VŨ TRỌNG HOÀNG VÀ NHỮNG NĂM THÁNG KHÔNG QUÊN
Trong lịch sử Việt Nam, có rất nhiều người đã hi sinh tuổi trẻ và cuộc đời mình để đấu tranh giành độc lập cho dân tộc. Nhờ có sự cống hiến của những thế hệ đi trước mà ngày nay chúng ta được sống trong hòa bình, được đến trường và có cơ hội thực hiện ước mơ của mình. Khi tìm hiểu về lịch sử quê hương Quế Sơn, em biết đến đồng chí Vũ Trọng Hoàng, một người chiến sĩ cách mạng đã có nhiều đóng góp cho quê hương và đất nước. Cuộc đời của ông trải qua nhiều khó khăn, thử thách nhưng ông vẫn luôn giữ vững tinh thần và lòng yêu nước. Câu chuyện về ông giúp em hiểu hơn về những năm tháng chiến tranh và càng biết ơn những người đã cống hiến cho Tổ quốc.
Đồng chí Vũ Trọng Hoàng, còn được gọi là Bốn Hương, bí danh Hoa, sinh ngày 1 tháng 5 năm 1923 tại làng Phương Trì, tổng Xuân Phú, nay thuộc xã Quế Phú, thành phố Đà Nẵng. Ông từng giữ chức Bí thư Tỉnh ủy Quảng Nam và có nhiều đóng góp trong quá trình hoạt động cách mạng. Ông sinh ra trong một gia đình lao động có truyền thống yêu nước. Cha của Vũ Trọng Hoàng là cụ Võ Trợ, một người có tinh thần yêu nước. Khi còn đi học, ông rất thích đọc các tác phẩm của nhà văn Vũ Trọng Phụng, đặc biệt là Giông tố và Số đỏ. Vì yêu thích nhà văn này, ông đã đổi họ từ Võ sang Vũ và lấy tên là Vũ Trọng Hoàng. Từ đó, cái tên Vũ Trọng Hoàng gắn bó với ông trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng.
Cuộc sống thời trẻ của Vũ Trọng Hoàng không được thuận lợi. Cha mất sớm, mẹ ông phải vất vả nuôi các con. Vì thương mẹ và hoàn cảnh gia đình khó khăn, ông nghỉ học sau khi học đến bằng Yếu lược để đi làm kiếm sống. Ông từng học nghề làm đá rồi làm thợ may. Những công việc ấy giúp ông hiểu được sự vất vả của người lao động. Ông nhìn thấy nhiều người dân phải làm việc cực nhọc nhưng cuộc sống vẫn nghèo khổ, trong khi đất nước đang chịu sự thống trị của thực dân Pháp. Từ đó, ông dần nhận ra những bất công trong xã hội và mong muốn làm điều gì đó để giúp nhân dân có cuộc sống tốt đẹp hơn.
Trong những năm 1935–1936, phong trào đấu tranh đòi dân sinh, dân chủ phát triển ở nhiều nơi. Vũ Trọng Hoàng có dịp gặp gỡ một số người hoạt động cách mạng và được tiếp xúc với sách báo tiến bộ. Nhờ vậy, ông hiểu thêm về tình cảnh của người dân và con đường đấu tranh giải phóng dân tộc. Ông cũng là người thích đọc sách, đặc biệt yêu thích các tác phẩm của nhà văn Vũ Trọng Phụng như Giông tố và Số đỏ. Từ sự yêu thích ấy, ông đổi họ Võ thành họ Vũ và được biết đến với tên Vũ Trọng Hoàng.
Năm 1939, khi mới 16 tuổi, Vũ Trọng Hoàng đã tham gia phong trào đấu tranh đòi dân sinh, dân chủ. Tháng 11 cùng năm, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương. Đây là một dấu mốc quan trọng trong cuộc đời ông. Khi tuổi đời còn rất trẻ, ông đã lựa chọn con đường cách mạng, chấp nhận những khó khăn và nguy hiểm để góp phần đấu tranh cho độc lập của dân tộc. Trong hoàn cảnh đất nước còn bị áp bức, lựa chọn ấy đòi hỏi ông phải có lòng dũng cảm và quyết tâm lớn.
