Vũ Ngọc Hùng – người lính ngã xuống trên con đường ra trận

Ngày 22.4.1975, khi những binh đoàn chủ lực đang khẩn trương cơ động cho trận quyết chiến cuối cùng, trên những tuyến đường từ phía bắc tiến vào chiến trường miền Nam, các đoàn xe vẫn không ngừng lăn bánh.

Xe chở quân. Xe chở đạn. Xe kéo pháo. Xe vận chuyển khí tài.

Mỗi chuyến hàng phải đến nơi nhanh hơn. Mỗi cung đường phải được mở thông. Bởi chỉ ít ngày nữa, Chiến dịch Hồ Chí Minh sẽ bắt đầu.

Trong dòng xe ấy có một người lính trẻ mang tên Vũ Ngọc Hùng.

Ông thuộc Tiểu đoàn vận tải 701, Bộ Tham mưu, Quân đoàn 1.

Ngày 22.4.1975, tại khu vực Bù Đăng, Phước Long, trong khi thực hiện nhiệm vụ vận chuyển khí tài phục vụ chiến dịch, Vũ Ngọc Hùng hy sinh.

Chuyến xe của người lính ấy đã không đi đến ngày toàn thắng.

Những chuyến xe đi trước đoàn quân

Trong ký ức về Chiến dịch Hồ Chí Minh, người ta thường nhớ đến những đội hình xe tăng tiến vào Sài Gòn.

Nhớ những khẩu pháo.

Nhớ năm cánh quân.

Nhớ những người lính có mặt tại Dinh Độc Lập trưa 30.4.1975.

Nhưng phía sau những mũi tiến công ấy là một hệ thống bảo đảm chiến trường khổng lồ.

Muốn một binh đoàn tiến hàng trăm cây số, phải có nhiên liệu.

Muốn pháo binh chiến đấu, phải có đạn.

Muốn bộ đội hành quân liên tục, phải có lương thực, thuốc men và trang bị.

Và để tất cả những thứ ấy đến được chiến trường, có những người lính không trực tiếp xuất hiện ở tuyến đầu.

Họ là lính vận tải.

Họ đi trước những đội hình.

Đi sau những đoàn quân.

Và nhiều khi, họ chạy xuyên qua chính những vùng đất chiến sự chưa hoàn toàn yên tiếng súng.

Vũ Ngọc Hùng là một trong những người lính như thế.

Ông thuộc Tiểu đoàn vận tải 701, Bộ Tham mưu, Quân đoàn 1.

Nhiệm vụ của đơn vị là bảo đảm vận tải phục vụ cho đội hình cơ động của Quân đoàn.

Đến những ngày cuối tháng 4.1975, khi chiến dịch quyết định đang đến gần, công việc của những người lính vận tải càng trở nên gấp gáp.

Mỗi chuyến xe không chỉ chở khí tài.

Nó còn chở theo thời gian.

Bởi cuộc tổng tiến công đang đến rất gần.

Con đường về phía Nam

Cuối tháng 4.1975, cục diện chiến trường miền Nam thay đổi từng ngày.

Sau những thắng lợi liên tiếp, các quân đoàn chủ lực được tổ chức, điều động và cơ động cho trận đánh cuối cùng vào Sài Gòn.

Quân đoàn 1 là một trong năm cánh quân tham gia Chiến dịch Hồ Chí Minh.

Để cả một quân đoàn hành quân và chiến đấu, phía sau những đơn vị trực tiếp cầm súng là một mạng lưới bảo đảm vận tải hoạt động gần như không ngừng nghỉ.

Những đoàn xe phải vượt qua những cung đường dài.

Có đoạn đường còn dấu tích bom đạn.

Có nơi cầu cống hư hỏng.

Có những tuyến vừa được mở để bảo đảm tốc độ hành quân.

Người lính vận tải không chỉ biết lái xe hay áp tải hàng hóa.

Họ phải hiểu rằng phía trước đang có cả một chiến dịch chờ đợi.

Một chuyến xe chậm lại có thể ảnh hưởng đến cả một dây chuyền phía sau.

