Vũ Xuân Thiều và chuyến bay cuối cùng trong đêm B-52

Vũ Xuân Thiều sinh năm 1945 tại Hải Hậu, Nam Định. Khác với hình dung quen thuộc về một người lính xuất thân từ chiến trường, ông từng là sinh viên Đại học Bách khoa Hà Nội và theo học tại trường Chu Văn An. Năm 1965, khi đang học năm thứ ba, ông quyết định tình nguyện nhập ngũ. Sau đó, ông được tuyển vào lực lượng không quân và sang Liên Xô đào tạo phi công. Đến năm 1968, ông hoàn thành khóa học, trở về nước và được biên chế vào Đoàn không quân Sao Đỏ.

Trong thời gian làm nhiệm vụ, Vũ Xuân Thiều đặc biệt quan tâm đến việc tìm cách đối phó với B-52. Đây là loại máy bay ném bom chiến lược có khả năng hoạt động ở độ cao lớn, khiến việc đánh chặn trở nên khó khăn. Ông chủ động đề xuất cách tiếp cận mục tiêu ở khoảng cách gần để tăng khả năng tiêu diệt máy bay địch. Những kinh nghiệm tích lũy trong quá trình huấn luyện và chiến đấu sau đó được vận dụng trong trận đánh cuối cùng của ông.

Đêm 28/12/1972, trong chiến dịch Linebacker II, Mỹ tiếp tục sử dụng B-52 tập kích Hà Nội và Hải Phòng. Vũ Xuân Thiều, khi ấy mang quân hàm Thượng úy, nhận lệnh xuất kích từ sân bay dã chiến Cẩm Thủy, Thanh Hóa. Điều kiện chiến đấu đặc biệt khó khăn vì ban đêm và hệ thống ra-đa bị nhiễu. Ông dựa vào các tín hiệu hàng không cùng kinh nghiệm của mình để bám theo biên đội B-52 đang hoạt động trên khu vực Sơn La.

Sau khi phóng hai quả tên lửa nhưng chưa thể lập tức hạ mục tiêu, Vũ Xuân Thiều quyết định tiếp tục áp sát chiếc B-52. Ông tăng tốc chiếc MiG-21 và lao thẳng vào máy bay đối phương. Cả hai máy bay sau đó đều bị phá hủy. Khi lực lượng của ta tiếp cận khu vực, xác máy bay B-52 và MiG-21 được phát hiện trong tình trạng hai phần xác găm vào nhau. Cái chết của Vũ Xuân Thiều vì thế được ghi nhận như một hành động chiến đấu đặc biệt trong cuộc đối đầu với B-52 cuối năm 1972.