Đầu năm 1942, hoạt động cách mạng của ông bị phát hiện. Ông bị bắt và lần lượt bị giam tại nhà lao Quế Sơn, nhà lao Hội An, căng an trí Ly Hy rồi nhà lao Thừa Phủ ở Huế. Khi ấy, ông còn trẻ nhưng đã phải trải qua cảnh tù đày khắc nghiệt. Những người tù chính trị không chỉ mất tự do mà còn phải chịu sự đàn áp và điều kiện sống thiếu thốn. Đây là thử thách rất lớn đối với những người chiến sĩ cách mạng.
Dù bị giam giữ, Vũ Trọng Hoàng vẫn không từ bỏ lý tưởng của mình. Theo các tư liệu lịch sử, ông vẫn giữ vững tinh thần và cùng những người tù chính trị động viên nhau đoàn kết, đấu tranh trước những điều kiện khắc nghiệt trong nhà tù. Qua câu chuyện này, em cảm nhận được sự kiên cường của ông. Ông không chỉ nghĩ đến bản thân mà còn quan tâm, động viên những người cùng cảnh ngộ. Chính tinh thần ấy đã giúp ông tiếp tục vững bước trê đường mình lựa chọn.
Tháng 3 năm 1945, sau khi Nhật đảo chính Pháp, Vũ Trọng Hoàng được trả tự do. Sau đó, ông nhanh chóng liên lạc lại với tổ chức Đảng và tiếp tục tham gia hoạt động cách mạng. Ông góp sức chuẩn bị cho cuộc Tổng khởi nghĩa giành chính quyền trong Cách mạng Tháng Tám năm 1945 tại địa phương. Thắng lợi của cuộc cách mạng đã mở ra một thời kỳ mới cho dân tộc Việt Nam. Đối với những người đã kiên trì đấu tranh như Vũ Trọng Hoàng, đây là thành quả có ý nghĩa lớn sau nhiều năm gian khổ.
Tuy nhiên, đất nước chưa được yên bình lâu dài. Thực dân Pháp quay trở lại xâm lược, nhân dân Việt Nam bước vào cuộc kháng chiến chống Pháp. Trong thời gian này, Vũ Trọng Hoàng được giao nhiều nhiệm vụ tại huyện Quế Sơn và tỉnh Quảng Nam. Ông tham gia công tác tổ chức, xây dựng phong trào và vận động nhân dân tham gia kháng chiến. Công việc của người cán bộ cách mạng lúc ấy không chỉ là chiến đấu mà còn phải giúp đỡ nhân dân, xây dựng cơ sở và giữ vững tinh thần đoàn kết.
Tháng 3 năm 1952, tại Đại hội Đảng bộ tỉnh, ông được bầu vào Tỉnh ủy và được phân công làm Bí thư Huyện ủy Tiên Phước. Trong quá trình công tác, ông thường xuyên xuống cơ sở để tìm hiểu đời sống của người dân. Ông cùng tập thể lãnh đạo quan tâm đến sản xuất, đời sống nông dân và việc tổ chức các tổ đổi công. Bên cạnh đó, việc xây dựng lực lượng tự vệ, bộ đội địa phương và du kích cũng được chú trọng để bảo vệ nhân dân và phục vụ cuộc kháng chiến. Những công việc ấy cho thấy người cán bộ cách mạng phải biết gắn nhiệm vụ chung với cuộc sống thực tế của người dân.
Sau Hiệp định Giơ-ne-vơ năm 1954, Vũ Trọng Hoàng được phân công làm Bí thư Huyện ủy Quế Sơn. Đây là giai đoạn phong trào cách mạng ở miền Nam gặp nhiều khó khăn. Nhiều cơ sở bị tổn thất, cán bộ và đảng viên phải đối mặt với sự đàn áp, còn việc liên lạc giữa các tổ chức cách mạng cũng gặp trở ngại. Trong hoàn cảnh ấy, việc giữ gìn và khôi phục phong trào cách mạng ở địa phương là nhiệm vụ rất khó khăn.
