Vũ Thị Khuyên thời hoa lửa

Thời Hoa Lửa

Mẹ Vũ Thị Khuyên

Vũ Thị Khuyên sinh năm 1891 tại vùng đất Yên Hưng, Quảng Ninh — nơi những cánh đồng xen kẽ sông nước, nơi làn gió biển và hương lúa hòa vào nhau tạo nên một miền quê yên bình mà khắc nghiệt.

Tuổi thơ mẹ gắn với ruộng đồng, với những mùa lúa chín vàng và những ngày mưa bão ngập trắng đồng. Lớn lên, mẹ theo chồng về xã Minh Thành, tiếp tục cuộc đời nông dân tảo tần, quanh năm gắn bó với ruộng lúa và bếp lửa gia đình.

Rồi chiến tranh đến, phá vỡ sự yên bình vốn có.

Những năm kháng chiến, Yên Hưng không còn là vùng quê yên ả. Tiếng máy bay, tiếng bom đạn vọng về từ xa khiến cả vùng đất như luôn trong trạng thái căng thẳng. Những con đường làng trở thành lối hành quân của bộ đội ra tiền tuyến.

Trong căn nhà nhỏ ở Minh Thành, mẹ Vũ Thị Khuyên vẫn sống cuộc đời của một người nông dân: sáng ra đồng, chiều gánh nước, tối nhóm bếp. Nhưng trong lòng mẹ là nỗi lo lặng lẽ dành cho những đứa con lớn lên giữa thời loạn lạc.

Mẹ dạy con bằng những lời giản dị:

“Người sống trên đời phải biết thương nhau, nhưng khi Tổ quốc cần thì không được lùi bước.”

Ngày người con trai đầu xin nhập ngũ, mẹ đứng lặng trước sân nhà rất lâu.

Người con nói:

– Mẹ cho con đi.

Khoảnh khắc ấy, gió từ cánh đồng thổi về làm mái tóc mẹ bạc khẽ rung.

Mẹ nhìn con thật lâu.

Không giữ lại.

Không ngăn cản.

Chỉ lặng lẽ vào trong, lấy chiếc áo đã vá nhiều lần, vuốt phẳng từng nếp gấp rồi trao cho con.

Mẹ nói:

– Đi đi con. Đất nước cần thì phải đi cho trọn nghĩa.

Người con cúi đầu ôm mẹ.

Rồi bước đi.

Bóng dáng người lính trẻ khuất dần sau con đường đất Yên Hưng.

Rồi người con thứ hai cũng lên đường.

Rồi người con thứ ba tiếp bước.

Ngôi nhà nhỏ dần vắng tiếng cười. Chỉ còn lại tiếng gió qua hàng tre và tiếng cuốc đất ngoài đồng.

Nhưng mẹ không dừng lại.

Ban ngày, mẹ vẫn ra đồng cấy lúa, trồng khoai, góp từng hạt thóc cho kháng chiến.
Ban đêm, mẹ nhóm bếp, nấu cơm, đan áo, đón bộ đội hành quân qua làng.

Có những đêm lạnh, mẹ thức bên bếp lửa, nhường chỗ ấm cho người lính trẻ, còn mình ngồi bên ngoài hiên nhà.

Mẹ nói:

“Ăn no, ngủ yên rồi còn đi đánh giặc.”

Chiến tranh kéo dài, những tin dữ lần lượt tìm về.

Mỗi lần như vậy, mẹ lặng đi rất lâu. Không khóc thành tiếng, không than vãn. Chỉ có đôi tay run nhẹ khi thắp nén hương lên bàn thờ.

Rồi sáng hôm sau, mẹ vẫn ra đồng như chưa từng có mất mát.

Người làng thương mẹ, nhưng cũng nể phục mẹ. Bởi trong dáng người nhỏ bé ấy là một sức chịu đựng phi thường.

Mẹ nói:

“Con mình đi vì đất nước. Mình còn sống thì phải giữ lấy làng xóm này.”

Ngày hòa bình đến, quê hương Yên Hưng lại xanh màu lúa mới. Những con đường đất ngày nào nay rộn ràng tiếng người, tiếng trẻ con đến trường.

Mẹ Vũ Thị Khuyên đứng trước hiên nhà, nhìn lá cờ đỏ sao vàng tung bay trong gió.

Mẹ khẽ nói:

“Các con ơi… đất nước mình yên rồi.”

Gió thổi qua cánh đồng, như lời đáp lại từ những người con đã hóa vào đất nước.

Năm 1998, Vũ Thị Khuyên được Nhà nước phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng.

Ngày nhận danh hiệu, mẹ đã rất già, nhưng ánh mắt vẫn hiền hậu và sâu thẳm như chính vùng quê Yên Hưng.

Khi được hỏi điều quý giá nhất, mẹ nói:

“Quý nhất là hòa bình. Để con cháu không phải đi qua những năm tháng chiến tranh như chúng tôi.”

Cả hội trường lặng đi.

Chiều xuống trên Minh Thành.

Gió từ cánh đồng lúa thổi về mát rượi. Hàng tre đầu làng rì rào trong nắng cuối ngày.

Mẹ Vũ Thị Khuyên ngồi bên hiên nhà, lặng nhìn cuộc sống đang tiếp diễn.

Trong ký ức của mẹ, những người con chưa từng rời xa. Họ hóa thành lúa, thành gió, thành màu xanh bất tận của quê hương.

Và “thời hoa lửa” của mẹ vẫn còn đó — không nằm trong quá khứ, mà sống mãi trong hòa bình hôm nay.