Vua Hàm Nghi

Sau khi ban Chiếu Cần Vương, Vua Hàm Nghi ròng rã 3 năm trời sống cảnh nằm gai nếm mật trong rừng sâu núi thẳm Quảng Bình, Hà Tĩnh. Quân Pháp điên cuồng càn quét nhưng không tài nào bắt được vị Vua kiên trung, được nhân dân che chở. Bất lực, Pháp dùng thủ đoạn mua chuộc, phong chức tước và tiền bạc cho Trương Quang Ngọc – một kẻ hầu cận từng được Vua hết mực tin tưởng.

Đêm ngày 1 tháng 11 năm 1888, tại khu rừng Tuyên Hóa (Quảng Bình), khi Vua Hàm Nghi đang chìm trong giấc ngủ mệt nhọc sau nhiều ngày bôn ba, Trương Quang Ngọc cùng đồng bọn phản trắc đã bí mật ập vào lán. Bị đánh thức bất ngờ và khống chế, Vua Hàm Nghi nhìn thẳng vào mặt tên phản chủ. Ngài không hoảng sợ, chỉ rơi một giọt nước mắt cay đắng. Ngài chỉ tay vào mặt Trương Quang Ngọc, dõng dạc mắng: "Mi giết ta đi còn hơn là mi mang ta nộp cho Tây!". Tên phản đồ cúi gầm mặt, hèn hạ trói Vua giải giao cho quân Pháp.

Khi bị đưa về Huế, thực dân Pháp tìm mọi cách đối xử trọng thị, giở mọi lời dụ dỗ để Vua Hàm Nghi quay lại làm bù nhìn hợp pháp hóa chính quyền đô hộ. Nhưng Vua kiên quyết cự tuyệt, tuyệt thực và không thèm đáp lời bất cứ viên sĩ quan Pháp nào. Biết không thể khuất phục, chúng đày Ngài sang thủ đô Algiers (Algeria) ở Châu Phi. Trong suốt 56 năm sống lưu đày nơi đất khách quê người, Vua Hàm Nghi giữ trọn vẹn khí tiết của một người Việt Nam. Ngài luôn mặc áo dài đen, quấn khăn xếp, búi tóc củ hành. Dù hoàn cảnh ép buộc phải tiếp xúc với người Pháp, Ngài chỉ dùng tiếng Việt hoặc nhờ người thông dịch, tuyệt đối không bao giờ chịu mở miệng nói một câu tiếng Pháp nào để giữ gìn sự tự tôn dân tộc.

III. CẢM NHẬN CỦA TÁC GIẢ

Vua Hàm Nghi là biểu tượng tuyệt vời của lòng tự trọng và tinh thần bất khuất. Một vị Vua bị phế truất, sống trong lồng chìm nơi xứ người nhưng tâm hồn chưa bao giờ làm nô lệ. Sự phản bội của Trương Quang Ngọc càng làm tôn lên nhân cách vĩ đại của Ngài. Từ bài học lịch sử này, tôi muốn nhắn nhủ đến các em học sinh: Dù ở bất cứ hoàn cảnh nào, dù bị đẩy đến bước đường cùng, chúng ta cũng phải giữ gìn văn hóa, bản sắc và lòng tự hào là người Việt Nam. Đừng bao giờ vì danh lợi mà bán rẻ lương tâm và quê hương mình.