Vua Hàm Nghi đáng được coi là vị vua trung hiếu với dân tộc.
Những năm tháng lưu đ,ày của vua Hàm NghiVua Hàm Nghi (1871-1944) là vị vua trải qua nhiều biến cố lịch sử, diễn ra ở nhiều thời kỳ, cả trong và ngoài nước. Trong bất cứ hoàn cảnh nào, ông cũng thể hiện tình yêu nước sắt son. Thời gian vua Hàm Nghi ngồi trên ngai vàng (1884 - 1885) cũng như thời gian kháng chiến chống Pháp (phong trào Cần Vương 1885 - 1889) đã được sử sách viết tương đối đầy đủ. Tuy nhiên, nhiều người chưa hiểu rõ khoảng thời gian 55 năm nhà vua bị lưu đ,ày và mất ở Alger (thủ đô Algérie).
Theo nhà nghiên cứu (NNC) Nguyễn Đắc Xuân, thời gian đầu bị đ,ày sang Algérie, nhà vua dần làm quen với cuộc sống ở nước sở tại: tập đi xe đạp, học vẽ và làm quen với chiếc máy chụp hình để khuây khỏa nỗi nhớ nhà, nhớ nước. Sau đó, nhà vua học tiếng Pháp, giao du với nhiều trí thức nói tiếng Pháp. Nhiều quan chức cao cấp của Pháp rất trọng nể tinh thần yêu nước và phong cách sống phương Đông của vua Hàm Nghi.Năm 1904, nhà vua sang Pháp xin Tổng thống Pháp được lập gia đình, sau đó đính hôn với bà Marcelle Laloe, con gái của ông Francis Laloe - Chánh án Tòa Thượng thẩm Alger. Đám cưới của Hoàng thân An Nam và cô con gái của Chánh án Tòa Thượng thẩm là một sự kiện chưa từng có ở thủ đô Alger. Báo chí Pháp ngữ ở Alger ngay lúc ấy đã có một bài viết về đám cưới vua Hàm Nghi mang tựa đề “Đám cưới của Hoàng thân An Nam”.Kết hôn với bà Marcelle Laloe, vua Hàm Nghi có ba người con: công chúa Như Mai, công chúa Như Lý và hoàng tử Minh Đức. NNC Nguyễn Đắc Xuân thông tin thêm, trước đó, vua Hàm Nghi đã có vợ trong thời gian kháng chiến. Nhà vua và bà Phan Thị Hòa đã có một người con trai là ông Bửu Trắc sinh năm 1889.Ở xứ người, nhà vua cho sửa sang nơi ông ở - biệt thự Ngàn thông, xây dựng thêm căn gác hai tầng có bộ mái giống như Phu Văn Lâu dành để thờ vua Gia Long. Ông đổi tên biệt thự Ngàn thông thành biệt thự Gia Long. Dù phải sống xa quê, cách biệt với những tin tức từ Việt Nam, vua Hàm Nghi vẫn giữ được tiếng thơm cho gia đình, dòng họ và đất nước. Nhà vua vẫn duy trì nếp sống của người Việt, giữ chiếc áo dài đen và búi tó trên đầu.Theo nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Trưởng ban Tư tưởng – Văn hóa Trung ương, vua Hàm Nghi là vị vua yêu nước. Mặc dù nhiều lần “triều đình” do thực dân Pháp dựng lên kêu gọi đầu hàng, ông vẫn tuyên bố thà ch,ết giữa núi rừng chứ không thể quy phục. Ông tôn thờ dân tộc, giữ gìn lòng ái quốc suốt những năm tháng lưu đ,ày, không cộng tác với kẻ thù làm tổn hại đất nước. Vua Hàm Nghi là hiện thân nhân cách cao quý của người Việt trong những hoàn cảnh khó khăn nhất. Bị lưu đày, bị ghẻ lạnh, thậm chí bị mua chuộc, nhà vua vẫn giữ gìn cốt cách con người Việt có văn hóa, giàu lòng tự trọng, giàu sức cảm hóa với những người chung quanh. Vua Hàm Nghi đáng được coi là vị vua trung hiếu với dân tộc.
