Vũ Trọng Kính
Trong lịch sử hào hùng của dân tộc Việt Nam, có biết bao tấm gương sáng ngời đã cống hiến trọn đời cho sự nghiệp bảo vệ và xây dựng Tổ quốc. Thiếu tướng, PGS, TS, Thầy thuốc Nhân dân (TTND) Vũ Trọng Kính là một biểu tượng như thế — cuộc đời ông là một bản anh hùng ca về lòng yêu nước, tinh thần tận tụy và những đóng góp to lớn cho nền y học nước nhà.
1. Người Thầy Thuốc Đi Qua Các Chiến Trường Khốc Liệt
Thiếu tướng Vũ Trọng Kính (1929 - 2021) sinh ra tại xã Phương Hưng, huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương.
Thời kỳ đầu nhập ngũ: Từ tháng 10/1946 đến 3/1947, đồng chí nhập ngũ và là sinh viên quân y tại Trường Đại học Y Việt Nam. Khi Kháng chiến toàn quốc bùng nổ, đồng chí chuyển lên Việt Trì (Phú Thọ) làm việc tại Bệnh xá Cục Quân y, sau đó công tác tại Quân y viện Phúc Yên và phụ trách Trạm cứu thương Bến Chèm.
Đi học nước ngoài và công tác tại miền Bắc: Tháng 8/1960, sau 5 năm làm nghiên cứu sinh tại Viện Bổ túc Trung ương ở Liên Xô, ông trở về và được bổ nhiệm làm Chủ nhiệm Khoa Chấn thương Viện Quân y 103, sau đó là Viện Nghiên cứu Y học Quân sự (tiền thân của Đại học Quân y). Lúc bấy giờ, ông được công nhận là một trong những chuyên gia chấn thương lỗi lạc nhất của Viện.
Vào chiến trường miền Nam (B2): Tháng 7/1964, theo đường biển từ miền Bắc, ông dấn thân vào miền Nam, đến Mật khu R – Căn cứ địa cách mạng chiến khu Bắc Tây Ninh (Trung ương Cục miền Nam). Từ đây, ông đi khắp chiến trường B2 (Nam Bộ và Nam Trung Bộ), trực tiếp làm phẫu thuật viên tại nhiều mặt trận:
Chiến dịch Bình Giã (12/1964 - 02/1965): Với vai trò Đội trưởng Đội phẫu thuật lưu động chiến trường Nam Bộ, ông là một trong những Phó Tiến sĩ y khoa chuyên ngành chấn thương chỉnh hình đầu tiên của quân đội ra mặt trận. Tại đây, ông đã sáng tạo dùng xương thú rừng để ghép, kết và cố định xương cho thương binh — một ứng dụng thực tế từ phương pháp ghép xương dị loài cổ điển của Giáo sư Savalt O’rale mà ông từng học tại Liên Xô.
Các chiến dịch tiếp theo: Ông liên tục tham gia các chiến dịch Đồng Xoài (tháng 5-6/1965), Đất Cuốc, Bù Đốp (1965), Đường 13 (7/1966).
Giữ các chức vụ cốt cán: Trong giai đoạn này, ông được bổ nhiệm làm Viện trưởng Viện Chấn thương – Chỉnh hình B2 kiêm Chủ nhiệm Bộ môn Chấn thương – Chỉnh hình, gánh vác trọng trách đào tạo bác sĩ quân y tại chiến trường. Đến năm 1972, ông giữ chức Phó Chủ nhiệm Quân y B2, tham gia Trận Lộc Ninh. Tháng 10/1972, ông là thành viên đoàn công tác của Bộ chỉ huy Quân Giải phóng miền Nam ra Bắc báo cáo và xin chi viện.
2. Cống Hiến Thời Bình Và Các Danh Hiệu Cao Quý
Sau khi Hiệp định Paris 1973 được ký kết, hòa bình được tái lập:
Ông đảm nhiệm chức vụ Viện trưởng Viện Chấn thương – Chỉnh hình (nay là Viện Quân y 109), đồng thời là Đảng ủy viên Đảng ủy Cục Quân y.
Năm 1980, ông được công nhận chức vụ khoa học Phó Giáo sư liên ngành Y và Dược học.
Sau khi hoàn thành chương trình cao cấp chính trị tại Học viện Chính trị, năm 1981, ông được bổ nhiệm làm Phó Cục trưởng Cục Quân y và cống hiến ở vị trí này cho đến khi nghỉ hưu vào tháng 1/1995.
Ngày 24/3/1989, ông vinh dự được Nhà nước phong tặng học hàm Giáo sư và danh hiệu Thầy thuốc Nhân dân.
3. Mảnh Dù Ngụy Trang – Kỷ Vật Thấm Đẫm Tình Đồng Đội
Ngày 10/02/2021, khi đoàn cán bộ sưu tầm của Bảo tàng Hậu cần đến nhà riêng bày tỏ nguyện vọng lưu giữ những kỷ vật, Thiếu tướng Vũ Trọng Kính đã không giấu được xúc động khi nhìn lại mảnh vải dù ngụy trang — người bạn đồng hành suốt những năm tháng giành giật sự sống cho thương bệnh binh.
Đặc điểm hiện vật: Mảnh dù có kích thước 640x240cm, được may bằng vải dù hoa màu cỏ úa. Đây vốn là chiến lợi phẩm thu được từ địch trong Chiến dịch Bình Giã (tháng 12/1964).
Mảnh dù đơn sơ nhưng sở hữu những công năng đặc biệt trong thời chiến:
Lớp ngụy trang sinh tử: Giữa chiến trường B2 ác liệt, các phẫu thuật viên thường khoác mảnh dù này lên người để hòa lẫn vào màu cây cỏ, né tránh tai mắt của máy bay và thám báo địch. Nhờ đó, ông có thể tiếp cận mặt trận một cách an toàn, kịp thời cứu chữa cho hàng trăm thương bệnh binh. Mảnh dù đã thấm đẫm biết bao giọt mồ hôi của người thầy thuốc sau những giờ phẫu thuật căng thẳng.
Vật dụng đa năng đời lính: Trên những chặng đường hành quân gian khổ, khi thời tiết chuyển lạnh, mảnh dù lại biến thành chiếc khăn quàng cổ giữ ấm, giúp ông bảo vệ sức khỏe để tiếp tục chiến đấu.
Đối với Thiếu tướng Vũ Trọng Kính, mảnh dù ngụy trang không chỉ là một vật dụng bình thường, mà là một kỷ vật thiêng liêng. Nó là minh chứng sinh động cho tinh thần vượt khó, vượt khổ, đồng thời ngợi ca trí thông minh, óc sáng tạo tuyệt vời của bộ đội quân y Việt Nam.
Hiện nay, chiếc dù ngụy trang đang được trưng bày trang trọng tại Bảo tàng Hậu cần - Kỹ thuật, trở thành hiện vật vô giá góp phần giáo dục truyền thống yêu nước cho thế hệ trẻ hôm nay và mai sau.
