Vũ Xuân Thiều và lá thư ngày 21/12/1972 – Những dòng chữ dang dở trước trận đánh cuối cùng

1. Bức thư được viết giữa những ngày Hà Nội rung chuyển

Tháng 12/1972, những phi công MiG-21 của lực lượng Không quân Việt Nam sống trong trạng thái trực chiến liên tục.

Báo động, chuyển cấp, xuất kích rồi trở về căn cứ. Giữa những khoảng thời gian ngắn ngủi ấy, các phi công tranh thủ viết thư cho gia đình. Có những lá thư được viết xong. Cũng có những lá thư phải dừng lại giữa chừng khi tiếng báo động vang lên.

Vũ Xuân Thiều cũng có một lá thư như vậy.

Ngày 21/12/1972, trong lúc chiến dịch đang diễn ra ác liệt, anh ngồi viết thư về cho cha mẹ. Những gì anh viết không phải lời kể về một chiến công, mà trước hết là cảm nhận của một người con đang nhìn thấy quê hương và thành phố của mình chìm trong bom đạn.

2. “Qua hai đêm nặng nề...”

Bức thư bắt đầu bằng lời gọi rất giản dị:

“Bố mẹ thân yêu!”

Sau đó là những dòng viết về hai đêm Hà Nội liên tiếp chịu bom đạn. Vũ Xuân Thiều viết rằng anh cảm thấy day dứt khi phải đứng nhìn máy bay địch đánh phá mà chưa làm được điều gì.

Anh viết:

“Qua hai đêm nặng nề... con thấy uất ức lắm vì chưa làm được gì.”

Rồi đến một ý nghĩ rất rõ ràng: lúc ấy không phải là thời điểm để chỉ lo cho căn nhà và những người thân của riêng mình.

Những dòng chữ đó được viết trong bối cảnh Hà Nội đang hứng chịu cuộc tập kích đường không dữ dội. Chúng cho thấy tâm trạng của một phi công đang trực chiến: biết gia đình mình cũng ở trong vùng chiến tranh, nhưng nhiệm vụ trước mắt lại nằm trên bầu trời.

3. Tiếng báo động cắt ngang lá thư

Vũ Xuân Thiều chưa viết xong.

Một lệnh báo động chiến đấu đến.

Như những lần trước, cây bút phải đặt xuống. Người phi công rời khỏi bàn viết để bước vào một nhiệm vụ mà anh không biết trước sẽ kéo dài bao lâu.

Các phi công bay đêm thời điểm ấy thường xuyên phải ngắt những công việc riêng như vậy. Một vài dòng nhật ký có thể bỏ dở. Một lá thư có thể dừng lại giữa một câu. Sau mỗi lần xuất kích, người viết có thể trở về và viết tiếp.

Nhưng với Vũ Xuân Thiều, lá thư ngày 21/12 đã không bao giờ được viết tiếp.

Nó nằm lại trong những kỷ vật của anh, chỉ với những dòng chữ mà người phi công trẻ kịp viết trước khi tiếng báo động gọi anh vào nhiệm vụ.

4. Từ những dòng chữ ấy đến đêm 28/12

Sau ngày 21/12, chiến dịch vẫn tiếp diễn.

Vũ Xuân Thiều tiếp tục trực chiến cùng các đồng đội trong lực lượng bay đêm. Anh là một trong những phi công được giao nhiệm vụ đánh B-52 – mục tiêu đặc biệt khó tiếp cận đối với máy bay tiêm kích MiG-21.

Đêm 28/12/1972, lúc 21 giờ 41 phút, Vũ Xuân Thiều cất cánh từ sân bay Cẩm Thủy, Thanh Hóa.

Trên vùng trời Sơn La, anh tiếp cận đội hình B-52 và thực hiện công kích. Sau khi phóng tên lửa, chiếc MiG-21 của anh tiếp tục áp sát mục tiêu. Vũ Xuân Thiều hy sinh trong trận đánh ấy; chiếc B-52 cũng bị tiêu diệt.

Như vậy, khoảng một tuần sau khi lá thư bị ngắt giữa chừng, người viết đã không còn cơ hội trở lại với nó.

5. Lá thư đến nhà sau người viết

Sau khi Vũ Xuân Thiều hy sinh, những kỷ vật của anh được đồng đội gửi về cho gia đình.

Trong số đó có bức thư ngày 21/12.

Nó không phải một lá thư được viết để từ biệt. Khi đặt bút xuống, Vũ Xuân Thiều vẫn còn là một người lính đang trực chiến, vẫn còn những ngày chiến đấu phía trước.

Chính vì vậy, giá trị của bức thư nằm ở sự bình thường của nó.

Một người con viết cho cha mẹ giữa những ngày bom đạn. Anh nói về Hà Nội, về những gì đang diễn ra trước mắt, về cảm giác của một người lính khi chưa thể trực tiếp làm điều mình mong muốn.

Rồi tiếng báo động vang lên.

Anh đứng dậy.

Bức thư dừng lại.

Và sau ngày 28/12/1972, những dòng chữ chưa viết hết ấy trở thành một trong những dấu tích còn lại của Vũ Xuân Thiều. Bức thư hiện được lưu giữ tại Bảo tàng Phòng không – Không quân.

6. Một người lính trẻ phía sau những dòng chữ

Vũ Xuân Thiều hy sinh khi mới 27 tuổi.

Trước khi trở thành phi công MiG-21, anh từng là sinh viên Đại học Bách khoa Hà Nội, sau đó tình nguyện nhập ngũ và được đào tạo phi công ở Liên Xô.

Bởi vậy, nhìn vào lá thư ngày 21/12, có thể thấy phía sau bộ quân phục và những chuyến bay chiến đấu vẫn là một người con đang nghĩ về gia đình.

Không có lời tạm biệt trong bức thư.

Không có sự biết trước rằng đây sẽ là những dòng cuối cùng.

Chỉ có một câu chuyện rất đời thường bị chiến tranh cắt ngang: một người con đang viết thư cho cha mẹ thì phải đứng lên đi làm nhiệm vụ.

Đó cũng chính là điều khiến bức thư trở thành một kỷ vật đặc biệt.

Lời kết

Ngày 21/12/1972, Vũ Xuân Thiều đặt bút viết thư khi Hà Nội đang trong những ngày khốc liệt của chiến dịch.

Anh không biết rằng lá thư ấy sẽ trở thành lá thư dang dở.

Anh càng không biết rằng chỉ bảy ngày sau, tên mình sẽ được ghi vào lịch sử của những trận không chiến tháng 12 năm 1972.

Bức thư dừng lại ở một câu chưa hoàn chỉnh.

Nhưng cuộc đời của người viết thì đã đi đến điểm cuối trên bầu trời Sơn La đêm 28/12.

Ngày nay, khi đọc lại những dòng chữ ấy, điều còn lại trước hết không phải là một huyền thoại, mà là hình ảnh rất gần gũi của một người con viết thư cho cha mẹ giữa chiến tranh – rồi gấp lại trang giấy để bước vào một lần xuất kích mà anh không thể trở về.