Một chuyến hàng không đến đúng thời điểm có thể khiến một đơn vị thiếu phương tiện để tiếp tục hành quân.

Trong những ngày ấy, những đoàn xe không có khái niệm về một chuyến đi bình thường.

Mọi cung đường đều hướng về phía Nam.

Và mọi người đều biết phía trước là trận đánh lớn nhất của cuộc chiến.

Ngày 22.4.1975

Tám ngày trước ngày toàn thắng.

Ngày 22.4.1975, Vũ Ngọc Hùng đang thực hiện nhiệm vụ tại khu vực Bù Đăng, Phước Long.

Đơn vị của ông làm nhiệm vụ vận chuyển khí tài phục vụ chiến dịch.

Thông tin hiện có xác định ông đã hy sinh trong khi đang thực hiện nhiệm vụ.

Nhưng sau hơn nửa thế kỷ, câu chuyện về người lính ấy vẫn còn nhiều khoảng trống.

Chúng ta chưa có trong tay đầy đủ tư liệu về năm sinh của ông.

Chưa xác định được ông giữ vị trí cụ thể nào trên chuyến xe ngày hôm ấy.

Và chưa có nguồn tư liệu đủ chắc chắn để kể lại chính xác khoảnh khắc cuối cùng của người lính vận tải.

Có thể đó là một trận bom.

Một cuộc tập kích.

Một tai nạn trong quá trình hành quân.

Nhưng khi chưa có hồ sơ hoặc lời kể của nhân chứng, tất cả những khả năng ấy đều không thể biến thành câu chuyện lịch sử.

Vì thế, chỉ có một điều chắc chắn:

Ngày 22.4.1975, Vũ Ngọc Hùng đã ngã xuống trên con đường phục vụ cho trận đánh cuối cùng.

Ông hy sinh trước khi Chiến dịch Hồ Chí Minh chính thức mở màn.

Trước khi những chiếc xe tăng mang số hiệu 390 và 843 tiến vào Dinh Độc Lập.

Trước thời khắc 11 giờ 30 phút trưa 30.4.1975.

Trước ngày đất nước thống nhất.

Một người lính ở phía sau đội hình

Chiến tranh thường dành những hình ảnh nổi bật nhất cho những người ở tuyến đầu.

Nhưng chiến thắng không chỉ được làm nên ở nơi tiếng súng vang lên.

Một chiến dịch lớn là sự kết nối của hàng vạn con người.

Có người trực tiếp tiến công.

Có người trinh sát.

Có người mở đường.

Có người sửa cầu.

Có người tải đạn.

Có người lái xe suốt ngày đêm.

Có những người lính không bao giờ xuất hiện trong những bức ảnh nổi tiếng.

Tên họ không được gắn với một khoảnh khắc lịch sử cụ thể.

Nhưng nếu không có những chuyến xe, những đoàn quân phía trước không thể tiến xa.

Vũ Ngọc Hùng là một người lính như thế.

Ông không ngã xuống trước cổng một công trình lịch sử.

Không hy sinh trong một trận đánh đã được ghi vào sách giáo khoa.

Ông ngã xuống trên tuyến đường vận chuyển.

Một sự hy sinh âm thầm.

Nhưng cũng là một phần của cuộc hành quân đã đưa cả dân tộc đến ngày 30.4.

Chỉ còn tám ngày

Ngày Vũ Ngọc Hùng hy sinh là 22.4.1975.

Chỉ còn tám ngày nữa, Sài Gòn sẽ được giải phóng.

Có thể khi ấy, những người lính trên các tuyến đường hành quân đã cảm nhận rất rõ chiến thắng đang đến gần.

Những tin chiến thắng từ chiến trường liên tục được truyền đi.

Các phòng tuyến của đối phương lần lượt tan rã.

Đội hình các quân đoàn đang áp sát Sài Gòn.

Nhưng chiến tranh chưa kết thúc.

Và khi chiến tranh chưa kết thúc, người lính vẫn có thể ngã xuống.

