thời để kịp thời bổ sung cấp ủy khi cần thiết, ngoài số đương nhiệm, Huyện ủy chọn 11 ủy viên dự bị đề nghị Tỉnh ủy chuẩn y, trong đó có đồng chí Vũ Ngọc Hải.

Về phía địch, sau khi đến tiếp quản, chúng chia huyện Tam Kỳ thành 4 khu hành chính trực thuộc quận: Khu Trung, khu Nam, khu Tây và khu Bắc2. Để phù hợp với tình hình mới, thuận lợi trong việc đối phó với âm mưu của địch, Huyện ủy Tam Kỳ quyết định giải thể Đoàn công tác theo địa bàn tổng, bố trí lại cán bộ thoát ly, hình thành 5 đoàn công tác phụ trách vùng, tương ứng với 5 khu hành chính của địch. Đồng chí Vũ Ngọc Hải được cử Trưởng đoàn khu Trung. Bằng kinh nghiệm hoạt động và không ngại hy sinh, gian khổ, đồng chí đã lăn lộn với các địa phương, bám dân, nắm cơ sở, giữ liên hệ với đảng viên trung kiên, góp phần lập lại các chi bộ cơ sở, tăng thêm số đảng viên hoạt động đơn tuyến, lập các tổ quần chúng trung kiên, lãnh đạo nhân dân đấu tranh đòi hiệp thương tổng tuyển cử.

Tháng 10 năm 1955, địch tổ chức trưng cầu dân ý nhằm phế truất Bảo Đại, hợp thức hóa việc nắm chính quyền của Ngô Đình Diệm, đồng chí vận động nhân dân tẩy chay bằng cách lẫn trốn, trì hoãn, xé phiếu, viết bậy trên phiếu bầu rồi bỏ vào thùng phiếu, tổ chức cho thanh niên phao tin “cộng sản về” để địch truy lùng, phân tán lực lượng kiểm soát cuộc trưng cầu. Tức tối, địch tiến hành đánh phá ác liệt hơn, nhiều cán bộ, đảng viên bị giết hại, bị bắt giam cầm. Không khí tang thương bao trùm khắp thôn xóm, một số cán bộ, đảng viên ra xuất thú, một số không chịu đựng được gian khó đã đầu hàng địch. Được sự chỉ đạo của cấp trên, để bảo tồn lực lượng, đồng chí Vũ Ngọc Hải mở đường xuống An Hòa đưa cán bộ, đảng viên tập kết ra miền Bắc bằng đường biển.

Sau khi tuyên bố từ chối hiệp thương tổng tuyển cử, địch thực hiện đợt 2 chiến dịch tố cộng, phân chia địa giới hành chính cấp xã, chia quận Tam Kỳ thành 20 xã và một thị trấn, đổi tên xã từ chữ Tam thành chữ Kỳ, đưa những tên Quốc dân đảng, Đại việt vào nắm giữ bộ máy chính quyền. Hoạt động của ta vì thế gặp nhiều khó khăn, nhiều cán bộ thoát ly bị địch bắt, bị thủ tiêu, mạng lưới liên lạc bị đứt gây trở ngại trong công tác chỉ đạo của Huyện ủy.

Trước tình đó, Tỉnh ủy củng cố Huyện ủy Tam Kỳ và chỉ định bổ sung đồng chí Vũ Ngọc Hải vào Huyện ủy, Trưởng đoàn cán bộ khu Nam Tam Kỳ; Trưởng đoàn cán bộ khu Trung Tam Kỳ. Từ năm 1959, đồng chí là một trong 15 cán bộ thoát ly còn lại của huyện Tam Kỳ và được phân công phụ trách các xã Tam Xuân, Tam Thanh, Tam Tiến, Tam Hải[1], Tam Giang, Tam Quang.

