Vũ Xuân Đại

Anh hùng LLVTND Vũ Xuân Đài sinh năm 1946 tại Mỹ Văn, Mỹ Hào, Hưng Yên. Ông đi bộ đội từ năm 1965, ban đầu phục vụ trong tiểu đoàn 19/5 Thủ đô. Tháng 10 cùng năm, ông trở thành chiến sĩ thuộc đội hình biên chế của Tiểu đoàn 14 phòng không thuộc Sư đoàn 2, Quân khu V. Ông Đài được mệnh danh là "xạ thủ bắn hạ nhiều máy bay nhất thế giới" khi trong cả quá trình hoạt động cách mạng của mình, ông đã bắn rơi 37 chiếc máy bay, được tặng thưởng 4 Huân chương Chiến công Giải phóng hạng Nhì và hạng Ba, 1 Huy hiệu Bác Hồ, 4 năm là Chiến sĩ thi đua (1965, 1966, 1967, 1968), 19 bằng khen. Bên cạnh đó, ông còn gắn liền với nhiều danh hiệu như: “Chim đầu đàn”, “Kiện tướng diệt máy bay”, “Dũng sĩ diệt máy bay”, “Dũng sĩ quyết thắng”.

Ban đầu, mặc dù được phân công làm nhiệm vụ lắp đạn, ông Vũ Xuân Đài chỉ nặng 43 kg nên được điều xuống làm anh nuôi (nấu cơm cho bộ đội). Trong lúc mang cơm ra trận địa, ông vẫn tranh thủ tập lại các động tác bắn súng. Lần đầu tiên ông được trực tiếp cầm súng bắn máy bay là trong trận Việt An (Quảng Nam). Khi đang chiến đấu, tiếng súng phòng không bất ngờ ngừng lại, chính trị viên phó tưởng đơn vị hết đạn nên giao ông Đài

nhiệm vụ tiếp đạn cho các chiến sĩ.

Dù nhiều năm đã qua đi nhưng khoảnh khắc đầu tiên đó vẫn in sâu trong tâm trí Anh hùng LLVTND Vũ Xuân Đài. Ông từng kể lại với báo chí giây phút nhận nhiệm vụ từ đồng chí chính trị viên phó Đại đội với tâm trạng vô cùng hồ hởi: “Ngay lập tức, tôi khoác khẩu K44, hai tay xách hai hòm đạn, lao vào trận địa. Lúc này, máy bay sà xuống thung lũng liên tục trút bom vào trận địa của ta. Không suy nghĩ nhiều, tôi liền nằm ngửa ra bãi tranh, dùng hai hòm đạn che hai bên đầu rồi giương súng nhằm vào hai chiếc phản lực trên đỉnh núi, bắn. Lúc sau, không còn thấy máy bay địch quần đảo nữa”.

Dù từng bị kiểm điểm vì nổ súng khi chưa có lệnh, ông không bị kỷ luật do đơn vị đã quán triệt quy tắc bắn. Từ đó, ông được chọn làm xạ thủ số 1 và lập nhiều chiến công lớn.

Năm 19 tuổi, ông đã bắn rơi 19 máy bay địch. Chiến công nổi bật nhất là trận Thanh Quýt (4/3/1966), nơi ông bắn hạ máy bay C47 chở 56 sĩ quan cấp cao của địch. Giai đoạn 1965–1968, ông bắn rơi 37 máy bay các loại trong 30 trận, được ghi nhận là xạ thủ bắn rơi nhiều máy bay nhất thế giới.

Ông Vũ Xuân Đài qua đời ngày 14/3/2022, hưởng thọ 76 tuổi. Dù ông đã ra đi, những chiến công và tinh thần yêu nước của “xạ thủ số 1 Việt Nam” vẫn luôn là niềm tự hào và nguồn cảm hứng cho thế hệ trẻ.