Đó là điều đau đớn nhất của những ngày cuối tháng 4.1975.

Có những người đã đi qua nhiều năm chiến tranh.

Có những người đã vượt hàng nghìn kilômét.

Có người đã chứng kiến biết bao đồng đội hy sinh.

Để rồi chính họ ngã xuống khi hòa bình chỉ còn tính bằng ngày.

Vũ Ngọc Hùng là một trong những người lính ấy.

Ông không kịp đi đến ngày 30.4.

Không kịp chứng kiến khoảnh khắc cả đất nước vỡ òa trong niềm vui thống nhất.

Chuyến đi của ông dừng lại ở Bù Đăng.

Con đường vẫn tiếp tục

Sau ngày 22.4, những đoàn xe vẫn tiếp tục lăn bánh.

Khí tài vẫn được đưa về phía trước.

Các đơn vị vẫn tiếp tục cơ động.

Và chỉ bốn ngày sau, ngày 26.4.1975, Chiến dịch Hồ Chí Minh bắt đầu.

Năm cánh quân đồng loạt tiến về Sài Gòn.

Cuộc tổng tiến công kéo dài trong những ngày cuối tháng 4.

Đến trưa 30.4, chiến tranh kết thúc.

Những tuyến đường mà các đoàn xe từng đi qua trở thành những con đường dẫn đến ngày toàn thắng.

Nhưng Vũ Ngọc Hùng không còn trên một trong những chuyến xe ấy.

Ông đã dừng lại trước đó tám ngày.

Có lẽ, đối với một người lính vận tải, hình ảnh cuối cùng của cuộc đời không phải là một lễ mừng chiến thắng.

Không phải lá cờ tung bay trên Dinh Độc Lập.

Mà là một con đường.

Một đoàn xe.

Một chuyến hàng đang hướng về phía trước.

Chuyến xe không đến ngày toàn thắng

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua.

Những con đường chiến tranh ngày nào đã đổi khác.

Bù Đăng hôm nay không còn là vùng đất của những đoàn quân hành tiến.

Cuộc sống đã đi qua rất xa những ngày tháng 4.1975.

Nhưng trong những danh sách liệt sĩ của cuộc chiến, vẫn còn những cái tên chỉ được lưu lại bằng vài dòng ngắn ngủi.

Vũ Ngọc Hùng.

Chiến sĩ Tiểu đoàn vận tải 701.

Bộ Tham mưu, Quân đoàn 1.

Hy sinh ngày 22.4.1975 tại Bù Đăng, Phước Long.

Chỉ vài dòng.

Nhưng phía sau đó là cả một cuộc đời.

Là một người đã khoác quân phục.

Đã đi theo đơn vị.

Đã tham gia vào cuộc hành quân cuối cùng của chiến tranh.

Và đã ngã xuống khi nhiệm vụ vẫn còn dang dở.

Chúng ta chưa biết chuyến xe cuối cùng của ông chở những gì.

Chưa biết trên xe hôm ấy có những ai.

Chưa biết người đồng đội nào là người cuối cùng nhìn thấy ông.

Những khoảng trống ấy vẫn đang chờ được lấp đầy bằng hồ sơ, bằng ký ức của đồng đội, bằng câu chuyện của gia đình.

Nhưng có một điều lịch sử đã ghi nhận.

Ngày 22.4.1975, khi cuộc chiến đang đi đến những giờ cuối cùng, Vũ Ngọc Hùng vẫn đang làm nhiệm vụ.

Ông không sống để nhìn thấy ngày toàn thắng.

Nhưng con đường ông đi không dừng lại.

Những đoàn xe vẫn tiếp tục tiến về phía trước.

Khí tài vẫn được đưa đến chiến trường.

Các cánh quân tiếp tục hành quân.

Và tám ngày sau, đất nước bước vào hòa bình.

Chuyến xe của Vũ Ngọc Hùng đã không đến ngày toàn thắng.

Nhưng hành trình mà ông góp phần mở đường đã đi tiếp đến ngày toàn thắng ấy.