Những năm 1958 - 1959, do địch đánh phá quyết liệt, nhất là khi chúng ban hành Luật số 10/59, ở huyện Tam Kỳ, địa bàn hoạt động của ta bị thu hẹp, cơ sở còn lại không nhiều. Việc ăn ở, đi lại, hoạt động của cán bộ thoát ly gặp vô vàn khó khăn; có lúc nhiều khi đồng chí phải ăn lá cây, rau rừng, uống nước suối cầm hơi; phần lớn thời gian phải lui về vùng rừng núi, dựa vào đồng bào dân tộc ít người để sống và hoạt động theo tuần trăng (thời gian tối trời đi xuống đồng bằng hoạt động, lúc trăng sáng về lại vùng núi). Bản thân thường tự động viên mình và động viên anh em kiên trì bám trụ địa bàn, giữ vững cơ sở, ổn định tư tưởng và vận động quần chúng giữ vững ý chí đấu tranh. Địch vây bủa khắp nơi nhưng nhờ sự bình tĩnh, mưu trí, khôn khéo, sự che chở, đùm bọc của nhân dân, đồng chí Vũ Ngọc Hải đã nhiều lần thoát khỏi bàn tay của địch, vẫn an toàn để tham gia chỉ đạo phong trào. Nhân dân lưu truyền đồng chí giỏi võ nên mỗi khi đối mặt người cán bộ này, bọn thanh niên cộng hòa, bọn hội đồng địa phương rất lo sợ.

Sang năm 1961, Liên khu ủy 5 chủ trương phát động quần chúng nổi dậy giành quyền làm chủ và giải phóng nông thôn đồng bằng, và quyết định tổ chức trọng điểm mũi đồng bằng của khu gồm 4 huyện là Tam Kỳ, Tiên Phước (Quảng Nam), Bình Sơn, Sơn Tịnh (Quảng Ngãi), đồng thời thành lập Đảng ủy khu 32A để lãnh đạo thực hiện chủ trương này. Với kinh nghiệm công tác, đồng chí Vũ Ngọc Hải được điều động làm Trưởng tiểu ban cung cấp chiến trường Khu 32A thuộc Ban Kinh Tài mậu khu 5. Tiểu ban có mật danh B.26, đóng cơ quan ở Hố Thượng (nay thuộc huyện Bắc Trà My), có nhiệm vụ thu mua, vận chuyển, cung cấp lương thực, thực phẩm và các mặt hàng thiết yếu khác cho các lực lượng tham gia chiến dịch thí điểm giải phóng đồng bằng. Đồng thời, Tiểu ban cũng thu mua nông cụ, vải mặc ở đồng bằng để đổi lấy lương thực, thực phẩm của đồng bào các dân tộc ở các huyện Trà My, Trà Bồng. Với hoạt động trên, Tiểu ban đã góp phần giải phóng Tứ Mỹ, Xuân Bình, Phú Thọ điểm đồng khởi đầu tiên ở nông thôn đồng bằng của khu 5.

Sang năm 1963, để chuẩn bị phát động đồng khởi làm chủ đại bộ phận nông thôn, đồng bằng, đồng chí được Khu ủy 5 điều động làm Ủy viên Ban Thường vụ Huyện ủy kiêm Chính trị viên Huyện đội Nam Tam Kỳ1.

Từ năm 1965, để đánh Mỹ và thắng Mỹ xâm lược, lực lượng vũ trang và cán bộ dân chính của ta trên các chiến trường được tăng cường về số lượng, nhu cầu lương thực, thực phẩm, nhất là cung cấp cho các chiến dịch lớn cũng tăng theo; Hội đồng cung cấp tiền phương của tỉnh được thành lập. Bằng kinh nghiệm trong công tác cung cấp lương thực, thực phẩm và các nhu cầu khác cho chiến trường khu 32A, đồng chí Vũ Ngọc Hải được điều động làm Ủy viên Thường trực Hội đồng cung cấp tiền phương, Trưởng ban lương thực tiền phương tỉnh Quảng Nam. Trên các cương vị này, đồng chí đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao, góp phần đánh bại ý chí xâm lược của đế quốc Mỹ, được Ban đại diện Chính phủ tại miền Nam Trung bộ tặng Bằng khen.