Vũ Trọng Hoàng vẫn kiên trì bám địa bàn, cùng đồng đội tìm cách nối lại liên lạc và xây dựng cơ sở cách mạng. Ông vận động nhân dân tham gia đấu tranh đòi thực hiện Hiệp định Giơ-ne-vơ, bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình. Những hoạt động này luôn tiềm ẩn nguy hiểm, nhưng ông vẫn cố gắng hoàn thành nhiệm vụ. Là người con của quê hương Quế Sơn, ông đã góp phần giữ gìn phong trào cách mạng trên chính mảnh đất nơi mình sinh ra và lớn lên.
Tháng 8 năm 1959, ông được bổ sung vào Ban Thường vụ Tỉnh ủy. Cuối năm 1960, ông được giao làm Phó Bí thư Tỉnh ủy, kiêm Bí thư Ban Cán sự Đảng phụ trách phía nam của tỉnh và trực tiếp chỉ đạo huyện Tam Kỳ. Đến tháng 3 năm 1963, ông được bầu giữ chức Bí thư Tỉnh ủy Quảng Nam. Đây là một trọng trách lớn vì cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước đang diễn ra ngày càng quyết liệt. Trên cương vị này, ông cùng tập thể lãnh đạo tỉnh chỉ đạo phong trào cách mạng, xây dựng lực lượng và vận động nhân dân tham gia đấu tranh.
Trong những năm chiến tranh, cuộc sống của người dân ở nhiều địa phương rất khó khăn. Nhiều gia đình phải sống trong cảnh thiếu thốn, nhiều cán bộ và chiến sĩ phải hoạt động trong điều kiện nguy hiểm. Với vai trò của mình, Vũ Trọng Hoàng cùng các đồng chí tập trung củng cố cơ sở cách mạng, giữ mối liên hệ với nhân dân và tìm cách phát triển phong trào. Công việc của ông không phải lúc nào cũng được thể hiện qua những chiến công trực tiếp trên chiến trường, nhưng lại có ý nghĩa quan trọng trong việc duy trì và phát triển lực lượng cách mạng.
Tháng 6 năm 1967, ông được bổ sung vào Khu ủy 5, kiêm Chính ủy Mặt trận Nam Quảng Nam. Đây là thời kỳ cuộc kháng chiến diễn ra rất ác liệt. Nhiều địa phương phải đối mặt với các cuộc càn quét và sự đàn áp của đối phương. Ông tiếp tục tham gia chỉ đạo phong trào, vận động nhân dân và củng cố lực lượng cách mạng. Cuối năm 1968, ông được điều về làm Phó Trưởng ban Tổ chức Khu ủy 5, phụ trách công tác tổ chức và cán bộ. Dù đảm nhận những nhiệm vụ khác nhau, ông vẫn tiếp tục cống hiến cho sự nghiệp chung.
Sau ngày đất nước hoàn toàn giải phóng năm 1975, Vũ Trọng Hoàng tiếp tục công tác và được giao nhiệm vụ Phó Trưởng ban Tổ chức Trung ương. Ông cũng được bầu làm đại biểu Quốc hội khóa VI. Khi đất nước bước vào thời kỳ xây dựng và phát triển, nhiệm vụ của ông chuyển sang những công việc liên quan đến tổ chức và cán bộ. Những kinh nghiệm tích lũy trong nhiều năm hoạt động cách mạng giúp ông tiếp tục đóng góp cho công việc chung.
Sau gần 50 năm hoạt động cách mạng, sức khỏe của ông dần suy giảm. Năm 1983, ông được cho nghỉ hưu nhưng vẫn quan tâm đến lịch sử quê hương và công tác xây dựng Đảng. Ông còn dành thời gian đóng góp ý kiến cho việc biên soạn lịch sử Đảng bộ tại Quảng Nam – Đà Nẵng và các địa phương thuộc Khu 5. Ông cũng trở lại thăm những nơi từng gắn bó trong những năm tháng chiến tranh, thăm hỏi đồng bào và đồng đội cũ. Những việc làm ấy cho thấy dù không còn trực tiếp đảm nhận công việc như trước, ông vẫn luôn quan tâm đến quê hương và những người từng cùng mình trải qua gian khó.
