Vũ Xuân Thiều

Đồng chí Vũ Xuân Thiều sinh ra trong một gia đình cách mạng ở phố Đặng Dung, Hà Nội. Năm 1965, khi đang học năm thứ ba Khoa Vô tuyến điện, Trường Đại học Bách Khoa, anh tình nguyện nhập ngũ, khám và trúng tuyển phi công. Và thế là chàng sinh viên giỏi, Bí thư - Chi đoàn năng nổ được thầy yêu, bạn mến được “chắp thêm đôi cánh” khi vừa tròn 20 tuổi. Năm 1968, sau khi hoàn thành xuất sắc khóa học tập và huấn luyện bay ở Liên Xô, phi công Vũ Xuân Thiều trở về nước, biên chế thuộc Đoàn Không quân Sao Đỏ (Trung đoàn Không quân 921) – trung đoàn không quân tiêm kích đầu tiên của quân đội ta.Trước yêu cầu nhiệm vụ chiến đấu, Trung đoàn Không quân 927 được thành lập ngày 3/2/1972, được trang bị và sử dụng máy bay MiG-21. Thời gian trước khi địch tập kích bằng B-52 vào Hà Nội tháng 12/1972, việc huấn luyện và dự kiến các phương án chiến thuật cho lực lượng phi công MiG bay đêm của Quân chủng Phòng không - Không quân được tiến hành hết sức chu đáo và kỹ lưỡng bởi đây là lực lượng chủ lực của Không quân ta chiến đấu với B-52. Bản thân các phi công bay đêm cũng có quyết tâm rất cao trong huấn luyện chiến đấu. Phi công Vũ Xuân Thiều là một trong những phi công có kỹ thuật bay giỏi, từng được huấn luyện máy bay tiêm kích MiG-21 đã được chọn vào Ðại đội phi công đánh đêm của Trung đoàn 927, Sư đoàn 371.Trung tuần tháng 12/1972, Mỹ mở rộng cuộc tập kích chiến lược quy mô lớn bằng máy bay B-52 vào thành phố Hà Nội và Hải Phòng, Vũ Xuân Thiều cùng đồng đội quyết tâm diệt B-52, để chắc thắng, anh đề xuất phương án công kích gần mặc dù có khả năng gặp nguy hiểm cho cả máy bay và phi công. Từ ngày 18/12, lực lượng phòng không ba thứ quân của ta, nhất là bộ đội tên lửa đã bắn rơi nhiều máy bay B-52 trong khi không quân đã xuất kích nhiều lần nhưng chỉ bắn rơi một số máy bay chiến thuật. Phải đến đêm 27/12, phi công Phạm Tuân lần đầu tiên bắn rơi B-52 đã tiếp thêm sức mạnh, niềm tin cho các phi công MiG-21. Là một phi công dày kinh nghiệm nên Thượng úy Vũ Xuân Thiều được điều về Đại đội MiG-21 đánh đêm, anh rất nóng lòng được ra trận lập công.21 giờ ngày 28/12, Đại đội Ra-đa thông báo phát hiện B-52, Phó Tư lệnh Không quân Trần Mạnh lệnh cho phi công Vũ Xuân Thiều xuất kích từ Bân bay Cẩm Thủy, Thanh Hóa. Bằng kinh nghiệm, anh nhận định chúng đổi hướng, bay ngược lên Sơn La rồi mới vòng xuống đánh phá Hà Nội. Được sự đồng ý của chỉ huy, anh đuổi theo B-52 về hướng Nà Sản, Sơn La. Phó Tư lệnh Trần Mạnh chỉ đạo: “046 bật công tắc bắn cả loạt, kiên quyết tiêu diệt địch”, Phi công Vũ Xuân Thiều trả lời: “Nghe rõ”. Một phút sau, Sở Chỉ huy gọi điện đàm liên tục: “Sông Mã gọi 046” nhưng không có phản hồi. Sau phút giây lặng đi của Sở Chỉ huy, chiếc B-52 bùng cháy rồi rơi xuống khu vực Cò Nòi, Sơn La1.Tuy nhiên, sự hy sinh của phi công Vũ Xuân Thiều vẫn là một ẩn số. Đến tháng 10/2002, câu chuyện về tinh thần cảm tử của Vũ Xuân Thiều được giải mã.Nhân một chuyến sang Mỹ công tác, một số chuyên viên Cục Hàng không Dân dụng Việt Nam đến tham quan Viện Bảo tàng Không quân Mỹ tại Washington (Oa-sinh-tơn) và tìm hiểu cuốn sách “Không chiến trên bầu trời Bắc Việt. Trong tài liệu có ghi kỹ lưỡng về trận không chiến đêm 28/12/1979 trên bầu trời miền Bắc Việt Nam theo lời kể của các phi công Mỹ tham quan trận chiến.Tác giả Istvan Toperczer đã ghi lại lời kể của một phi công Mỹ làm nhiệm vụ vệ tinh cho chiếc B-52D bị không quân ta tiêu diệt đêm hôm đó: “Chiếc máy bay MiG-21 của không quân Bắc Việt lao vút lên bầu trời, Khi phát hiện ra mục tiêu B-52 và các máy bay tiêm kích của Mỹ bảo vệ, chiếc MiG-21 đã mưu trí vượt qua hàng rào bảo vệ và tiếp cận mục tiêu. Quả tên lửa thứ nhất phóng ra, rồi thứ hai, chiếc B-52 bị thương nhẹ chỉ tròng trành trong vài giây rồi vẫn lao đến vị trí cắt bom. Khi khói vàng vừa nhả thì chớp nhoáng chiếc MiG-21 lại như một mũi tên vào B-52, cả hai khối sắt thép cùng nổ tung trên bầu trời”.2Với chiến công này, ngày 20/12/1994, Thượng úy, liệt sĩ Vũ Xuân Thiều đã được Chủ tịch nước truy tặng Danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.