Những năm 1969 - 1970, địch thực hiện chiến lược “Việt Nam hóa chiến tranh”, gây cho ta nhiều khó khăn và tổn thất, lương thực ngày càng khó khăn do địch đánh phá, ngăn chặn các hàng lang thu mua, vận chuyển lương thực của ta. Lương thực, thực phẩm đã trở thành yêu cầu bức thiết cho lực lượng vũ trang. Tình hình đó cần một người có kinh nghiệm trong công tác vận động lương thực và đồng chí Vũ Ngọc Hải đươc chọn làm Trưởng ban Lương thực tỉnh và đồng chí đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ này. Một thời gian sau, đồng chí lại được điều động làm Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy Dân Chính Đảng, Bí thư Đảng bộ khối Thương mại.

Từ tháng 7 năm 1970, đồng chí được cử đi học lý luận chính trị tại trường Đảng Khu 5, sau đó được đề bạt làm Phó trưởng Ban Tuyên huấn Tỉnh ủy Quảng Nam, phụ trách trường Đảng tỉnh. Đây là thời kỳ, địch đẩy mạnh thực hiện chiến lược “Việt Nam hóa chiến tranh”, gây cho ta nhiều tổn thất và địa điểm của trường Đảng phải di chuyển liên tục, mỗi lần như thế lại phải dựng lại hội trường, nhà ở của học viên, nhà ăn, nhà là việc của cán bộ nhà trường. Có lần, nhà cửa mới dựng xong thì một cán bộ của trường bị địch bắt khi đi công tác ở vùng địch, buộc đồng chí cùng cán bộ nhà trường phải chọn địa điểm mới, làm nhà cửa mới. Khó khăn, thách thức là vậy nhưng đồng chí cùng nhà trường vẫn đảm bảo kế hoạch mở lớp đề ra, tổ chức được nhiều khóa học bồi dưỡng lý luân chính trị và nghiệp công tác xây dựng Đảng, vận động quần chúng cho đội ngũ cán bộ, đảng viên các cấp của tinh, phục vụ các đợt chỉnh huấn, nâng cao nhận thức và quan điểm lập trường cho cán bộ, đảng viên, góp phần phục vụ các chiến dịch lớn của tỉnh, đưa công tác tuyên huấn trở thành vũ khí sắc bén của Đảng. Bản thân đồng chí trong những năm 1971 đến năm 1974 được bình chọn là Chiến sỹ thi đua ngành Tuyên huấn và vào tháng 3 năm 1974, đồng chí được bổ sung Tỉnh ủy viên dự khuyết, làm Trưởng ban Tuyên huấn Tỉnh ủy

Quá trình công tác trong 9 năm kháng chiến chống thực dân Pháp và 21 năm kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, đồng chí đã trực tiếp tham gia 25 trận đánh, diệt nhiều tên địch, tập kích trụ sở xã Kỳ Hưng, đánh cầu Bà Bầu, tỉnh đường Quảng Tín; xây dựng trên 550 cơ sở, trong đó có 120 cơ sở phục vụ liên lạc; xây dựng 50 hòm thư mật; tham gia và trực tiếp lãnh đạo tổ chức 15 cụm đấu tranh chính trị, đòi địch thực hiện Hiệp định Giơ-ne-vơ, chấm dứt khủng bố; tổ chức nhiều mít tinh với hàng ngàn người tham dự; lập đường dây bí mật đưa cán bộ của Tỉnh ủy, Huyện ủy vượt đường biển tập kết ra miền Bắc; lập đường dây bí mật đưa cán bộ, học sinh ra Bắc; móc nối 200 thanh niên ở vùng địch thoát ly tham gia cách mạng; xây dựng củng cố chi bộ bí mật đưa đảng viên lồng vào tổ chức của địch để hoạt động hợp pháp; vận động nhân dân đóng góp 500 tấn lương thực phục vụ cho tiền tuyến; xây dựng đơn vị lực lượng vũ trang tại chỗ để đánh địch.