Đồng chí Vũ Trọng Hoàng qua đời năm 1983. Với những đóng góp trong quá trình hoạt động cách mạng, ông được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cùng nhiều phần thưởng cao quý khác. Những sự ghi nhận ấy thể hiện sự trân trọng đối với những cống hiến của ông cho quê hương và đất nước. Đối với người dân Quế Sơn, ông là một người con tiêu biểu của quê hương, đã dành phần lớn cuộc đời để phục vụ sự nghiệp cách mạng.
Tìm hiểu về cuộc đời Vũ Trọng Hoàng, em nhận ra rằng để có được hòa bình như ngày hôm nay, dân tộc ta đã phải trải qua rất nhiều khó khăn và mất mát. Ông tham gia cách mạng khi tuổi đời còn rất trẻ, từng bị bắt giam nhưng vẫn giữ vững niềm tin. Sau khi được tự do, ông tiếp tục làm việc và đảm nhận nhiều nhiệm vụ quan trọng. Qua từng giai đoạn, em thấy được tinh thần kiên trì, lòng yêu nước và ý thức trách nhiệm của ông đối với nhân dân.
Câu chuyện về ông cũng khiến em hiểu rằng đóng góp cho quê hương không chỉ là lập nên những chiến công lớn. Đôi khi, đó còn là sự kiên trì làm tốt nhiệm vụ, biết quan tâm đến người khác và sẵn sàng vượt qua khó khăn vì lợi ích chung. Những phẩm chất ấy vẫn có ý nghĩa trong cuộc sống hiện nay. Là học sinh, chúng em chưa thể làm những việc lớn lao như thế hệ đi trước, nhưng có thể bắt đầu từ những việc gần gũi như chăm chỉ học tập, sống trung thực, đoàn kết với bạn bè, giúp đỡ mọi người và có trách nhiệm với cộng đồng.
Ngày nay, quê hương Quế Sơn đang từng ngày đổi thay. Cuộc sống hòa bình giúp chúng em được đến trường, được vui chơi và có nhiều cơ hội phát triển bản thân. Khi tìm hiểu về những người đã cống hiến cho quê hương, em càng trân trọng những điều mình đang có. Em nghĩ rằng thế hệ trẻ cần biết tìm hiểu lịch sử địa phương, giữ gìn truyền thống tốt đẹp và biết ơn những người đã góp sức xây dựng, bảo vệ đất nước.
Câu chuyện về đồng chí Vũ Trọng Hoàng là một câu chuyện có ý nghĩa trong thời hoa lửa của dân tộc. Cuộc đời ông nhắc nhở em về lòng yêu nước, sự kiên trì và tinh thần trách nhiệm. Dù thời gian đã trôi qua, những đóng góp của ông vẫn đáng được ghi nhớ. Em tự nhủ sẽ cố gắng học tập, rèn luyện đạo đức và sống có ích để không phụ công lao của những thế hệ đi trước. Đó cũng là cách để chúng em góp phần giữ gìn truyền thống tốt đẹp của quê hương Quế Sơn và đất nước Việt Nam.
TÀI LIỆU THAM KHẢO/NGUỒN THÔNG TIN
1. Lê Năng Đông, “Người chiến sĩ cách mạng kiên trung”, Báo Quảng Nam, ngày 01/05/2023.
https://baoquangnam.vn/nguoi-chien-si-cach-mang-kien-trung-3034755.html
2. Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Quảng Nam, Đề cương tuyên truyền kỷ niệm 100 năm Ngày sinh đồng chí Vũ Trọng Hoàng, nguyên Bí thư Tỉnh ủy Quảng Nam (01/5/1923–01/5/2023), năm 2023.
https://quangnam.dcs.vn/Portals/1/2023/De%20cuong%20tuyen%20truyen%20Vu%20Trong%20Hoang_13.4.2023.pdf