Quê hương hoàn toàn giải phóng, một trong những nhu cầu đã trở nên nóng bỏng bấy giờ là lương thực, với kinh nghiệm trong những năm chiến tranh, tháng 4 năm 1975, đồng chí được chỉ định làm Trưởng Ty Lương thực tỉnh Quảng Nam. Trên cương vị được giao, đồng chí làm tốt công tác tiếp nhận nguồn lương thực do Trung ương và các địa phương bạn hỗ trợ, làm tốt công tác phân phối, điều hòa, đáp ứng nhu cầu lương thực cho cán bộ, lực lượng vũ trang, nhất là cho nhân dân vùng căn cứ và các khu dồn về làng cũ.

Tháng 10 năm 1975, tỉnh Quảng Nam và đặc khu Quảng Đà sát nhập thành tỉnh Quảng Nam - Đà Nẵng, các huyện Bắc Tam Kỳ, Nam Tam Kỳ và thị xã Tam Kỳ hợp nhất thành huyện Tam Kỳ, đồng chí được chỉ định làm Tỉnh ủy viên, Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Tam Kỳ (bao gồm thành phố Tam Kỳ, huyện Phú Ninh và huyện Núi Thành ngày nay). Từ tháng 6 năm 1977, đồng chí là Phó Bí thư Huyện ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Tam Kỳ. Từ tháng 11 năm 1979, đồng chí là Bí thư Huyện ủy Tam Kỳ. Tam Kỳ bấy giờ là một huyện có địa bàn rộng của tỉnh Quảng Nam - Đà Nẵng, phần lớn diện tích là cát hoặc đất bạc màu, năng suất cây trồng thấp, đời sống nhân dân gặp nhiều khó khăn, đối tượng chính sách đông. Mặt khác đây cũng là địa bàn có căn cứ quân sự Chu Lai, có tỉnh lỵ Quảng Tín, tập trung nhiều đối tượng phản động và các lực lượng từng tham gia, cộng tác với chế độ Sài Gòn nên tình hình an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội rất phức tạp. Xác định trách nhiệm của mình, trên cương vị Chủ tịch rồi Bí thư Huyện ủy, đồng chí Vũ Ngọc Hải đã cùng tập thể Ban Thường vụ Huyện ủy, Thường trực Ủy ban nhân dân huyện, Mặt trận và các hội, đoàn thể nhân dân huyện Tam Kỳ vận động nhân dân nhanh chóng khắc phục hậu quả chiến tranh, vừa ổn định cuộc sống, phát triển sản xuất, trong đó tập trung cải tạo đồng ruộng, ổn định nơi ăn chốn ở, xây dựng các công trình thủy lợi nhỏ, tham gia phục vụ thi công công trình đại thủy nông Phú Ninh... Nhờ đó, không bao lâu sau ngày giải phóng, bộ mặt của Tam Kỳ đã có nhiều đổi thay, đời sống nhân dân, nhất là vùng căn cứ, vùng cát từng bước ổn định, các khoản nghĩa vụ với Nhà nước cơ bản được hoàn thành, tình hình an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội được giữ vững, quan hệ sản xuất mới xã hội chủ nghĩa từng bước được xác lập...

Tháng 9 năm 1980, đồng chí được cử đi học lý luận chính trị tại trường Nguyễn Ái Quốc Trung ương - Hà Nội; đến tháng 7 năm 1981, về công tác tại Ban Nông nghiệp Tỉnh ủy Quảng Nam - Đà Nẵng, giữ chức vụ Phó Trưởng ban. Tháng 11 năm 1982, đồng chí làm Giám đốc Sở Thương binh và Xã hội tỉnh Quảng Nam - Đà Nẵng. Trên cương vị mới, đồng chí tham mưu đề xuất, giải quyết kịp thời các chế độ chính sách cho người có công cùng các vấn đề xã hội đặt ra lúc này.

Sau hơn 40 năm hành trình cùng sự nghiệp cách mạng của nhân dân, tháng 7 năm 1987, đồng chí nghỉ hưu theo chế độ. Về lại thôn Khương Mỹ, xã Tam Xuân 1, sống cùng với gia đình, đồng chí có quyền nghỉ ngơi, thanh thản với tuổi già. Tuy nhiên, với lòng nhiệt tình cách mạng và trách nhiệm với địa phương, đồng chí luôn tâm niệm hãy đem sức lực và trí tuệ còn lại để góp phần xây dựng quê hương. Đồng chí đã lần lượt giữ các chức vụ: Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Hội trưởng phụ lão xã Tam Xuân. Là cán bộ có nhiều kinh nghiệm, đồng chí thường tham gia ý kiến góp ý đối với Đảng bộ xã Tam Xuân, Đảng bộ huyện Núi Thành cũng như thị xã Tam Kỳ trong mỗi dịp Đại hội Đảng bộ, họp mặt truyền thống với nội dung sâu sắc, tâm huyết, đáp ứng với những yêu cầu bức xúc của địa phương và nhân dân.

Do tuổi cao, sức yếu, đồng chí từ trần ngày 29 tháng 8 năm 1995. Sinh, lão, bệnh, tử là quy luật của muôn đời nhưng sự ra đi của đồng chí Vũ Ngọc Hải đã để lại bao tiếc thương cho người thân, đồng chí và bà con lối xóm. Mỗi khi nhắc lại đồng chí, bao đồng đội, đồng bào đều dành những lời trân trọng, quý mến nhất. Đó là một con người có tác phong giản dị, chịu khó, hòa đồng, gần gũi quần chúng, gắn kết với phong trào, được nhân dân và đồng đội thương yêu. Có tinh thần lạc quan cách mạng, luôn tin tưởng tuyệt vào thắng lợi cuối cùng của sự nghiệp cách mạng, do đó khi gặp khó khăn ác liệt, nhất là những năm 1954-1959, khi địch thực hiện “tố cộng, diệt cộng”, truy lùng gắt gao nhưng đồng chí không bi quan, dao dộng, quyết tâm chịu đựng, luôn thể hiện tinh thần tiến công địch; bình tĩnh xử lý công việc, biết điều không thể thành điều có thể. Đặc biệt nhận nhiệm vụ nào, đồng chí cũng tiến hành nhanh chóng, hiệu quả và động viên cán bộ dưới quyền cùng thực hiện, do đó anh em thường đùa gọi “Anh 5 hối” (hối ăn để tránh địch càn, hối ngủ để lấy lại sức khỏe, hối dậy để đảm bảo thời gian làm việc, hối đi để kịp thời gian, hối làm để hoàn thành nhiệm vụ được giao). Đồng chí cũng sáng tác thơ như gửi gắm những suy tư, cảm nhận của mình về cuộc sống đời thường cũng niềm tin vào sự nghiệp chính nghĩa của nhân dân ta.

Với những đóng góp to lớn cho sự nghiệp cách mạng, đồng chí đã được Đảng và Nhà nước tặng thưởng: Danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân; Huy hiệu 40 năm tuổi Đảng; Huân chương Độc lập hạng Nhì; Huân chương kháng chiến chống Pháp hạng Ba; Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Nhất; Huân chương Giải phóng hạng Nhất, Nhì, Ba; Huân chương Quyết thắng hạng Nhất, Nhì, Ba và nhiều phần thưởng khác.